Tweetalig of gewoon een beetje boers?

De leerling vertelde dat hij op zijn rug in een sloot gevallen was. De andere kinderen maakten hem duidelijk dat hij Hollands moest praten. Want de juf verstond hem helemaal niet. Dat was mijn eerste kennismaking met het Zeeuwse dialect.

Wel dialect, geen dialect

Na een aantal omzwervingen woon ik weer op bet dorp waar ik toen voor de klas stond. Ik ben benieuwd of er nu nog zoveel dialect gesproken wordt. Ik denk van wel. Maar dat blijkt een verkeerd idee te zijn. Want van onze meiden hoor ik dat er op JeV speciaal aandacht besteed is aan dialecten. Omdat het zo weinig meer gesproken wordt. Daar wil ik meer van weten. Ik .kom terecht bij Annemieke, Evelien en Ruud.

Annemieke, jij praat heel bewust dialect. Zeeuws om precies te zijn. Je hebt er op JeV zelfs een inleiding aan gewaagd. Waarom?

"ik merk dat het in mijn omgeving niet veel meer gesproken wordt. Dat vind ik heel jammer. Ik praat tegen iedereen Zeeuws, ook tegen niet-Zeeuwen. Zij zijn van buitenaf bij ons binnengekomen en dan moeten zij zich aanpassen. Wie zich in wil spannen verstaat mij heus wel."

Hoe zit dat bij Evelien en Ruud? 

Evelien geeft aan dat zij ABN (= Algemeen Beschaafd Nederlands) spreekt, terwijl haar ouders Zeeuws praten. Dat gebeurt gewoon wanneer je als klein kind verhuist naar een plaats buiten Zeeland. En als je dan na een aantal jaren weer terugkomt in het Zeeuwse, dan pik je het dialect niet echt meer op.

Ruud vertelt dat hij thuis en met vrienden Zeeuws praat. Tegen anderen Nederlands. Annemieke verbetert hem direct: "Je praat tegen anderen Hollands. Want Zeeuws is óók Nederlands." Ruud probeert dat te onthouden en gaat verder. Hij vindt het lastig als er steeds gevraagd wordt: "Wat zeg je nou?"

Dus schakelt hij zo nodig automatisch over. Want sommige woorden zijn echt heel anders. Wie denkt er bij het woord 'huust' nou aan kinderen en dat met 'hos' gras wordt bedoeld is toch ook niet een, twee, drie duidelijk.' 

Waarom wordt er minder dialect gesproken? 

Ann.émjeke heeft daar goed over nagedacht. Mensen denken dat het niet 'netjes' is. Een beetje boers, weet je wel. Dat slaat nergens op. Dialect is echt geen slecht soort Nederlands.

- Ouders zijn bang dat hun kinderen niet goed ABN kunnen spreken. Daar hoeft niemand bang voor te zijn. Wie thuis een dialect spreekt en op school ABN leert, wordt eigenlijk tweetalig opgevoed. Daarmee heb je een voorsprong bij het leren van andere vreemde talen.

- Zeeuws spreken is niet meer zo belangrijk. Dat is iets van vroeger. Dat past niet meer in onze tijd. Dat is een verkeerd idee. Dat het Zeeuws, of welk ander dialect verdwijnt, is gewoon jammer. Net zo jammer als het instorten van een eeuwenoud kasteel. Weg is weg; dat komt nooit meer terug. Het zou gekoesterd moeten worden. In Handelingen 2 lezen we: Wij horen hen in onze talen de grote werken Gods spreken. Het Evangelie wordt verkondigd in de talen van de mensen die in Jeruzalem zijn voor het Pinksterfeest. Terwijl de meeste mensen heus wel Grieks spraken (zoiets als het Engels in deze tijd), of Aramees. Je hart wordt blijkbaar eerder geraakt als je in jouw eigen taal aangesproken wordt.

Annemieke ervaart duidelijk afstand wanneer zij in het Hollands aangesproken wordt.

Dus dan ook maar het liefst een preek in het Zeeuws?

Ruud zegt: "Het heeft wel wat. Misschien zou ik beter luisteren". Annemieke voelt er veel voor. Maar ds. J.J. Tanis wil beslist niet in dialect preken en bidden. Zeker niet in die delen van het land waar men een ander dialect heeft. Dat geeft alleen maar een beetje een lacherige sfeer. Oneerbiedig. De dominee ervaart het wel als een voordeel dat hij zelf ook dialect spreekt. Tijdens bezoeken aan mensen die Zeeuws spreken, gaat hij ongemerkt over op dialect. "Het geeft iets vertrouwds. Het praat veel makkelijker. Maar a[s ik bid, probeer ik ervoor te waken dialect te gebruiken." Ruud geeft aan in gewoon Nederlands te bidden. Annemieke vertelt dat ze gebeden waarover ze nagedacht heeft ook in het Hollands doet. Maar spontane gebeden gebeuren in het Zeeuws.

Het Zeeuws moet blijven?

Er klinkt een hartgrondig "JA" als antwoord op deze vraag. Evelien vult aan: "Het Zeeuws moet natuurlijk blijven. Het hoort gewoon bij Zeeland. Het zou saai zijn als iedereen ABN sprak." 

Wat voor het Zeeuws geldt, gaat natuurlijk op voor ieder dialect. Het is toch prachtig om tweetalig te zijn? Iedere streek zijn eigen dialect: voor officiële gebeurtenissen/het Bijbellezen en de zondagse preek het Hollands. Ik ga het bijna jammer vinden maar ééntalig te zijn opgevoed. Maar ja, dat krijg je als je vaak verhuist. Aan de andere kant is het niet het belangrijkste hóe we praten, maar wát we zeggen. Gaan onze praatjes over alles en iedereen of vertellen we ook de grote daden van God?

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen