“Bekeerden en onbekeerden”

Als je na een langere periode in zendingsdienst terugkeert in Nederland, vallen je zaken op die voor anderen wellicht allang vanzelfsprekend zijn geworden. Tot de dingen die mij opvielen na tien jaar in Ecuador, is dat jongeren uit de reformatorische kerken de neiging hebben de wereld op te delen in “bekeerden en onbekeerden”. Ik voelde me daar met een treffend Duits woord wat ‘unheimisch’ bij. Een periode van laten bezinken en erover nadenken heeft dat niet veranderd. Ik vind het wat eenzijdig taalgebruik.
Bijbels en daarom positief is dat jongeren doorgaans goed in de gaten hebben dat er twee soorten mensen zijn. Verlosten en onverlosten. Dode zondaren en – zoals de puritein Huntington het noemde – ‘saved sinners’. Mensen die genade kennen en mensen die nog in hun doodstaat voortleven. Waar-gelovigen aan de ene kant en wereldlingen inclusief naamchristenen aan de andere kant. Mensen op de brede en mensen op de smalle weg. Dat heldere onderscheid is het punt niet. Een mens moet van dood levend gemaakt worden. We noemen dat een staatsverwisseling: een radicale verwisseling in de algehele toestand waarin iemand verkeert. Als we beide soorten mensen echter steevast aanduiden als “bekeerden en onbekeerden” gaat er iets mis. We brengen de veelheid aan Bijbelse woorden en beelden rondom de twee wegen terug tot een enkele gangbare term. Daarmee doen we onbewust aan reductie (inperking). In de politiek wordt dat bewust toegepast en heet het ‘framing’.
‘Framing’ heeft effect in je hoofd. Er gebeurt iets in je denkwereld. Je ziet de werkelijkheid door een bepaald denkraam, door een bepaalde bril. Wat er bij het standaardgebruik van de termen ‘bekeerden en onbekeerden’ gebeurt, is dat ‘bekeerden’ op een voetstuk komen te staan en ‘onbekeerden’ toch wat buiten schot raken. ‘Onbekeerden’ zijn dan de norm. Dat ben je nu eenmaal. Je hebt niet het idee dat je er iets aan kunt doen. Terwijl het werkwoord ‘bekeren’ in de Bijbel toch heel vaak in de gebiedende wijs wordt gebruikt: Bekeert u!
Als mijn ‘unheimische’ gevoel wat begint op te spelen, vraag ik me af wie dan die ‘bekeerden’ zijn. De term suggereert iets van af-bekeerd zijn. Je komt in de Bijbel natuurlijk mensen tegen als Jozef en Daniël van wie nauwelijks of geen zonden vermeld staan. Maar zouden we de vreemdgaande David, de afgoden-dienende Salomo, de liegende Petrus of de ongelovige Thomas onder de ‘bekeerden’ scharen? Waar blijft dan het “simul justus et peccator” (tegelijk rechtvaardige en zondaar) uit het geloofsbelijden van de Reformatie, van mannen als Luther en Calvijn? Waar blijven de ‘onheilige heiligen’ van dominee Kohlbrugge?
Voor je het weet krijgen jongeren en kinderen het idee dat genade alleen iets is voor heel speciale, bijzondere mensen. Ook volwassenen die tot de ‘bekeerden’ worden gerekend, kunnen dat idee krijgen. En als ze zichzelf dan ook nog eens – bedoeld of onbedoeld – op een voetstuk gaan plaatsen, worden zij in de beleving van jongeren en kinderen doorgaans niet zulke aangename mensen. Het uw bescheidenheid (het Griekse grondwoord bedoelt ook vriendelijkheid, PvO) zij alle mensen bekend van de apostel Paulus is dan ver te zoeken.
Het is goed om helder te zijn over de twee wegen en de noodzaak van een staatsverwisseling. Maar laten we bij die duidelijkheid niet vergeten dat er ook standen in het genadeleven zijn. Er zijn kleinen in de genade, van-verre-staanden, mensen met een toevluchtnemend, maar nog zo schuchter geloof. Misschien is het daarom goed om een beetje op te passen met dat standaard ‘bekeerden en onbekeerden’. De alternatieven liggen voor het oprapen. Een heel Bijbelse lijkt mij: ‘wedergeborenen en onwedergeborenen’. Dan horen de kleintjes er toch helemaal bij!

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen