HOE EN WANNEER? (3)

Dit ligt tussen de jaren 1760 en 1830. Tot aanschaffing van machines, die steeds in toenemende mate werden uitgevonden, waren slechts bepaalde bevolkingsgroepen in staat, omdat ze bijzonder duur waren. Voor andere groepen was de mogelijkheid om eigenaar te worden uitgesloten. Toch moesten deze mensen een middel hebben om in hun onderhoud te voorzien. Wat men daartoe bezat, was alleen zijn arbeidskracht. Er bleef maar één mogelijkheid over: men ging deze verhuren aan de eigenaars van machines. Men gaat in „loondienst". En zo ontstaat de klasse der loonarbeiders tegenover degenen, die in het bezit waren van het kapitaal. De zucht naar vermeerdering hiervan bracht mee dat alles ondergeschikt was aan het grote doel: het maken van winst. De maatschappelijke staat van de arbeider kwam daardoor al langer hoe meer in het gedrang. De loonarbeider verkeerde dan ook in een erbarmelijke positie. De onmenselijke toestanden, ook voor wat betreft de kinderarbeid, worden o.a. beschreven door Verberne en Brugmans.

Een ander schrijver typeert de toenmalige maatschappij aldus: rentetrekken.de rijken zonder zorgen en steuntrekkende armen zonder hoop. Het maatschappelijk leven onderging de overwinning van de techniek. Vanwege het toen geldende coalitie-verbod (product van de Franse Revolutie, ontsproten aan de individualistische vrijheidsgedachte — op politiek gebied: liberalisme) was er voor de toch al apathische klasse geen gelegenheid zich aaneen te sluiten. In het bijzonder werden de kinderen der arbeiders geëxploiteerd. Wezentjes van 5 jaar stonden aan de draaibanken of werden gebruikt als schoorsteenvegers. Het kind moest binnenlangs de schoorsteen in en zo successievelijk het roet verwijderen'. Ontplooide het niet voldoende aktiviteit, dan legde men een vuurtje aan. Het moest dan vanzelf wel „hogerop". Dit was nog erger dan slavenarbeid. Hiertegen groeide dan ook verzet. In 1874 wist het tweede-kamerlid Mr. Sam van Houten te bewerkstelligen dat arbeid van kinderen beneden twaalf jaar verboden werd.

Dit is het bekende „kinderwetje". Het kan aangemerkt worden als de eerste stap op de weg der uitgebreide sociale wetgeving, zoals wij die thans kennen. In de daarop volgende jaren is een reeks van wetten ter bescherming der arbeidende bevolking gevolgd. — (Wordt vervolgd).

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen