Elke zondag een zondag

Frederik de Vrome

Frederik de Vrome is de bijnaam van keurvorst Frederik de Derde. Hij regeerde in de Palts, een soort provincie in Duitsland. Deze bijnaam kreeg hij omdat hij steeds bezig was met het onderzoek van de Bijbel. Net als Calvijn vond hij het ook erg belangrijk om daar naar te leven.

Frederik laat de Heidelbergse Catechismus schrijven voor jongeren. De vragen en antwoorden over de geloofsleer konden zij uit hun hoofd leren. Hij schrijft hierover:

Ik zoek Gods eer, zodat de arme onderdanen met het alleenzaligmakende Woord van onze Heere en Verlosser Jezus Christus tot het eeuwige leven gespijsd en gedrenkt worden.

Opdracht

Schrijf in eigen woorden op wat Frederik bedoelt met deze zin.

In 1563 is de Heidelbergse Catechismus in Duitsland ingevoerd. Jongeren gingen de 129 vragen en antwoorden uit hun hoofd leren. Er gebeurde een wonder: de Heere werkt door de Catechismus in hun harten.

Als de Heere werkt, komt de duivel er snel bij. Dat gebeurde ook bij de Catechismus. In de Duitse kerk was er een strijd tussen de Lutherse leer en de leer van Calvijn. Het grootste strijdpunt was het Heilig Avondmaal. De Heidelbergse Catechismus legde uit dat het Heilig Avondmaal anders gehouden moest worden dan dat Luther zei.

Vraag

Lees zondag 30 vraag en antwoord 80. Wat is het verschil tussen het Heilig Avondmaal en de Roomse mis?

Luthersen klaagden Frederik de Derde aan en beschuldigden hem van calvinisme. Op de rijksdag, een dag waarop alle vorsten uit Duitsland bij elkaar kwamen, moest Frederik de Derde verdedigen waarom hij de Catechismus had ingevoerd. Hoe liep dat af? Een van de vorsten klopte bij Frederik op de schouder en zei: ‘Frits, jij bent vromer dan wij allen.’ De Catechismus mocht blijven…

De bekende dominee Petrus Datheen vond de Heidelbergse Catechismus ook erg belangrijk. Daarom vertaalde hij deze uit het Duits in het Nederlands. Hij had zelf een psalmberijming gemaakt. Achter dit psalmboek drukte hij de Catechismus af. Zo werd het boek in Nederland snel bekend.

Vraag

De Catechismus kwam al snel terecht in andere landen. Hoe kwam dat?

Maar waarom wordt er nu elke zondag over een zondag van de Catechismus gepreekt? In 1573, nog maar 10 jaar nadat de Catechismus werd geschreven, begon de Amsterdamse dominee Petrus Gabriël daar mee. Veel dominees volgden zijn voorbeeld.

Op de landelijke kerkvergadering, de nationale synode van Dordrecht in 1618-1619 werd de Catechismus gecontroleerd. De synode was erg blij met dit boek en noemde het voortaan een belijdenisgeschrift: heel de geloofsleer stond er nauwkeurig in beschreven! In het advies van de synode stond geschreven dat alle dominees in de middagdienst moesten gaan preken uit de Catechismus. Het moest een duidelijke en kernachtige preek zijn voor de gemeente.

Vraag

Welke drie belijdenisgeschriften hebben wij?

Nog elke zondag wordt er in onze gemeenten gepreekt over de Catechismus. Op de meeste basisscholen of op catechisatie leer je de vragen uit je hoofd. Maar dat bedoelde Frederik niet alleen met dit boek. Lees nog eens wat hij schreef. Heb jij de Bijbel zélf al ‘gegeten en gedronken’ omdat je daar de Verlosser, de Heere Jezus kunt leren kennen? Want daar wijst de Heidelbergse Catechismus steeds naartoe!

Stelling
Er is al zo vaak uit de Heidelbergse Catechismus gepreekt. Ik weet nu wel wat er in staat!

Feiten en cijfers
- Geschreven in 1563 door Zacharias Ursinus (29 jaar) en Caspar Olevianus ( 27 jaar).
- Vertaald in het Nederlands door Petrus Datheen.
- In de 17e eeuw door Nederlandse scheepvaart over de wereld verspreid.
- Vertaald in 44 talen.
- 129 vragen en antwoorden, verdeeld over 52 zondagen.
- Vanaf 1573 wordt er ’s zondags uit gepreekt.
- Op de synode van Dordrecht in 1618-1619 is de Catechismus getoetst.
- In de Dordtse kerkorde artikel 66 staat dat er elke zondag uit de Catechismus gepreekt moet worden.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen