JBGG cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van JBGG te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van JBGG.

Bekijk het origineel

AANWIJZINGEN VOOR HET GEBRUIK

Bekijk het origineel

+ Meer informatie

AANWIJZINGEN VOOR HET GEBRUIK

19 minuten leestijd

4 jaargang 2003/2004, nummer 8
Verschijnt 8 keer per jaar
ISSN: 1568-8852

Treffer is bestemd voor leidinggevenden aan +12 en +14 groepen. Het geeft informatie voor het werken met het ledenblad Treffer.

In dit blad treft u aan:
- Aanwijzingen voor het gebruik van de Treffer 'Verlos ons van den boze'
- Programmasuggesties
- Toelichtingen op de vragen

AANWIJZINGEN VOOR HET GEBRUIK

Hierbij het leidingblad van de Treffer 'Verlos ons van den boze'. Een schets waarin we het werk van de duivel en zijn verleidingen aan de orde proberen te stellen. Vanuit de Bijbel weten we dat de duivel bestaat en dat zijn macht groot is. Hij gaat in de eindtijd rond als een briesende leeuw, zoekende wie hij zou kunnen verslinden. Hij probeert de Kerk te verwoesten en doet in het bijzonder een aanval op de jeugd. Als hij de jeugd voor zich kan winnen, zal de Kerk ophouden te bestaan. Gelukkig weten we dat de Heere zorgt voor Zijn Kerk. Hem zal het niet uit de hand lopen. Hij is het die de toekomst bestuurd.

In deze schets denken we na over wie de duivel is en hoe hij te werk gaat. Omdat de duivel zoveel verschillende tactieken heeft, kunnen we lang niet alles noemen. We gaan in op zaken waar ook 'onze' jongeren mee te maken krijgen. Ook al vertonen ze zelf geen buitensporig gedrag, er zijn wel (refo-)jongeren in hun omgeving die dat wel doen. Het is goed als ze vanuit de Bijbel kunnen aangeven waarom iets wel of niet kan. Maar de invloed van de duivel reikt ook tot jongeren die netjes leven! Op bladzijde 6 van het ledenblad staan een aantal dingen. De Heere zegt ons in Zijn Woord dat we de duivel moeten weerstaan en dat hij dan van ons zal vlieden (Jakobus 4:7). Daarom gaat het in deze schets ook over het belang van de geestelijke wapenrusting.

Omdat we gekozen hebben voor een schets over het werk van de duivel en hoe je van 'de boze' verlost kunt worden, ligt in eerste instantie het accent in deze Treffer niet op het werk van de Heere. Maar het verlost worden van de boze is wel een Gods werk. Daarom is geprobeerd om in deze schets door te laten klinken dat de Heere boven alles staat. Hij is de Almachtige! We hebben ons afgevraagd of we de duivel niet 'te veel eer' zouden geven, door zijn werk in de schets aan de orde te stellen. Toch is het goed om te weten hoe hij tot ons komt en hoe we ons tegen zijn verleidingen kunnen wapenen. Alleen met de kracht Gods is te strijden tegen de duivel!

Het is goed om ons te realiseren dat we niet de duivel de schuld kunnen geven van onze zonden. Wij zijn zelf verantwoordelijk voor ons gedrag en we zullen zelf eenmaal rekenschap moeten afleggen van onze daden.

De verschillende werkvormen treft u aan op de volgende pagina's:
- Opdracht voor +12 groepen blz. 3
- Vragen voor beide groepen blz. 4
- Vragen voor beide groepen blz. 5
- Vragen en stellingen voor beide groepen blz. 6 en 7
- Vragen en stellingen voor beide groepen blz. 8
- Bijbelstudie voor de +14 groepen blz. 10 en 11
- Vragen voor beide groepen blz. 12

Lezen: Efeze 6:10-20, Mattheüs 4:1-11 en Openbaring 20:7-10.
Zingen: Psalm 3 vers 2 en 4, Gebed des Heeren vers 3, 7, 8 en 9, Psalm 18 vers 10 en 12, Psalm 68 vers 1 en 17, Psalm 89 vers 8, Psalm 115 vers 5 en 6 en 'Een vaste burcht'.

PROGRAMMASUGGESTIES

Doel van de schets
Het doel van deze schets is om met onze jongeren na te denken over hoe de duivel werkt. Hoe probeert hij ons af te trekken van de Heere en Zijn dienst? We moeten weten tegen wie we ons moeten wapenen. Om op een goede manier de strijd aan te kunnen gaan, is het nodig om de tactiek van de vijand te kennen! Verlost worden van de boze is losgemaakt worden uit de ketenen van de wereld, de duivel en ons zondige hart. De spits van de avond zal daarin moeten liggen.

Idee voor de +12 groepen
- Opening
- Laat de jongeren vooraf de opdracht op pagina 3 alleen of met elkaar invullen. Ze kunnen dan in de Bijbel opzoeken wat daar staat over de duivel en zijn werk.
- Inleiding door een leidinggevende of jongere of de verleidingen van de duivel en hoe we daar tegen kunnen strijden.
- Pauze
- Probeer een verwerking te vinden waarin de wapenrusting aan de orde komt. Met deze van God gegeven middelen zijn de verleidingen van de duivel te bestrijden. Je kunt gebruik maken van de bijbelstudie op pagina 10 en 11. Je kunt ook denken aan het maken van een wapenrusting. Tijdens het maken hiervan kun je met elkaar spreken over de geestelijke betekenis van de verschillende wapens.
- Sluiting

Idee voor de +14 groepen
- Opening
- Hang een flip-overvel op en laat jongelui zoveel mogelijk verleidingen van de duivel noemen. Hiermee stimuleer je dat ze zelf ook nadenken over de verleidingen in hun omgeving.
- Inleiding door een jongere over verleidingen van de duivel, welke zijn er en hoe kun je er tegen strijden. Betrek jongeren bij dit thema. De duivel heeft het juist op onze jongeren voorzien. Ze zijn makkelijk te beïnvloeden en de duivel heeft veel pijlen op zijn boog!
- Pauze
- Gebruik de pagina's 6, 7 en 8 uit het ledenblad om dit thema te verwerken. Iedere jongere zal de verleidingen weer op een andere manier ervaren. Het is niet zo dat alleen de jongeren die grove computerspellen spelen, popmuziek luisteren of uitgaan door de duivel verleidt worden. De duivel vind het prima wat ze doen, als ze maar niet de Heere zoeken in gebed of bijbellezen.
- Sluiting

Idee voor de +12 en +14 groepen die gezamenlijk vergaderen
- Opening
- Inleiding over de pijlen van de satan door leidinggevende. Benoem voorbeelden uit hun leefwereld, door de verleidingen te leren herkennen, kunnen ze zich ook beter wapenen.
- Pauze
- Je kunt met de verwerking van dit thema verschillende kanten op. In het ledenblad zijn verschillende vragen en stellingen te vinden die voor deze leeftijdsgroep bruikbaar zijn. Te denken valt aan pagina 5, waar door middel van vragen de jongelui op zoek kunnen gaan naar verleidingen van de duivel die in de Bijbel te vinden zijn.
- Sluit de avond af met een appèl naar de jongeren toe om te vechten tegen de verleidingen. Niet in zichzelf, maar met de Bijbel en biddend om Gods kracht.
- Sluiting

TOELICHTING OP DE VRAGEN

Aanwijzingen bij pagina 3
Op deze bladzijde luisteren we naar enkele dingen die de Bijbel over de duivel zegt.
1. Johannes 12:31: overste dezer wereld. De duivel wordt zo genoemd omdat hij onder Gods toelating grote macht heeft in de wereld.
2. Efeze 2:2: overste van de macht der lucht, van de geest, die nu werkt in de kinderen der ongehoorzaamheid. De duivel werkt vanuit de lucht op de mensen in. Ongelovigen zijn in zijn macht. De macht over de gelovigen is hij verloren, maar hij bestrijdt hen nog wel.
3. Openbaring 12:9 de oude slang, welke genaamd wordt duivel en satanas, die de gehele wereld verleidt. De duivel gaat listig te werk. Satan betekent tegenstander.
4. Johannes 8:44 mensenmoorder van den beginne; leugenaar, en de vader derzelve leugen. De duivel brengt de mens tot zonde en daardoor tot de dood. Hij is als het ware de uitvinder van de leugen.
5. 1 Petrus 5:8 briesende leeuw. Hij zoekt als een briesende leeuw naar prooi. 2 Korinthe 11:14 engel des lichts. Er zijn valse apostelen die zich voordoen als apostelen van Christus. De duivel kan zich ook voordoen als een engel des lichts, bijna niet herkenbaar.

Aanwijzingen bij pagina 4
Deze bladzijde is bedoeld als een aanzet om over het werk van de duivel na te denken. De duivel heeft grote macht in de wereld. Als je de krant leest, word je daarmee geconfronteerd. De jongeren kunnen zelf (in groepjes) gaan zoeken naar stukjes in de krant, waarin het gaat over het werk van de duivel. Misschien komt er een stukje bewustwording op gang van de reële strijd tussen het slangenzaad en het zaad van de vrouw, zoals die zich ook in het wereldgebeuren aftekent.

Het werkterrein van de duivel is heel de wereld. Op een verenigingsavond is het onmogelijk alles te bespreken. De kans is groot dat de jongeren komen aandragen met krantenartikelen die met occultisme te maken hebben. Over dit onderwerp gaat deze Treffer niet. Als er veel vragen over zijn, is het advies om over dit onderwerp een aparte avond te beleggen. Dit onderwerp vraagt als leidinggevende namelijk een goede voorbereiding. Materiaal hierover kun je eventueel aanvragen bij de JBGG.

Op pagina 4 staat een stukje uit een horoscoop. Hiervoor is bewust gekozen, omdat heel veel jongeren deze dagelijks onder ogen krijgen. Ook een poging van satan om onze jongeren in zijn greep te krijgen! Samengevat gaat het er op bladzijde 2 om de jongeren vanuit een bepaalde invalshoek de krant te laten lezen, namelijk vanuit de vraag: "Hoe laat de duivel zijn invloed in deze wereld gelden?"

Antwoorden
1. Deuteronomium 18:10-14 De Heere verbiedt waarzeggerij. Wie zich met dit soort zaken inlaat, is hem een gruwel. De heidense volken houden zich bezig met dit soort praktijken, maar de Heere gebiedt Zijn volk: "Oprecht zult gij zijn met de HEERE, uw God."
2. 1 Timotheus 4:7 "Verwerp de ongoddelijke, oudwijfse fabelen; en oefen uzelven tot godzaligheid." We moeten ons verre houden van allerlei verhalen die ons aftrekken van Gods Woord. We moeten de dingen zoeken die boven zijn, ons bezighouden met dingen die tot eer van de Heere zijn, goede werken doen, ons daarvoor inspannen en de zonde nalaten.
3. Saul bezocht de waarzegster te Endor (1 Samuël 28). Hij wilde via haar de overleden Samuël om raad vragen. Samuël (een boze geest, die zich voordoet als Samuël) voorzegt dat de strijd met de Filistijnen niet goed af zal lopen.

Aanwijzingen bij pagina 5
Op deze bladzijde gaat het over het in de macht van de duivel zijn. leder die niet in God gelooft, is in de macht van de duivel. Ook het door de duivel bezeten zijn in Bijbelse tijden komt aan de orde. Tenslotte denken we na over de verzoeking van de Heere Jezus in de woestijn. Niet alleen de Heere Jezus wierp de duivel uit. Hij gaf deze macht ook aan Zijn discipelen en aan de apostelen. In de eerste twee eeuwen na Christus was er een duidelijk verband tussen de verbreiding van het evangelie en het uitwerpen van demonen. Eigenlijk waren er altijd mensen die zich bezighielden met exorcisme (het uitwerpen van de duivel). Calvijn was het hier niet mee eens. Hij zag het als een vorm van bijgeloof. Het uitdrijven van demonen was een gave van Christus aan de apostelen.

Er wordt wel eens een verband gelegd tussen psychiatrische ziekten en bezetenheid. Daar is een duidelijk onderscheid tussen. Als mensen door de duivel bezeten zijn, hebben zij zichzelf op het domein van de boze begeven door occulte spelletjes, astrologische praktijken, handleeskunde, satanscultus en dergelijke. (Geestelijke strijd; demonie en bevrijding in christelijk perspectief, Onder redactie van dr. M.J. Paul, bladzijde 130). Breken met het kwaad, vasten en bidden is dan de weg tot bevrijding.

Antwoorden
1. De Heere verlost mensen uit de macht van de boze door bekering, wedergeboorte.
2. Voorbeelden van mensen die door de duivel bezeten waren: Mattheus 17:14-18, Markus 9:14-29, Lukas 9:37-42, Genezing van de maanzieke knaap; Markus 1:21-27, Lukas 4:33-37 een bezetene genezen; Markus 5:1-20, Lukas 8:26-39, genezing van de bezetene van Gadara; Markus 7:24-30, het dochtertje van de Syro-Fenicische vrouw.
3. "Leid ons niet in verzoeking, maar verlos ons van de boze." Die bede is nodig, omdat we van onszelf geen enkele kracht hebben. De duivel, de wereld en ons eigen vlees vechten ons onophoudelijk aan. Als de Heere ons niet staande houdt door de kracht van de Heilige Geest, verliezen wij de strijd en kunnen wij geen weerstand bieden tegen de zonde.
4. De duivel wilde de Heere Jezus zover krijgen dat Hij zijn almacht zou misbruiken voor Zichzelf. Hij had honger en de duivel wilde hem van stenen brood laten maken. Hij wilde hem dwingen een wonder te doen. Toen probeerde de duivel de Heere Jezus van het dak van de tempel te laten springen. De engelen zouden er wel voor zorg dragen dat het goed afliep. De duivel kent en misbruikt de Heilige Schrift. We mogen ons niet moedwillig in gevaar begeven. Dat is God verzoeken. Toen beloofde de duivel alle koninkrijken van de wereld als de Heere Jezus hem zou aanbidden. Alsof de duivel alle macht heeft! De Heere Jezus begeerde geen aardse heerlijkheid.
5. De Heere Jezus wapende Zich met Gods Woord. "Er is geschreven..."
6. We mogen ons niet in verzoeking brengen. Als we er toch in komen moeten we bidden zoals de Heere Jezus ons geleerd heeft: "Leid ons niet in verzoeking, maar verlos ons van de boze." De Heere kan in verzoeking brengen, maar dat betekent niet dat Hij verzoekt tot het kwade. God beproeft om staande te houden, de duivel verzoekt om te doen vallen. Ook voor ons is Gods Woord het wapen. De Heere zegt ons de geestelijke wapenrusting aan te doen. Leg aan de jongeren duidelijk het verschil uit tussen een verzoeking of een beproeving.

Aanwijzingen bij pagina 6 en 7
Op deze bladzijden zien we hoe de duivel werkt in het leven van jongeren, hoe hij rondgaat als een briesende leeuw.

De uitspraken van de jongeren kunnen als schokkend ervaren worden. Dat zijn ze ook. Deze uitspraken zijn letterlijk overgenomen uit gesprekken met refo-jongeren bij uitgaansgelegenheden op zaterdagavond. Er is bewust voor gekozen deze uitspraken op te nemen. Ze dienen op de verenigingsavond wel krachtig weersproken te worden!

Over de uitspraken van de jongeren:
- Christen-zijn beperkt zich niet alleen tot de zondag. De Heere vraagt heel ons hart, alle dagen van de week, elke minuut van de dag.
- God is Liefde, maar Hij kan de zonde niet door de vingers zien. De Heere is ook heilig en rechtvaardig.
- Wie moet je meer liefhebben, je vrienden of de Heere?
- Wil je eigenlijk wel bekeerd worden? Als je dat wilt val je de Heere nederig te voet om van Hem Zijn wegen te leren.
- We weten niet of we uitverkoren zijn. We weten wel wat de Heere van ons eist: bekering en geloof.

Stellingen
1. Disco: een duivelse plaats? In ieder geval een plaats waar de duivel zijn werk doet. Een groot verschil met de werkplaats van de Heilige Geest: de kerk, waar het evangelie van vrije genade klinkt. Waar kun je nu beter zijn?
2. Bier drinken. Dat hoeft niet verkeerd te zijn. Je moet wel maat kunnen houden. En als je ergens bier drinkt waar jij wel maat houdt maar anderen dat niet doen, moet je jezelf toch wel afvragen of je goed bezig bent. Waar gaat het je om?
3. Er is een grote tegenstelling tussen de kroeg en de kerk. Waarom ga je naar de kroeg? Kun je jezelf daar voorbereiden op de kerkdienst? "Daar kun je ook goede gesprekken hebben." Maar waarom daar? Er zijn toch veel veiliger plaatsen? Zoek de verzoeking niet op. Houd je zover mogelijk bij het kwaad vandaan.
4. Bij veel soorten popmuziek is duidelijk wat er verkeerd aan is: de opzwepende muziek, de zondige teksten. Klassieke muziek is wat dat betreft anders. Maar ook daarvan geldt: als je er helemaal in op gaat, kan het je verder van de Heere vandaan brengen. Het is moeilijk om precieze grenzen aan te geven. Gods Woord moet onze Gids zijn. Ga niet tegen je geweten in. En laten wij als leidinggevenden proberen dat geweten te vormen naar Gods Woord. (Zie voor meer informatie over popmuziek de Treffer Muziek.)
5. De duivel werkt heel sluipend. Hij laat je wennen aan de zonde. Als je voor de eerste keer een moord ziet plegen op een video, dan schokt dat. Maar als je het maar vaak genoeg ziet, wen je er steeds meer aan. Je geweten gaat steeds minder spreken. De Heere verbiedt bepaalde dingen. Zou het dan wel goed zijn om de zonde na te spelen en om er naar te kijken?
6. Er wordt op kerkelijke jongeren gelet! En als zij het niet zo nauw nemen met Gods geboden, schaadt dat de zaak van de Heere. Christenen moeten een zoutend zout en een lichtend licht zijn. Er moet iets van hen uitgaan, zodat ook anderen voor de dienst van de Heere gewonnen worden. Geweten: een getuige van binnen, die ons veroordeelt als we iets verkeerds hebben gedaan en die ons vrijspreekt als we vals beschuldigd worden, leder mens weet enigszins wat goed of fout is. Het geweten is door de zondeval aangetast. Daarom is het niet meer altijd betrouwbaar. Spreuken 28:26: "Die op zijn hart vertrouwt, die is een zot; maar die in wijsheid wandelt, die zal ontkomen."Onze vraag moet zijn: "Heere, wat wilt Gij dat ik doen zal?" Hij wil door Zijn Geest ware wijsheid leren. Titus 1:15 De onreinheid zit in ons hart, in ons verstand en in onze wil. Het hart van de gelovige is gereinigd door het bloed van Christus. De ongelovige is onrein en zijn verstand en geweten zijn bevlekt.

Aanwijzingen bij pagina 8
Op deze bladzijde denken we na over tactieken van de duivel in het leven van jongeren op de club.
1. Overvloed en welvaart zijn op zichzelf een zegen. Ze worden een vloek als we de Heere erdoor vergeten.
2. Als merkkleding heel belangrijk voor ons is, klopt er iets niet. We leren uit Gods Woord dat we sober moeten leven. Al ons geld mag dus niet op gaan aan kleding. Zie onder andere 1 Timothëus 2:9 en 10
3. Het is fijn als jongeren beseffen dat alles wat we krijgen van de Heere niet alleen voor onszelf is, maar dat we ook mogen denken aan mensen die het minder hebben.
4. De duivel kan tijdens de kerkdienst onze aandacht afleiden op allerlei manieren. Je kunt bijvoorbeeld de orgelpijpen gaan tellen, kleding bekijken, kleine kinderen bij je in de buurt zitten niet stil, je kunt last hebben van slaap, je krijgt een sms-je, je zit te denken aan wat je de komende week hoopt te gaan doen enzovoorts.
5. Jozef had de gelegenheid om te zondigen. Geen mens die het zag. Maar hij zei: "Zou ik zo'n groot kwaad doen en zondigen tegen God?"

Stellingen
1. Ten diepste is deze stelling waar. De Heere dienen vraagt om radicale keuzes!
2. Eén van de tactieken van de duivel is inderdaad zorgen dat mensen het veel te druk hebben om de Heere te zoeken.
3. Als mensen zich vervelen, springt de duivel daar bovenop. Hij probeert zondige begeertes op te wekken. Het is goed om je daarvan bewust te zijn.

Bladzijde 9
De duivel werkt niet alleen in Nederland. We maken op deze bladzijde een uitstapje naar het zendingsveld om te zien hoe hij daar probeert de kerk te verwoesten.

Bladzijde 10 en 11
Op de voorgaande bladzijden hebben we al veel gelezen over hoe de duivel werkt. Nu gaat het erover hoe we ons tegen hem moeten wapenen.

Antwoorden
1. Kolossensen 1 : 1 3 Dat doet de Heere door Zijn Woord en Geest.
2. Strijd: Wie de Heere dient, wordt aangevochten door de duivel, de wereld en het eigen vlees. (1 Petrus 5 : 8, Efeze 6 : 1 2 ; Johannes 15:19; Romeinen 7 : 23, Galaten 5 : 1 7)
3. Die kracht wil de Heere geven. De Heere Jezus heeft alle macht in hemel en op aarde. Zonder Hem kunnen we niets doen.
4. Eén van zijn listen is een dwaalleer de kerk binnen brengen.
5. Overheden, machten, geweldhebbers der wereld, der duisternis dezer eeuw, geestelijke boosheden in de lucht. De duivelen gebruiken hun macht over de verdorven wereld als tirannen. Het is een rijk van duisternis, een rijk van zonde en dood.
6. Dat is tot straf van de ongelovigen en tot oefening van de gelovigen.
7. "Oefen uzelven tot godzaligheid."
8. Tijd der verzoeking; God beproeft de echtheid van het geloof door de verzoeking van de duivel. Dat kan onder andere door vervolging zijn.
9. De duivel wekt onze sluimerende begeerten op. Door billboards met veel bloot bijvoorbeeld of door strakke, weinig verhullende kleding. Dat kan ook zijn doordat je het nieuwste mobieltje ziet van je buurjongen, dat een heel stuk mooier is dan het jouwe. De duivel kan ook een pijl van twijfel afschieten. Er zijn nog heel veel dingen meer te noemen.
10. waarheid - leugen
gerechtigheid - ongerechtigheid
vrede - onvrede
geloof - ongeloof
zaligheid - rampzaligheid
Heilige Geest - boze geest
11. zwaard des Geestes
gordel der waarheid
schoenen met bereidheid des evangelies
borstwapen der gerechtigheid
schild des geloofs
helm der zaligheid
12. Dat is waar. Een kind van God dat in de zonde valt, vecht niet tegen de vijanden, maar is overgelopen naar het kamp van de vijand. Gelukkig haalt de Heere Zijn kinderen daar altijd weer uit.
13. Zo simpel is het niet. Ons hart moet vernieuwd zijn. We moeten Gods geboden gehoorzamen uit liefde en uit dankbaarheid.
14. Alleen met het zwaard van Gods Woord. Zo deed de Heere Jezus dat Zelf ook toen Hij verzocht werd in de woestijn. "Er staat geschreven..."
15. God geeft Zijn genade en de Heilige Geest alleen aan diegenen die Hem met hartelijke zuchten zonder ophouden daarom bidden en daarvoor danken.

Aanwijzingen bij pagina 12
Op deze bladzijde wordt nog eens benadrukt dat de duivel niet het laatste woord heeft. De overwinning is voor Vorst Immanuël!

1.
a. Vijandschap tussen de duivel en zijn kinderen (het slangenzaad) aan de ene kant en het zaad van de vrouw, de beloofde Messias en degenen die in Hem geloven aan de andere kant.
b. Van de satan zal de kop vermorzeld worden. Hij zal het onderspit delven. Verzenen zijn hielen. De duivel en zijn zaad zullen Christus en Zijn gemeente vervolgen en doen lijden.

2. Streven naar rijkdom is niet goed. Gij kunt niet God dienen en de Mammon. Aan de andere kant is het niet verkeerd om een goedbetaalde baan te hebben. Hoe gaan we om met wat de Heere ons geeft? Als we "onbarmhartig rijk" zijn, zal de Heere ons daarvoor straffen. Liefde voor de natuur, een studie, een hobby mag. Als we maar steeds bedenken dat de Heere ons voor alles in het gericht zal laten komen (Prediker 11:9).

Eventueel achtergrondinformatie wapens bladzijde 442 van Leren en Leven dl. 3 van drs. P. Cammeraat

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van donderdag 1 april 2004

Treffer | 20 Pagina's

AANWIJZINGEN VOOR HET GEBRUIK

Bekijk de hele uitgave van donderdag 1 april 2004

Treffer | 20 Pagina's