Het Réveil

Het Réveil wordt wel aangeduid als een "geestelijk ontwaken", als een reactie op de "geest van de eeuw". Met die "geest van de eeuw" bedoelen we de "Verlichting", een stroming die zijn hoogtepunt had in de 18e eeuw en grote invloed heeft gehad op het geestelijk denkklimaat in Europa. De filosoof Kant typeerde de Verlichting als "het uittreden van de mens uit de onmondigheid". De mens moest zijn "gezonde verstand" gebruiken en van daaruit werken aan een betere maatschappij. Daarbij richtte de Verlichting zich tegen het Woord van God, daar men Bijbelse zaken als erfzonde ontkende. De Verlichting had een zeer optimistisch beeld van de mens en zag godsdienst slechts als de "deugd betrachten"!

Door deze "Verlichting" zette ook de secularisatie door: Gods Woord werd niet langer als de leidraad beschouwd van onder andere staatkunde en opvoeding. Door de Verlichting werd niet alleen de Belijdenis van de Kerk aangetast, maar tevens werden de fundamenten van staat en maatschappij ondergraven.

In de eerste helft van de negentiende eeuw kwam er vanuit de kerk een krachtige tegenbeweging op. Een geestelijk ontwaken, een protest tegen de geest van de eeuw: een réveil. Deze begon in Zwitserland en breidde zich spoedig uit over vele landen. Op theologisch gebied nam men stelling tegenover de "Verlichte theologie" vanuit een hernieuwde bezinning op de "oude" leerstukken van zonde, genade en wedergeboorte. Tegenover het optimistische mensbeeld van de Verlichting plaatste men weer het Bijbelse mensbeeld: de van nature geheel bedorven mens die geneigd is tot alle kwaad.

Het bijzondere van het Réveil was, dat deze beweging zich niet beperkte tot het terrein van de kerk. Bewust wilden veel Réveil-mensen vanuit Gods Woord ook komen tot Bijbelse opvattingen over onder andere staatkunde, opvoeding en onderwijs. Zo wilde men op een breed front stelling nemen tegenover de "geest van de eeuw". Door de Verlichting waren immers de fundamenten van staat en maatschappij aan het wankelen gebracht.

In Nederland kwam het Réveil voor het eerst tot uiting rond de figuur van Willem Bilderdijk. In woord en geschrift verzette hij zich met felheid tegen de geest van de eeuw. Eén van zijn leerlingen was Da Costa, die met zijn brochure "Bezwaren tegen de geest der eeuw" veel beroering verwekte. Als belangrijkste Réveil-man in ons land wordt algemeen Groen van Prinsterer gezien. Groen zag, met de scherpte van een profeet, dat ongeloof en revolutie de krachten waren die de samenleving ondermijnden. Hier komen we bij de kern van Groens antirevolutionaire wereldbeschouwing. Vooral in zijn bekende boek "Ongeloof en Revolutie" vinden we deze denkwijze van Groen uitvoerig terug. Groen wilde zijn geestverwanten de ogen openen voor de goddeloze revolutionaire tijdgeest in zijn dagen. Hij voorzag de vreselijke gevolgen die het loslaten van Gods Woord zou hebben, niet alleen in het persoonlijk leven, maar ook voor land en volk! We begrijpen nu zijn woorden, die hij sprak toen hij voor het eerst zitting nam in de Tweede Kamer: "Een staatsman niet, een evangeliebelijder". Alleen een geestelijk réveil vanuit Gods Woord zou het door ongeloof en revolutie-denken bedreigde land kunnen baten!

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen