AANWIJZINGEN VOOR HET GEBRUIK

3e jaargang 2002/2003, nummer 7
Verschijnt 8 keer per jaar
ISSN: 1568-8852

Treffer is bestemd voor leidinggevenden aan +12 en +14 groepen. Het geeft informatie voor het werken met het ledenblad Treffer.

In dit blad treft u aan:
- Aanwijzingen voor het gebruik van de Treffer 'Nehemia, man van het gebed'
- Programmasuggesties
- Toelichtingen op de vragen

AANWIJZINGEN VOOR HET GEBRUIK
In de zevende Treffer van het seizoen 2002/2003 gaan we in op de bijbelse persoon Nehemia. Deze Treffer is chronologisch opgebouwd. Hiermee wordt het gehele bijbelboek Nehemia doorgewerkt. Als de naam 'man van het gebed' genoemd wordt, denken we meestal als eerste aan Daniël. Als je het bijbelboek Nehemia doorleest kom je erachter waarom we in de titel Nehemia ook 'de man van het gebed' noemen. Nehemia had veel met tegenslag te maken, toch was telkens zijn gebed: 'Heere wat wilt Gij dat ik doen zal?'

Misschien zullen de jongeren op het eerste gezicht niet zo enthousiast zijn over dit thema. De kunst is echter om ze te laten zien dat dit thema hun heel wat te zeggen heeft en dat er heel wat lijnen uit dit bijbelboek naar het heden te trekken zijn. Voor de +12 jongeren zal het herkenbaar zijn als ze nageroepen worden om hun rok of om het feit dat ze naar de kerk gaan. Aan +14 jongeren kan de vraag gesteld worden hoe ze hun feest vieren. En je kunt met beide doelgroepen in gesprek gaan over de taak die ze kunnen vervullen in hun eigen gemeente. Hier kunnen de reacties op pagina zeven van het ledenblad bij helpen. Het christelijk zijn is meer dan de zondagse kerkdiensten, dat wordt vaak vergeten.

Beide doelgroepen kunnen met dit thema aan de slag. Haal uit het ledenblad wat je denkt voor je doelgroep nodig te hebben. Het is niet mogelijk om een hele Treffer voor +12 óf voor +14 te maken. Ook dit thema wil helpen om de jongeren te laten zien dat de Bijbel vandaag de dag hun wat te zeggen heeft. Dat is toch ook één van de doelen van het jeugdwerk?

Tip: Bedenk voor de avond goed wat je doel van de avond is. Je kunt hier dan in de afsluiting op terugkomen. Ook dit thema wijst heen, naar de noodzaak van geloof en van bekering in het leven van een ieder van ons.

Bruikbare thema's zijn:
- Omgaan met vijandschap een jongere
- Feest vieren, hoe doe jij dat? een leidinggevende
- De kerk, dat ben jij! een leidinggevende
- Nehemia een jongere

De verschillende werkvormen treft u aan op de volgende pagina's:
- Vragen voor de+12 groepen blz. 3
- Vragen voor de+14 groepen blz. 4
- Stellingen voor de+14 groepen blz. 5
- Vragen voor beide groepen blz. 6
- Vragen voor beide groepen blz. 8
- Vragen voor de +14 groepen blz. 9
- Vragen voor beide groepen blz. 10
- Vragen voor de +14 groepen blz. 11
- Puzzel voor de +12 groepen blz. 12

Zingen: Psalm 9:18-20, Psalm 25:2, Psalm 85, Psalm 92:1 en 2 en Psalm 143:10

Lezen: hoofdstukken uit het boek Nehemia, Deuteronomium 4:32-31 en Deuteronomium 30 (voorzegging en verlossing van de ballingschap).

PROGRAMMASUGGESTIES

Doel van de schets
Het doel van deze schets is om samen met de jongeren te onderzoeken wat de persoon, de geschiedenis en het bijbelboek Nehemia ons te zeggen heeft. De tijd waarin Nehemia leefde, lijkt op bepaalde punten op onze tijd. Het was een tijd waarin het volk Israël in verdrukking en verval leefde. De muren rond Jeruzalem zijn kapot en de mensen leven er in ellende en versmaadheid. Herkenbaar? Als we de Treffer doornemen wel! Hoe functioneren voor ons de tien geboden? Is er bij ons nog een scheiding tussen de wereld en de kerk? Hebben wij ook niet vaak met bespottingen te maken? Genoeg om op te noemen dus! Maar let ook op de noodzaak van de voortdurende reformatie van het volk. De Heere gaat door met Zijn werk. Toen én nu.

Idee voor de +12 groepen
Thema voor de avond: Nehemia, man van het gebed

- Opening
- Organiseer een korte schriftelijke enquête, die een ieder persoonlijk invult. Ga in deze enquête in op het gebed van de jongeren. Je kunt denken aan vragen zoals: hoeveel keer per dag bid je?, Waarvoor bid je?, etc. Dit zal misschien niet voor elke groep geschikt zijn, schat zelf in of de groep er voor geschikt is.
- Inleiding door een jongere of een leidinggevende over het gebed. Betrek daarin ook de persoon en de geschiedenis van Nehemia.
- Bespreek plenair (als de groep niet groter is als 25 jongeren), de vragen op bladzijde vier. Hier kun je zelf ook nog vragen aan toe voegen.
- Pauze
- Creatieve verwerking of quiz. Afhankelijk van wat gewoon is voor jullie.
- Sluiting

Idee voor de +14 groepen

Thema voor de avond: Wat vertelt het boek Nehemia ons?
- Opening
- Hang een groot vel op. Op dat vel kun je inventariseren wat voor de +14 jongeren feest vieren is. Vraag aan hen welke kenmerken een goed feest heeft. De dingen die je te horen krijgt kun je in je inleiding verwerken als het gaat om het feest in Jeruzalem. Deze opdracht is geschikt voor groepen tot 25 jongeren.
- Inleiding waarin je een aantal elementen uit het leven van Nehemia aan de orde laat komen. Denk aan: het christen zijn in een vreemde, wereldse omgeving, aan de slag in Gods koninkrijk, de muren om de kerk, het teruggaan naar de geboden van God, de gebeden van Nehemia, het feest van de inwoners van Jeruzalem en de noodzaak van voortdurende reformatie.
- Pauze
- Gebruik de stellingen van pagina 5 en de vragen van pagina 4, 9 en 11 uit het ledenblad. Je kunt hier ook terugkomen op de verwerking waarmee je begonnen bent. Bespreek deze vragen/stellingen in groepen.
- Rond het kort plenair af.
- Sluiting

Idee voor de +12 en de +14 groepen die gezamenlijk vergaderen

Thema voor de avond: Nehemia
- Opening
- Inleiding door twee jongeren over Nehemia
- Pauze
- Verwerking door middel van een aantal casussen. Bespreek deze casussen in groepen. En stel daarbij dan de vraag: Wat zou jij doen? Je kunt een casus maken over het nageroepen worden als christelijke jongere, hoe ga je om met Gods geboden, hoe ga je ermee om als je klasgenoten op een andere manier feestvieren als jij? Op deze manier leer je ze om na te denken, hoe ze zelf met moeilijke situaties omgaan.
- Laat even plenair terugkomen wat er besproken is. Doe dit kort! Een goede afsluiting is belangrijk, dan heb je als leidinggevende het laatste woord.
- Sluiting

TOELICHTINGEN OP DE VRAGEN

Aanwijzingen bij pagina 3
Deze pagina leidt het thema van de Treffer in. Het laat zien dat de liefde voor Israël bij Nehemia groot is, al woont hij er niet meer. Boodschap voor de jongeren: wat doe je als het niet goed gaat? Bidden? Vasten? Wenen? Rouw bedrijven?
1. Jozef aan Farao's hof, Obadja in het paleis van Achab, Daniël en zijn vrienden aan het hof van Nebukadnezar.
2. Jozef werd een middel in Gods hand om zijn volk in leven te houden (Genesis 45:7), Obadja verborg 100 profeten en gaf hen te eten (1 Koningen 18), Daniël was een profeet van de levende God in een heidense omgeving (onder andere door het uitleggen van de dromen van Nebukadnezar).
3. Alleen in de vreze des Heeren. Een leven dicht bij de Heere doet wegvluchten van de zonde. Iemand met zo'n leven kent de kracht van het gebed.

Aanwijzingen bij pagina 4
1. Jeruzalem was het hart van Israëls godsdienst. Gods volk en Gods stad zijn in grote ellende. De oorzaak ligt bij het volk zelf, alles heeft te maken met de zondige levenswandel. Het was voor Nehemia dus niet zozeer de band met zijn verleden. De oorzaak van zijn verdriet ging veel dieper.
2. Nehemia weet door Gods genade wie hij zelf is. Hij is niet beter dan anderen. Daarom wijst hij niet beschuldigend naar anderen, maar kijkt hij eerst naar zichzelf.
3. Pleiten is de Heere wijzen op Zijn eigen Woord.
4. Als we zelf bidden, moeten we beseffen dat we zelf niets hebben om op te pleiten. Aan onze kant is er alleen maar schuld. Maar we mogen de Heere wel eerbiedig aan Zijn eigen Woord "herinneren." We mogen pleiten op wat Hij Zelf belooft heeft. We mogen ook vragen of de Heere wil geven wat Hij bij onze doop beloofd heeft. Luther zei: "Wij moeten de volle zak van Gods beloften voor Zijn aangezicht leegschudden." Niet als iemand die er recht op heeft, maar in het geloof dat de Heere meent wat Hij zegt.
5. Nehemia ging op één lijn staan met zijn volk. De zaak van zijn volk was zijn zaak. Zo bidt de Heere Jezus voor Zijn volk. Hij nam hun schuld op Zich. Hij is in de hemel voor het aangezicht van Zijn Vader de Voorspreker van Zijn volk. Hij is een volmaakte Voorbidder. Dankzij Hem kan de Heere horen en verhoren.
6. De liefde tot God en Zijn volk woog bij hem het zwaarst.
7. Nehemia 2:4, Nehemia bij de koning; Nehemia 4:4 en 5, een reactie op de spot van Sanballat en Tobia; Nehemia 5:19, een gebed na de maatregelen die hij nam voor de armen; Nehemia 6:14, reactie op de samenzwering; Nehemia 13:14 en 22, een gebed na de maatregelen die Nehemia nam; Nehemia 13:29, gebed vanwege de verontreiniging van het priesterdom; Nehemia 13:31, gebed dat overblijft, Nehemia eindigt niet in zichzelf.

Aanwijzingen bij pagina 5
Naar aanleiding van deze pagina kun je in gesprek gaan over de muren rondom de kerk. Is de wereld in de kerk of de kerk in de wereld. Dit is een heel actueel thema. We moeten daar heel radicaal en eerlijk in zijn. De wereldgezindheid gaat ons en onze jongeren niet voorbij. Laten we ons in alle eerlijkheid toch onthouden van de genietingen van deze wereld.
1. De vraag is in hoeverre je jezelf aanpast. 1 Korinthe 9:20-22 Hier lezen we dat Paulus zich ook heeft aangepast om anderen voor Christus te winnen. 1 Korinthe 10:32 In deze tekst waarschuwt Paulus geen aanstoot te geven aan de Gemeente Gods. Aanpassen mag nooit zover gaan dat we Gods geboden overtreden. Johannes 15:19: "Indien gij van de wereld waart, zo zou de wereld het hare liefhebben; doch omdat gij van de wereld niet zijt, maar Ik u uit de wereld heb uitverkoren, daarom haat u de wereld." Hieruit blijkt duidelijk een onderscheid tussen de wereld en het volk van God.
2. Een gevaarlijke gedachte! Er is maar een God. Hij openbaart Zich in Zijn Woord. "Gij zult geen andere goden voor Mijn aangezicht hebben." De Heere is jaloers op Zijn eer. Dit wil niet zeggen dat we mensen die een andere godsdienst aanhangen uit de hoogte moeten
benaderen. Integendeel. In je hart kunnen allerlei vragen leven. Alleen de Heilige Geest kan ons het ware geloof geven. Als je mag geloven dat de Heere God is, dat Hij jouw God is, is er voor twijfel geen plaats.
3. De Bijbel kan op veel manieren uitgelegd worden. Zeker als teksten zomaar uit hun verband gerukt worden, bestaat het gevaar van een verkeerde uitleg. Daarom moeten we altijd Schrift met Schrift vergelijken. Dat is precies wat de opstellers van onze belijdenisgeschriften gedaan hebben. Daarom is het goed vast te houden aan onze belijdenisgeschriften.
4. Gods geboden zelf blijven altijd gelden! Die muur brokkelt dus niet af. Wel zie je om je heen dat Gods geboden voor veel mensen niet meer van belang zijn. Mensen willen zelf uitmaken wat goed of wat slecht is en de Nederlandse wetgeving sluit daar naadloos op
aan.

Aanwijzingen bij pagina 6

Vraag 1
a. Hij vertrouwt op God en vertelt dat ook tegen zijn vijanden. Hij vertelt hen ook dat er voor Gods vijanden geen verwachting is.
b. De antwoorden zullen verschillend zijn. Het is goed erop te wijzen dat we vijandschap van de wereld kunnen verwachten, als we de Heere dienen. Dat zal niet altijd gemakkelijk zijn.
c. Mattheüs 11:19, Mattheüs 12:24 (hier was sprake van Godslastering, dat gaat nog veel verder dan spot), Mattheüs 13:54-57 Jezus in Nazareth veracht, Mattheüs 26:67 en 68, Jezus bij Kajafas, Mattheüs 27, Jezus in het rechthuis en toen Hij aan het kruis hing. Hij schold niet terug. Hij bad om vergeving voor Zijn vijanden.

Vraag 2
a. Nehemia's gebed is een wraakgebed. Stefanus en de Heere Jezus baden om vergeving voor hun vijanden.
b. Vooral in het Oude Testament lezen we gebeden om straf voor de vijanden. De Heere Jezus leert ons: "Zegent hen die u vloeken en bidt voor degenen die u geweld aandoen." Nehemia is hier echter niet uit op persoonlijke wraak. Zijn God is beledigd! Hij komt op voor de eer van zijn God. De Heidelbergse Catechismus legt het volgende uit bij de bede "Uw Koninkrijk kome": "Verstoor de werken van de duivel en alle geweld dat zich tegen U verheft en alle boze raadslagen die tegen Uw heilig Woord bedacht worden." In het verlengde hiervan moeten we Nehemia's gebed zien. Nehemia's gebed was daarom niet verkeerd. Voor ons geldt dat we in de eerste plaats de Heere Jezus moeten navolgen. Het draait bij ons al snel om persoonlijke haatgevoelens. De eer van de Heere moet voorop staan, ook in onze gebeden.

Vraag 3
a. Efeze 6:12 en 13. Paulus schrijft aan zijn broeders (en zusters) in Efeze, mensen die de Heere liefhebben en daarom een geestelijke strijd moeten voeren.
b. Het gaat niet alleen over een strijd tegen de wereld en ons eigen zondige 'ik' (vlees en bloed), maar vooral tegen de satan en zijn engelen. De satan krijgt hier allerlei benamingen. Hij heeft macht tot straf van de goddelozen en tot oefening van Gods kinderen. Het rijk van satan is een rijk van duisternis, want hij brengt mensen tot het doen van zonden.
c. We moeten strijden met de wapenrusting Gods en met Zijn Woord. In het vervolg van dit hoofdstuk worden genoemd: de waarheid, de gerechtigheid, bereidheid van het Evangelie (bereidheid om het geloof te belijden), het geloof, de (hoop der) zaligheid, de Heilige Geest, bidden en waken.

Aanwijzingen bij pagina 7
Op deze pagina geven een zestal jongeren antwoord op de gestelde vragen. Deze antwoorden kun je gebruiken in de verwerking, door aan de jongeren op de club te vragen wat men van deze antwoorden vind. Tegelijk kun je zelf ook kijken wat de jongeren in hun eigen gemeente kunnen betekenen. Op de illustraties zijn evangelisatiefolders te zien van het deputaatschap voor evangelisatie. Deze kun je opvragen, bij datzelfde deputaatschap. (dhr. A.E. Schouten, 010 - 4505995). In veel gemeenten gaat men bij kerst of Pasen deze folders rondbrengen in het dorp of in de stad.

Aanwijzingen bij pagina 8
Vraag 1
Een persoonlijke vraag. Het gevaar bestaat dat we de bekende woorden over ons heen laten komen zonder erdoor geraakt te worden. Daarom moeten we vragen of de Heere Zijn Heilige Geest aan Zijn woord wil paren, zodat Zijn woorden doeltreffen.

Vraag 2
- Het kan gaan om roken, drankgebruik, pesten, een slordige kerkgang en vul maar aan. Het zou ook kunnen zijn dat je iets nalaat, wat je juist zou moeten doen. Dan zou je met een goede gewoonte kunnen beginnen. Bijvoorbeeld een stukje uit de Bijbel lezen voordat je gaat slapen of de nieuwe dag beginnen met gebed of contact proberen te zoeken met een eenzaam figuur in je klas of gemeente of...
- Het gaat niet alleen om de buitenkant. Ons leven volgens Gods geboden moet voortkomen uit een hartelijke keus voor de Heere en Zijn dienst.
- Er zullen jongeren zijn die dit een goed initiatief vinden. Zo zijn er ook jongeren die schriftelijk vast laten leggen zichzelf rein te bewaren voor het huwelijk. Zo'n belofte op schrift kan een steuntje in de rug zijn. Als we maar niet denken in eigen kracht staande te kunnen blijven.

Aanwijzingen bij pagina 9
Vraag 1
Het plan mag niet tegen Gods Woord ingaan. We mogen onze plannen aan de Heere voorleggen. Als je merkt dat je een bepaald plan eigenlijk niet bij de Heere kunt brengen, kan het zijn dat we met dat plan niet op de goede weg zijn. We moeten erop letten welke wegen de Heere voor ons opent of juist afsluit. Al met al kan het een hele worsteling zijn om er achter te komen of jouw plan volgens de wil van de Heere is. Maar het is wel heel goed om jezelf deze vraag te stellen en niet zomaar in alles je eigen weg te gaan...!

Vraag 2
- Jeruzalem zal dorpsgewijs bewoond worden vanwege de hoeveelheid mensen en vee. Er zullen dus geen muren zijn.
- De Heere zal hen beschermen tegen de vijanden. Iemand die het volk kwaad wil doen, zal met vuur verteerd worden. We zien dit ook met de vuurkolom die het volk Israël begeleide tijdens de woestijnreis.
- De Heere Jezus zal komen in het vlees. Ook heidenen zullen bij de Kerk van Christus gaan horen. Hij zal Jeruzalem nog verkiezen: Hij zal de ware godsdienst herstellen.
- Het gaat hier over de geestelijke verlossing van de Kerk door Christus. De verlossing uit de ballingschap is hier een voorbeeld van (zie ook de kanttekeningen).
- Nee, die is daar niet meer nodig. De tempel was een voorbeeld van de toekomende heerlijkheid. Het onderwijs dat daar gegeven werd, zal dan ook niet meer nodig zijn.
- Nee, daar zullen geen vijanden meer zijn.
- "Die geschreven zijn in het boek des levens des Lams." Dat zijn Gods kinderen, die Hij heeft verkoren en die tijdens hun leven zijn geroepen en tot God zijn gebracht.

Aanwijzingen bij pagina 10
Vraag 1
- Droefheid hoort bij het dienen van de Heere. 2 Korinthe 7:10 "Want de droefheid naar God werkt een onberouweiijke bekering tot zaligheid." Er zal droefheid zijn over de zonde.
- Blijdschap hoort ook bij het dienen van de Heere. Psalm 100:2 : "Dient den Heere met blijdschap." Er mag blijdschap zijn om de verlossing die in de Heere Jezus is en om het blijde vooruitzicht dat Gods kinderen mogen hebben. Er mag blijdschap zijn om het vele goede dat de Heere geeft.
- De uitdrukking 'het juichend christendom' is negatief bedoeld. Het gaat dan over mensen die altijd blij zijn en nooit verdriet voelen over wie ze zelf zijn.
- Het bovenstaande is daar geen goed voorbeeld van. Daar gaat het over blijdschap die de Heere Zelf geeft.

Vraag 2
Het zou fijn zijn als er met de jongeren een goed gesprek ontstaat over dit onderwerp. Het neemt een belangrijke plaats in hun leven in. Al gaat men zelf misschien niet uit, dan heeft men er wel mee te maken door klasgenoten of oudere broers of zussen. Laat ook zien dat er in het dienen van de Heere zoveel meer blijdschap te vinden is dan in het oppervlakkige feest van deze wereld. In deze gesprekken mag je ook heel confronterend zijn. Dat zijn jongeren zelf ook en de wereld is dat zeker. De richtlijn voor de invulling van hun leven vinden we onder andere in Prediker 12:1: "En gedenk..."

Aanwijzingen bij pagina 11
Deze pagina laat heel duidelijk zien dat het zo nodig is dat er een voortdurende reformatie plaats heeft. Zowel in ons leven als ook in de kerk. Anders zien we het gevaar van lauwheid. We neigen naar de duivel, de wereld en ons boze hart. Laat het gebed van ons elke keer zijn of de Heere ons wil bewaren voor de zonde.
- Verdriet over de zonde, breken met de zonde, ellende: het huisraad van Tobia moest de tempel uit. Vreugde in God door Christus, innerlijke reiniging, vergeving van zonde, verlossing: het reinigen van de kamers. Lust en liefde om naar de wil van God te leven, herstel, terugkeer tot wat werd verlaten, dankbaarheid: de vaten, het spijsoffer en de wierook komen weer in Gods huis.
- 1. De Levieten komen terug; het volk geeft de tienden weer; de poorten werden gesloten voordat de sabbat aanbrak (zodat er geen handelswaar de stad binnen zou komen op de sabbat); hij jaagt de verkopers weg; hij verbiedt gemengde huwelijken; hij jaagt Eljasib weg (omdat zijn kleinzoon getrouwd was met Sanballats dochter) 2. Nehemia haalt de Levieten terug. In hoeverre interesseren wij ons voor het wel en wee van de gemeente?
- Het geven van de tienden: wat hebben wij over voor de dienst van de Heere, ook van ons geld? Het onderhouden van de sabbat: wat betekent Gods dag voor ons, heiligen wij deze dag? Verbieden van gemengde huwelijken: waar zoek jij een vriend of vriendin, wil jij de Heere gehoorzamen als het gaat over de keus van een vriend of vriendin?
- Vloeken betekent hier dat Nehemia het oordeel over hen uitspreekt. Zijn optreden is hard, maar daar zit liefde achter. Liefde tot God en Zijn dienst, maar ook liefde tot zijn naaste. Als de tucht niet gehandhaafd wordt, gaat het steeds verder bergafwaarts. Het rigoureuze optreden van Nehemia was nodig. Ook deze maatregelen nam Nehemia niet zonder meer, maar telkens riep hij de Heere aan (zie de volgende vraag).
- Vers 14, vers 22, vers 29, vers 31.

Aanwijzingen bij pagina 12
Is er een groep jongeren al wat eerder klaar? Laat ze de puzzel op deze pagina maken. De puzzel is voornamelijk gericht op de +12 doelgroep.

Antwoorden puzzel
1. Waterpoort (W)
2. Hanun (A)
3. Asaf (A)
4. Thekoieten (K)
5. Hattirsatha (T)
6. Eljasib (E)
7. Hananja (N)
8. Tobia (B)
9. Hanani (I)
10. Drakenfontein (D)
11. Nethinim (T)

Oplossing:
Waakt en bidt

Hieronder vindt u een gedicht wat gaat over de troffel en het zwaard. Het tekent het 'bid en werk' wat we in het boek Nehemia vinden. Hoewel we deze uitdrukking niet in de Bijbel vinden, zien we dit wel verwerkt in dit bijbelboek. Je kunt er voor kiezen om het door een jongere voor te dragen. Een andere mogelijkheid is om het in je verwerking te gebruiken, je kunt het gedicht met elkaar uitwerken: welke boodschap ligt er in? Hoe kun je dit in je eigen leven gestalte geven. etc.

Troffel en zwaard

Wij moeten strijden tegen sterke machten
Rondom ons loert de boze met zijn haat.
Hij krijgt voortdurend met zijn helse krachten
Opdat Gods schone schepping ondergaat.

Wij staan als hulpelozen en verachten
En zijn alleen niet tot dat gevecht in staat.
Ons zwakke vlees kan't goed niet betrachten,
tenzij het door Uw Geest leiden laat.

Houdt daarom 't zwaard omklemd om 't kwaad te weren
Bidt om geloof, dat vast op God zal staan
en blijft de troffel voor de bouw hanteren.

Dan brengen wij in stilte stenen aan.
Ons leven zij een dienen en begeren
om tot Gods eer het leven door te gaan.

M. Nijsse

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen