Indrukwekkend boek

Eind vorig jaar verscheen er een boeiende biografie over Dietrich Bonhoeffer van de hand van de Amerikaanse schrijver Eric Metaxas. Een boeiend boek dat gelukkig een ander beeld geeft van Dietrich Bonhoeffer dan vaak wordt gegeven. Vaak is hij afgeschilderd als een moderne theoloog, die uiteindelijk het christelijk geloof horizontaal heeft gemaakt.
De tweelingzus van Bonhoeffer heeft daarover gezegd: “Dietrich is tweemaal vermoord. Eerst door de Nazi’s en daarna door de moderne theologie.” Bonhoeffer was een veelbelovend theoloog. In zijn theologie zitten echter wel punten die niet gereformeerd zijn. Enige tijd geleden heeft P.C. Oele hierover geschreven in Daniël. Ik raad je aan om dit artikel te lezen op Digibron.nl.

Ik kan hier niet uitgebreid op het leven van Bonhoeffer in gaan. Het gaat mij om een belangrijke boodschap die heel duidelijk naar voren komt in dit boek: er hoeft niet zoveel te gebeuren of een ideologie veegt het christelijke geloof zomaar weg. Maar, om met Luther te zeggen: “Gods Woord houdt stand in eeuwigheid.” Wegvagen lukt niet, want de kerk zal er zijn, totdat de Koning van de kerk komt.

Nadat Hitler definitief de macht had gegrepen in 1933 verkeerde heel Duitsland in een roes. Ook de meeste christenen zagen het gevaar niet. Er gloorde weer hoop voor de toekomst in Duitsland.
Maar weinig mensen beseften dat ze de meeste ingrijpende periode uit de Duitse geschiedenis tegemoet gingen. Bonhoeffer was allerminst gerust, maar hij was een roepende in de woestijn. De kerk volgde klakkeloos de ‘Führer’ en ontwikkelde een Nazitheologie zonder Christus.

De kerkstrijd in Duitsland escaleerde al snel. In de Duitse kerk trokken de ‘Deutsche Christen’, met hun antisemitische nazitheologie aan het langste eind. Inzet van de strijd was de ‘Ariërparagraaf’.
Volgens deze wet mochten Joden niet in de kerk dienen. Bonhoeffer was hier heel radicaal. Of de kerk accepteerde Joden, of ze was een kerk zonder Christus. Medestanders van Bonhoeffer, die net als hij trouw wilden blijven aan de boodschap van Gods Woord, dachten dat ze dingen nog weer ten goede konden keren. Bonhoeffer was een heel andere mening toegedaan: “Het heeft geen zin om in een rijdende trein de tegenovergestelde richting op te lopen.” Zo keerde Bonhoeffer de kerk de rug toe, omdat hij vond dat de kerk niet langer kerk was.

Het boek geeft naast een compleet beeld van de Duitse kerkstrijd ook veel aandacht aan de aristocratische komaf van Bonhoeffer, zijn verblijf in de Verenigde Staten en zijn betrokkenheid bij de aanslag op Hitler, door generaal Von Stauffenberg. Door de betrokkenheid bij het Duitse verzet tegen Hitler werd Bonhoeffer uiteindelijk opgehangen, vlak voor de bevrijding. Op de binnenplaats van de gevangenis van Flossenburg sprak hij zijn laatste woorden: “Dit is het einde, voor mij het begin.”

Dit boek leest heel prettig. De auteur schrijft voor zijn Amerikaanse lezers en wil hen een boodschap meegeven. Hierdoor geeft hij veel informatie over de Duitse samenleving tijdens het Interbellum en de Tweede Wereldoorlog. Het wel jammer dat de vertaling niet altijd even correct is. Het Engelse woord ‘Bavaria’ moet je in het Nederlands wel vertalen met ‘Beieren’. Er zijn meer van dit soort voorbeelden te noemen.

Voor iedereen die van geschiedenis houdt is dit boek heel lezenswaardig. En als je niet van geschiedenis houdt, maar wel van lezen, moet je het ook lezen. Want het is makkelijk om christen te zijn als je niet zoveel in de weg wordt gelegd, maar wie blijft staande als je weet dat het je het leven kost? Een indrukwekkend boek.

Eric Metaxas, Dietrich Bonhoeffer. Pastor, martelaar, profeet, spion. (Heerenveen: Groen 2013) ISBN 9789088970221;
608 blz.; € 32,50.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen