Leidingblad bij Bernardus smijtegelt dienstknecht van God

Aanwijzingen voor het gebruik
Voor u ligt de nieuwe Treffer over Bernardus Smijtegelt (1665-1739). Smijtegelt was er voor de eenvoudigen: voor de gewone man op straat, voor de kleine in de genade in de kerkbank. En hij aarzelde niet daarvoor uit te komen. Het maakte hem niet populair bij de regenten van Coes en Middelburg. Maar de onbemiddelde plaatsgenoot, de havenarbeider, het dienstpersoneel, ze waardeerden Smijtegelt, omdat hij net als zij haarscherp de machtsspelletjes van de stedelijke politici doorzag. Omdat hij hun overdadige en onchristelijke leven aan de kaak durfde stellen. Hij was ook niet gewild bij zijn ambtsbroeders die zo graag hun geleerdheid op de kansel ten toon spreidden. Maar de pasbeginnenden in de genade, de zwakken in het geloof, de lammeren van de kudde van Christus, hadden een bijzonder plaatsje in hun hart voor deze volksredenaar. Ze vonden voedsel in zijn schriftuurlijk-bevindelijke preken. En zo kan het zijn dat van deze dienstknecht van God, die in theologisch opzicht weinig pretenties had, meer preken zijn overgebleven dan van vele geleerde geestverwanten. Herdruk op herdruk bewijst dat er ook na drie eeuwen bekommerde harten genoeg zijn, voor wie de preken en bevindelijke verhandelingen van vader Smijtegelt tot steun zijn. Als Smijtegelt na zoveel jaren nog iets te zeggen heeft, is het ook goed om iets meer over hem te weten. Vandaar deze Treffer.

Doelen: Jongeren iets laten begrijpen van de levensgeschiedenis van Smijtegelt. Jongeren iets meegeven van het belang van de periode Nadere Reformatie. Jongeren iets laten zien van zijn mildheid voor 'kleingelovigen', en zijn kritisch zijn naar overheid.

Programmasuggesties

Lezen: Hebreeën 13 vers 1 - 1 7 of Mattheüs 12 vers 15 -21.
Zingen: Ps. 90 vers 1,85 vers 3

Ideeën voor +12-groep
- Opening
- Lezen pagina 3 als introductie, of als leidinggevende bovenstaande intro presenteren.
- Inleiding naar aanleiding van pagina 4/5
- Pauze
- Bijbelstudie in groepjes aan de hand van pagina 8/9
- Bespreken achterblad
- Sluiting

Ideeën voor +14 groep
- Opening
- Lezen pagina 3 als introductie, of als leidinggevende bovenstaande intro presenteren.
- Inleiding naar aanleiding van pagina 4/5
- Bespreken pagina 6/7 met stellingen en vragen
- Pauze
- Bijbelstudie in groepjes aan de hand van pagina 8/9
- Bespreken achterblad
- Sluiting

Toelichting op de vragen en opdrachten

Vragen pagina 3

Hoe zou het komen dat er 'zo snel' mensen onder zijn preek bekeerd werden?
Smijtegelt leefde in de bloeitijd van de kerk van Nederland. De Geest van God werkte toen krachtiger dan nu. Ook is op te merken dat het aantal kerkgangers gigantisch was. Menselijk gesproken kwam hierdoor bekering'vaker'voor. Benadruk in ieder geval de persoonlijke verantwoordelijkheid van de jongere. Al zou de hele kerk bekeerd zijn en jij niet... Ben je nog steeds verloren!

Word jij ook wel eens geraakt door een preek?
Persoonlijk antwoord uiteraard. Wat is het groot dat de Heere in 2010 ook werkt!

Weet jij een bijbels voorbeeld van een bekering?
Abraham, David, Hiskia, Manasse, Discipelen, Paulus, Lydia, Stokbewaarder. Dit is uiteraard een selectie.

Vragen pagina 6 en 7

Waarom moest een dominee een luide stem hebben?
In die tijd waren er geen microfoons of andere geluidsdragers. Alleen een klankbord boven de kansel hielp enigszins.

Vertel kort hoe Smijtegelt eruit heeft gezien:
Het was een vrij forse man, langer dan de meeste gemeenteleden. Hij schijnt een soort aangeboren statigheid en deftigheid te hebben gehad. Hij was eenvoudig gekleed. Deftig en vriendelijk.

In welke gemeenten is Smijtegelt dominee geweest?
Na Borssele dient hij de gemeente van Goes en tenslotte die van Middelburg. Praten en lachen gebeurd tijdens de kerkdienst nu (bijna) nooit.

Stelling: De kerk van tegenwoordig is beter dan de kerk van vroeger.
Dat is natuurlijk niet waar. De kerk bestaat altijd uit zondige mensen die allemaal bekeerd moeten worden, gereinigd in het bloed van Christus. Laat wel onverlet dat het er tegenwoordig wat ordelijker aan toe ging dan toen. Dieren in de kerk zijn wij ook niet zo gewend, en dat geldt ook voor huilende baby's.

Vragen pagina 12

Hoe zou het komen dat zo'n verhaal ontstaat?
Een volksverhaal is vaak moeilijk te doorgronden. Een reden kan zijn dat het een reactie geweest is op de Rooms-katholieke traditie van heiligenverhalen.

Soms gebeuren zulke wonderen echt. Weet jij een voorbeeld?
De antwoorden kunnen zeer divers zijn. Let er op, als u dat niet wilt tenminste, dat de eventuele discussie niet verder gaat over het al dan niet ingrijpen van engelen in de dagelijkse werkelijkheid. De Treffer gaat tenslotte over Smijtegelt. Antwoorden Bijbelstudie

Welke tekst zou Smijtegelt volgens jou gebruikt kunnen hebben om kleingelovigen te bemoedigen?
Vers 20: 'Het gekrookte riet zal Hij niet verbreken en het rokende lemmet zal Hij niet uitblussen, totdat Hij het oordeel zal uitbrengen tot overwinning.'

Kijk naar vers 20. Welke betekenis hebben de woorden:
Gekrookt
lemmet
Gekrookt: Betekenis is geknakt

Lemmet: Betekenis is kaarsenpitje of lampenpitje. Voor degenen die wel eens kamperen zal misschien lampenkousje voor de gaslamp duidelijker zijn.

Probeer in eigen woorden te zeggen wat er met vers 20 bedoeld wordt.
Dat wil zeggen dat de Heere de verslagen gemoederen en de zwakgelovigen niet zal verstoten, maar met alle toegenegenheid ontmoeten. Met het oordeel wordt bedoeld het krachtig laten doordringen van Zijn waarheid in het hart. (Bron: Kanttekeningen bij de Statenvertaling) Er wordt ook wel eens gezegd dat Gods kind 'het oordeel aangezegd' krijgt.

Waarom staat 'Hij' met een hoofdletter in de tekst?
Het gaat over de Heere Zelf.

Zoek achter in je bijbel op de Dordtse Leerregels. Lees met elkaar de eerste vier artikelen. Welk artikel is, denk jij, ter bemoediging van kleingelovigen? En waarom?
Dit is uiteraard een vraag met een wat hogere moeilijkheidsgraad. Maar het kan geen kwaad om de belijdenisgeschriften er eens bij te betrekken. Feitelijk zijn de artikelen 2,3 en 4 alle ter bemoediging. Dat is vooral uit te leggen aan de jongeren door de Bijbelteksten waar ieder artikel mee besluit te bespreken en uit te leggen.

Wat wordt bedoeld in artikel 3 met 'deze zeer blijde boodschap'?
In principe de gehele Bijbelse boodschap maar in het bijzonder de inhoud van de evangeliën.

Weet jij een Bijbeltekst die mensen die in de put zitten kan opbeuren?
Luther zegt ergens dat op iedere bladzijde van de Heilige Schrift de Christus valt te ontdekken. Dat geldt ook voor het antwoord op deze vraag.

Bronnen
Primair:
Smijtegelt B. Keurstoffen, of verzameling van vijftig uitmuntende predicatien, Amsterdam 1764
Smijtegelt B. Des christens eenige troost in leven en in sterven (...) benevens V belydenis-predikatien, 's Gravenhage/Middelburg 1742

Secundair:
Post S.D. Bernardus Smijtegelt, dienstknecht van God, Houten 2001
Post S.D. Bernardus Smijtegelt, leven en werken, Kampen 2006
Vriese de P. Het leven en sterven van ds. Bernardus Smijtegelt, Houten 1985
Vrijer de M.J.A. Ds. Bernardus Smijtegelt en zijn 'Gekrookte Riet', Amsterdam 1947
Woodhead L An Introduction to Christianity- the Reformation in context-, Cambridge 2006

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen