Een arme indiaan, macho’s en Maria

Peter vertelt over hoe de Mariaverering is aangeslagen, juist in de Latijns-Amerikaanse cultuur: “Dat is begonnen bij Mexicostad, zo’n 450 jaar geleden. Ze geloven dat Maria toen verschenen is als een Indiase hemelkoningin aan een arme indiaanse jongen, Juan Diego. Ze presenteerde zich daar als de altijd maagdelijke Maria, de moeder van de ware God. Ze zei: ‘Ik verlang vurig dat er op deze plaats een tempel wordt gebouwd zodat ik daarin aanwezig kan zijn. Zodat ik al mijn liefde, medelijden, hulp en verdediging kan geven, want ik ben uw allervroomste moeder om uw klachten te horen en al uw ellende, pijn en lijden te genezen.’”

Machismo
“Het verschil tussen rijk en arm is erg groot in Latijns- Amerika en er is altijd sprake geweest van onderdrukking”, legt Peter uit. “In die culturele omstandigheden is Maria de begrijpende moeder die het opneemt voor de arme. Zij is degene die begrip heeft voor pijn en verdriet. In de cultuur zijn moeders erg belangrijk. Er leeft een machismo-cultuur. De man is de macho, hij doet wat hij wil. Hij is onafhankelijk en gebruikt - of misbruikt - zijn macht. De man en vader heeft nauwelijks bemoeienis met het gezin. Hij is vaak aan de drank en met zijn vrienden op stap.”

Marianismo
“Tegenhanger van het machismo is het ‘marianismo’, dat zie je ook terug in de samenleving. De vrouwen zijn de ruggengraad van de samenleving. Zij zijn degenen die zorgen voor stabiliteit en voor de kinderen. Zowel mannen als vrouwen identificeren zich met de vrouwelijke figuur van Maria. Er gaat bij de mannen niets boven hun moeder. Zij is degene die het voor hen opneemt en alles goed praat. Zowel mannen als vrouwen houden deze cultuur in stand. De vrouwen lossen de problemen voor de mannen op. De onderdrukte indiaan herkent zich daarom in Maria.”

Luther
“Aan het einde van de middeleeuwen gebeurde iets vergelijkbaars. Luther zegt daarover: ‘Wij hielden Christus voor onze toornige Rechter en Maria voor onze genadetroon, waarop zich al onze troost en onze toevlucht bevond.’ Christus werd steeds meer de toornige Machthebbende op afstand. Maria was de begripvolle. Maria neemt zo het ambt van Christus over, waarschuwt Luther. Maria werd de middelares. Als je zo Maria verheerlijkt ontneem je Christus Zijn ambt. Als je zo Maria verheerlijkt, ontneem je inderdaad Christus Zijn ambt. Ook in Zuid-Amerika wordt de Heere Jezus wel als toornige Rechter gezien in plaats van als ‘God met ons’. Men heeft vaak wel een gevoel van zonde, maar geen begrip van verzoening in Christus of rechtvaardiging van de goddelozen. Mensen kimmen via hun vroomheid op tot Maria, die je accepteert zoals je bent en een goed woordje voor je doet. Zoals ook in hun cultuur de vrouwen steeds een goed woordje doen voor hun mannen. Daarom is deze cultuur zo berustend.”

Vagevuur
“Het is voor mensen daar erg moeilijk om zich te bekeren. Uiteraard is dat ook voor ons in Nederland zo. Het blijft altijd een wonder als er iemand tot bekering komt. Maar in deze cultuur wordt er geaccepteerd dat iemand is zoals hij is. Maria steunt hen daarin en zegt dat het inderdaad wel meevalt. Zij geeft je hoop op genade en moedigt je aan het goede te doen. Als je goed genoeg je best hebt gedaan, hoop je na je sterven in het vagevuur te komen. De familie, buren en vrienden gaan dan het Santa Maria voor je bidden. Dat gaat uren achter elkaar door. Daardoor hoop je op langere of kortere termijn uit het vagevuur verlost te worden. Christus wordt in dit alles nauwelijks aanbeden.”

Moeder van God
Peter staart voor zich uit. “Soms lag ik ‘s nachts wakker doordat het Santa Maria uren achtereen door een microfoon op de straten opgedreund werd. Het zette me aan het denken en het greep me aan dat ze Maria de moeder van God noemen. Nu heeft de Oude Kerk in 431 officieel beleden dat zij is “de vrouw die God baarde”. Maar langzamerhand is dat verschoven naar de titel “moeder van God”. Ze wordt daardoor een soort goddelijk figuur. Een eenvoudig, zestienjarig meisje dat zelf beleed dat Christus haar Verlosser is, wordt een vrouwelijk Godheid.”

Calvijn
“Christus wordt onbereikbaar. Maria wordt de God met wie je kunt wandelen. Calvijn had hier bezwaren tegen en wees er op dat ze Maria moesten zien zoals ze was; een zondares. Daar tegenover Christus; zonder zonden. Calvijn schrapte ook de speciale Mariadagen die er waren. Maria was en is een loffelijk voorbeeld en dat mag ook. Maar we moeten haar blijven zien zoals ze was: een mens met zonden. Haar mag geen goddelijke eer toekomen. Want dit moeten we onthouden: En de zaligheid is in geen ander; want er is ook onder de hemel geen andere Naam, Die onder de mensen gegeven is, door Welke wij moeten zalig worden (Hand.4:12).”

Voorbeeld
“Wij, als westerse, gereformeerde christenen zijn niet tegen Maria. Maria is een voorbeeld in haar geloofsvertrouwen. We mogen Maria in gedachten houden als voorbeeld van geloof en genade. Op het zendingsveld las ik vaak de lofzang van Maria: Mijn ziel maakt groot den Heere; En mijn geest verheugt zich in God, mijn Zaligmaker (Luk.1:46,17). Ook zij had Christus nodig als haar Zaligmaker. Ze wijst niet naar zichzelf, maar naar Hem, als haar Zaligmaker.”

Culturele invloed
“De cultuur zit er echt ingebakken, dieven slaan bijvoorbeeld een kruisje voor ze uit stelen gaan. Ze bidden dan om de bescherming van God. Ze vragen dat ze zonder problemen kunnen stelen en niet gepakt worden. Godsdienst en zonden blijven naast elkaar staan. Ze zeggen het één, maar doen het andere. Wij, als logisch-denkende westerlingen, zeggen dat het gedrag niet past bij hun belijdenis. Voor hen is dit normaal, ze zijn het zo gewend. Het is tot troost dat God hier doorheen kan werken. De bekering moet tegen de cultuur ingaan, tegen de Mariaverering ook. Maria is de moeder van het gezin die de machocultuur in stand houdt.”

Bekering
Hoe breek je door deze cultuur heen en wat gebeurt er met mensen die tot bekering komen, bijvoorbeeld door het werk van een zendeling uit Nederland? Peter: “Maria was in het verleden van de gemeenteleden soms een hoofd-, soms een randfiguur. Toch zorgde het wegvallen van Maria niet voor een leegte in hun leven. Christus vulde de leegte op. Toch is het moeilijk concrete dingen los te laten, zoals een kruisje slaan of bidden tot Maria. Dat maakte ik zelf ook eens mee op de zendingspost. Plotseling begon iemand per ongeluk tot Maria te bidden in plaats van tot God. Dat moet je dan corrigeren. Er is alleen behoud door Hem. Al het andere moet wijken. Dat geldt voor de mensen in Ecuador, maar ook in Nederland.”

Eren
Ook jij kijkt misschien wel tegen mensen op. Onbewust vereer je hem of haar misschien wel. We vragen Peter hoe je hier mee om kunt gaan. “Het is niet verkeerd als je opkijkt tegen Gods kinderen. Zij kunnen een voorbeeld voor je zijn en moeten ook gerespecteerd worden. God kan in Zijn kinderen iets van Zichzelf laten zien. Maar ‘vest op prinsen geen vertrouwen’. Je kunt het niet met het geloof van een ander doen. Hoe sta jij tegenover God? Daar gaat het om.”

Idolen
Als eerste dacht Peter eraan dat je, als je mensen (ver) eert dat dat Gods kinderen zijn. Maar misschien vereer jij juist wel een reality-ster, een voetballer of zanger. “Onthoud wat deze mensen je kunnen bieden. Misschien zijn ze goed in wat ze doen, maar wat biedt het jou? Wat biedt het je als het je idool is en je daar je leven mee vult? Wie Christus heeft, heeft alles. Al het andere moet er tussenuit. Zowel religieuze als wereldse idolen!

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen