Boetedagen vroeger en nu

Een leven van boete
Je hebt ongetwijfeld wel eens gehoord van de 95 stellingen van Maarten Luther. Maar ken je ze ook? De eerste ervan luidt: “Toen onze Heere en Meester Jezus Christus zei: ‘Doet boete’ (Matth. 4:17), wilde Hij dat het hele leven van Zijn gelovigen een voortdurende boete is.” Rome beperkte het tot de biecht, maar de reformator besefte heel goed dat het om meer ging dan een innerlijk schuld belijden op een bepaalde tijd.
Zo’n schuldbelijdenis is niet oprecht als ze geen consequenties heeft voor het leven. Daarom luidde zijn derde stelling: “Maar ook wil Hij niet dat het alleen gaat over de innerlijke boete; de innerlijke boete is waardeloos als ze niet uiterlijk op allerlei wijzen het doden van het vlees bewerkt.”
En in een volgende stelling zegt hij dat die echte, innerlijke boete op heel het leven betrekking heeft, want de waarachtige bekering is immers een zaak van heel je leven.

Boetedagen in Israël
We kennen uit onze Bijbelse geschiedenis verschillende voorbeelden van boetedagen. Het volk kwam samen - en bedenk even wat voor afstanden er lopend afgelegd werden! - met mannen, vrouwen en kinderen om schuld te belijden en zich te verootmoedigen voor God. Zo’n samenkomst was er toen Jozua afscheid nam in Sichem, maar ook toen God Zijn volk bestrafte in de richterentijd, in Bochim, en in Samuëls tijd in Mizpa; later in de tijd van Ezra lezen we er ook van. Indrukwekkend is de opwekking van Joël als hij oproept tot een boetedag in Joël 2:12-18. Lees dit Schriftgedeelte eens! Het gaat daar duidelijk om meer dan een oppervlakkige, uitwendige bekering. Het hart moet ‘gescheurd’ zijn. Je ziet de hele gemeente samenkomen, klein en groot, om wenend te smeken om de eer van God!

Nieuwtestamentische biddagen
In de nieuwtestamentische kerk wordt gewaarschuwd tegen wettische vormen van vasten en bidden. De Heere Jezus verwierp de wijze waarop farizeeën dit deden.
Men mocht wel vasten, maar niet om van de mensen gezien te worden. Ook in lange optochtelijke gebeden moest men zijn waardigheid voor God niet zoeken.
Dat betekent niet dat er geen bidstonden of biddagen konden zijn. Zie maar naar de bijeenkomst van de jonge gemeente na de vrijlating van Petrus en Johannes en de gebedsdienst in het huis van Maria, de moeder van Johannes Markus als Petrus weer in de gevangenis zit.
Ook was de eerste zendingsdag, gehouden in Antiochië aan de Orontes, een vasten- en bededag!

Middeleeuwse biddagen
Massale bijeenkomsten voor verootmoediging en gebed zijn er ook in de middeleeuwse kerk geweest. Soms hadden ze het karakter van een dankdag, zoals onder de Frankische koning Pepijn, in 764. Zijn opvolger, Karel de Grote, wekte ertoe op om spontaan openbare boetedagen te beleggen bij hongersnood, pest of andere onheilen. Toen Lodewijk de Vrome in 817 bij de verdeling van het rijk onder zijn zonen een grote vergadering bijeenriep, riep hij op tot een driedaags vasten en bidden om de zegen van de Allerhoogste over zijn plechtige handelingen. Men kende politieke vasten- en biddagen, maar ook kerkelijke biddagen.

Biddagbrieven in de zestiende en zeventiende eeuw
Na de Reformatie zijn er in ons land regelmatig biddagen uitgeschreven door de gereformeerde overheid. Dit ging meest in de vorm van biddagbrieven die vanuit de Staten-Generaal naar de plaatselijke overheid en via hen naar de kerken werden gezonden. Het was de bedoeling dat die tijdens de dienst werden voorgelezen, waardoor men de nood van de tijd, of de redenen voor dankzegging aan de gemeenschap bekend wilde maken. Zo werd leiding gegeven aan het gebed.
Zulke biddagen werden niet op vaste tijden gehouden, maar wel heel regelmatig. Op de synode van Dordrecht in 1578 is erop gewezen dat men bij oorlogsgevaar, bij pestilentie, bij ‘dieren tydt’ (economisch verval), vervolgingen van christenen en andere ‘elendicheden’ een biddag moest beleggen. Men moest dan ook vasten en er mochten geen huwelijken worden voltrokken . Ook werden de herbergen en publiekelijke vermakelijkheden gesloten en werd het openbare werk op zo’n biddag verboden. De kerk kon hierbij het voortouw nemen. Dit blijkt uit artikel 66 van onze Dordtse Kerkorde, waar staat: “In tijden van oorlog, pestilentie, dure tijd, zware vervolging der kerken en andere algemene zwarigheden, zullen de dienaars der kerken de Overheid bidden, dat door hare autoriteit en bevel, openbare vasten- en biddagen aangesteld en geheiligd mogen worden.”

Biddag voor de ambten
Een belangrijke reden die men ook noemde voor een biddag, was de verkiezing van een predikant. Dit moest ‘na voorgaande vasten en bidden’ geschieden! Ook voor de ‘verkiesinghe en beproevingen der ouderlingen’ wilde men een dag met vasten en bidden afzonderen, ‘opdat Godt met zyn H. Geest wil byzyn ende zegenen het oordeel ende stemmen des volks.’ Dat zijn wij ontwend: een biddag met vasten bij het beroepen van een predikant of voor de verkiezing van ambtsdragers! Gaan onze beroepsbrieven niet te makkelijk met de post mee?
Hoeveel gebeden worden er opgezonden tot de Koning der Kerk, ook voor personen die nodig zijn om in de ambten van ouderling en diaken te dienen?

Onze biddagen
Tegenwoordig beperken we ons meestal tot een oproep voor een biddag voor gewas en arbeid. Vanuit Zeeland en later ook vanuit Overijssel is dit een goede gewoonte geworden. Het is triest als we de gemeenten niet massaal bij elkaar zien komen voor een gemeenschappelijk belijden van afhankelijkheid in al ons werk.
We belijden in onze Heidelbergse Catechismus “de almachtige en alomtegenwoordige kracht Gods, door welke Hij hemel en aarde, mitsgaders alle schepselen, gelijk als met Zijn hand nog onderhoudt, en alzo regeert, dat loof en gras, regen en droogte, vruchtbare en onvruchtbare jaren,spijze en drank, gezondheid en krankheid, rijkdom en armoede, en alle dingen, niet bij geval, maar van Zijn vaderlijke hand ons toekomen.”
Laat dit meer dan woorden zijn. Maar waar zijn de bijzondere biddagen?

Een aparte boetedag
Alleen als we blind zijn, zien we niet hoe laag Gods oordelen hangen, vanwege onze volkszonden in de media, discotheken, houseparty’s, sportverdwazing, het bannen van kerk en christendom uit de samenleving, de moord op tienduizenden ongeborenen, de euthanasiepraktijk, de seksuele verloedering, het materialisme, de goddeloze reclamepraktijken en heel de uitgaanscultuur. Laten we als boetelingen bidden om de afwending van verdiende oordelen. Het zou een wonder zijn als we massaal een bijzondere bijeenkomst zouden beleggen vanwege deze nood. God hoort en verhoort verzuchtingen van onwaardigen. In Rotterdam belegden we in 1989 een bidstond tegen de eerste euthanasiewetgeving. Het was de dag voordat de wet behandeld moest worden. Diezelfde avond viel het kabinet. Toch hebben we toen niet volhard in het gebed en dat doen we nog niet.

Geen boetedag zonder bekering
Luther stelde nadrukkelijk dat bij oprechte boete een oprechte bekering hoort. Jacobus Koelman schreef in 1682 een boekje over ‘vruchteloze biddagen’, omdat op een boetedag de bekering meestal ontbrak. Hoe zal dat bij ons nu zijn? Overdenk je persoonlijke bekering en breek met de zonden. Vraag de Heere om licht en kracht, ja om de genade van een nieuw leven! Er is een Levensvorst die het geven kan.
De wereld belegt soms massale bijeenkomsten om te protesteren of te demonstreren, maar laten wij ons verootmoedigen in een belijdenis van schuld en strafwaardigheid. Laten we God smeken om afwending van Zijn verdiende toorn en Zijn zegen tot vernieuwing van ons land en volk.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen