De Wittenbergse nachtegaal

Je kent vast wel Luthers bekende uitspraak: "Zingen is twee keer bidden”. Het geeft aan hoe groot zijn liefde voor muziek is geweest. Zijn liederen zijn voor Luther ook een belangrijk middel geweest om de boodschap van de Reformatie te verspreiden.

De wereld van Luthers liederen
Voor mij ligt het prachtige werk van Ed Kooijmans. Een boek met 381 bladzijden. De schrijver is er in geslaagd om een overzicht te geven van Luthers activiteiten op het gebied van de kerkmuziek. Hij wil ons kennis laten maken met deze reformator, zoals hij zich in zijn liederen heeft gepresenteerd. Het boek is verdeeld in twee gedeelten. In het eerste deel komen verschillende aspecten over Luthers liederen aan de orde. Met een duidelijke verwijzing naar de gebruikte bronnen. In het andere deel staan alle teksten van Luthers liederen met een vertaling en de melodie. Ben je een liefhebber van muziek, van cantates of heb je interesse voor orgelliteratuur? Dan is dit een boek dat heel wat uren leesplezier geeft.

Bijnaam
Het boek is een inleiding in de wereld van de geestelijke liederen van Maarten Luther. De titel van het boek is ontleend aan een uitspraak van Hans Sachs. Een volksdichter, die met volle overtuiging achter de Reformatie staat. Hij maakt daarom een lied en laat dit door Duitsland verspreiden. De titel van dat lied is: "Die Wittenbergisch Nachtigall”. Uiteraard doelt hij hier op Maarten Luther, de monnik uit Wittenberg.

Luther en muziek
In dit boek komt één ding heel duidelijk naar voren. Muziek is een belangrijk onderdeel van het leven van Maarten Luther. Als Luther naar school gaat, komt hij al snel met de muziek in aanraking. Zingen is één van de hoofdvakken op school. Naast het zingen leert hij ook een muziekinstrument bespelen; de luit.

Vader en hervormer
Luther is niet alleen hervormer, hij is ook vader. Samen met Katharina von Bora kreeg hij drie dochters en drie zonen. Zingen is een belangrijk onderdeel van de godsdienstige opvoeding. De voorkant van het boek laat het bekende plaatje zien van Luther, spelend op zijn luit. Om hem heen zie je zijn zingende vrouw en kinderen. Zijn bedoeling van het maken van muziek is duidelijk. Muziek maken tot lof en eer van God.
De jongeren in de tijd van Luther zongen erg graag meerstemmig. Daarom wilde Luther graag dat componisten meerstemmige bewerkingen maakten van de reformatieliederen.
In 1523 begint Luther met het schrijven van zijn eerste lied. Luther krijgt te horen dat er twee Augustijner monniken uit Antwerpen de doodstraf krijgen. Ze worden in Brussel verbrand. Hij is daarover zo verbijsterd, dat hij begint met het schrijven van een lied. De titel van dat lied is: "Ein neues Lied wir heben an.”

Inspiratiebron
Het meest bekende lied is natuurlijk: "Ein feste Burg ist unser Gott”. Een loflied op Gods trouw en goedheid (Psalm 46). Daarna volgen nog veel meer werken. Luthers liederen zijn een inspiratiebron voor verschillende componisten. J.S. Bach componeerde op het Lutherlied zijn Cantate "Ein feste Burg ist unser Gott” (BWV 80). Luthers psalmen en koralen zijn voor de orgelkunst een onuitputtelijke bron. De invloed van deze reformator is tot op deze dag nog hoorbaar.

Ed Kooijmans, De Wittenbergse nachtegaal (Uitgeverij Den Hertog) 9789033126239; 381 blz.; € 32,50.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen