De God van Jacob in Auschwitz

In de Tweede Wereldoorlog waren er tientallen concentratie- en vernietigingskampen, maar in Auschwitz-Birkenau in Polen zijn veruit de meeste mensen vermoord. Uiteindelijk zijn volgens schattingen ongeveer 1,3 miljoen mensen naar Auschwitz gedeporteerd, vaak Joden. Slechts 200.000 mensen hebben het kamp overleefd.
Hierbij zijn dan wel de gevangenen meegerekend die naar andere kampen zijn overgebracht. Veel van deze mensen zijn uiteindelijk alsnog gestorven. ‘Auschwitz’ is het symbool geworden van de industriële massavernietiging door de Nazi’s.

Verzet in Auschwitz
Eigenlijk weet iedereen wel dat er in Auschwitz de meest verschrikkelijke dingen zijn gebeurd. De vele slachtoffers, de verschrikkelijke experimenten met gevangenen, de meedogenloze werkomstandigheden, de onvoorstelbare ruwheid. Maar wat velen niet weten is dat er in het kamp ook verzetsgroepen waren die - soms relatief grote - macht hadden. Ze kochten kapo’s (medegevangenen die als kampoudsten leiding gaven aan groepen gevangenen) en SS’ers om, voorzagen elkaar van voedsel en organiseerden ontsnappingen. Over dit thema gaat het boek De ontsnapping van Joel C. Rosenberg. Het is het verhaal van Jacob Weisz, een Joodse verzetsstrijder uit Duitsland, en Jean-Luc Leclerc, een predikant die in Zuid-Frankrijk Joodse vluchtelingen onderdak verschafte. Ze ontmoeten elkaar in Auschwitz en slagen erin te ontsnappen.
Hun drive is niet alleen om te overleven, maar ook om de wereld te waarschuwen voor het afschuwelijke lot van de Joden. Zonder te weten wat hen te wachten staat, worden ze met duizenden tegelijk gedeporteerd naar Auschwitz.

God van Jacob
Het bijzondere aan deze roman is dat de Franse predikant nog een andere drive heeft. Hij leeft vanuit de genade van God en straalt dat ook uit in zijn omgeving. Het ligt er zeker niet te dik op, maar door zijn levenshouding valt Jean-Luc op, ook bij Jacob. Jacob moet als Jood eerst niets van hem hebben, maar tijdens hun vlucht naar Tsjecho-Slowakije raken ze diepgaand in gesprek en als Jean-Luc onderweg overlijdt, neemt Jacob het uit het kamp meegesmokkelde Bijbeltje van hem mee. In de jaren erna - die aan het slot in vogelvlucht worden beschreven - komt hij langzaam maar zeker tot de overtuiging dat de God van de Bijbel niet langer alleen de God is van Abraham en Izak. Hij is nu ook de God van Jacob.
Het is een onvoorstelbaar verhaal, maar wie deze roman bijvoorbeeld legt naast het waargebeurde relaas Ik ontsnapte uit Auschwitz van de Tsjechische Jood Rudolf Vrba, ziet veel overeenkomsten. Zelfs de manier van ontsnappen en de drive om de buitenwereld te vertellen wat er in Auschwitz daadwerkelijk aan de hand is, zijn identiek. Slechts enkelen van de 1,3 miljoen overleefden Auschwitz langer dan enkele maanden. Het waren vaak bijzonder krachtige persoonlijkheden, met een sterk lichaam en bijzonder veel geluk.
Dit is zo’n verhaal, waarbij geluk meer in het licht staat van de bijzondere leiding van de Heere.
Rosenberg heeft veel onderzoek gedaan, wat hij in een nawoord min of meer verantwoordt.
In De ontsnapping worden de schokkende taferelen van Auschwitz niet verdoezeld. Toch zou ik het mooi vinden als veel jongeren dit boek lazen. De herinnering aan ‘Auschwitz’ moet levend blijven.
Ook na zeventig jaar vrede. Als eerbetoon aan de miljoenen slachtoffers van de Duitse moordmachine in de Tweede Wereldoorlog, maar ook om blijvend te beseffen dat vrede niet vanzelfsprekend is. Dit boek laat zien dat er een vrede is die daar bovenuit stijgt: de vrede met en door God.

De ontsnapping
Joel C. Rosenberg
Uitgeverij Mozaïek, Zoetermeer
ISBN 978 90 239 9473 2

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen