Wie is wijs?

Het lijden van de (op het eerste gezicht) onschuldige Job is een belangrijk onderwerp in het boek Job, maar het is zeker niet het enige onderwerp. De introductie van het boek begint met een heel andere vraag. Het is de vraag die door satan wordt gesteld aan God: Is het om niet, dat Job God vreest?
Hier wordt een sterke beschuldiging neergelegd bij de mens die de Heere vreest. Hij doet dat alleen, omdat hij er voordeel bij heeft.
Maar wanneer dit voordeel wegvalt, keert hij God de rug toe. Helaas zal deze beschuldiging van satan, aan het adres van mensen in sommige gevallen juist zijn. In het boek Job komt de vraag naar voren of deze beschuldiging ook geldt voor Job. Eigenlijk gaat het hier om een vraag die door de Bijbel heen verschillende keren naar voren komt. Het lijkt er soms op dat Gods kinderen in dit leven juist extra veel moeite en zware tegenslag op hun pad ontmoeten. Asaf worstelde ermee in Psalm 73. Hebben we God lief en willen we bij Hem blijven, ook als het lijkt dat het dienen van Hem geen enkel voordeel voor ons heeft hier op aarde? Dit is een belangrijke vraag, die we onszelf moeten stellen. Zeker in contact met de niet-gelovige samenleving om ons heen is het van belang dat we zelf deze vraag kunnen beantwoorden, omdat dit alles in een ander perspectief plaatst.

Wijs
Het boek Job bestaat voor een groot deel uit het gesprek wat gevoerd wordt tussen Job en zijn drie vrienden. Een hoofdvraag hierin is wie het juiste inzicht heeft in het lijden van Job: Wie is wijs? Deze vraag naar wijsheid staat in het centrum van het boek.
Belangrijk voor deze vraag is hoofdstuk 28. Hier staat een gedicht beschreven over de vraag waar wijsheid is te vinden. In de hoofdstukken die eraan vooraf gaan heeft Job het antwoord aan zijn vrienden afgerond. Vervolgens komt er nog een laatste toespraak, waarmee de betogencyclus als geheel wordt afgesloten. Vers 12 en vers 20 vormen een refrein in het gedicht. Dit refrein, wat het hoofdstuk het karakter van een lied of gedicht geeft, stelt de vraag centraal waar de wijsheid kan worden gevonden. De vraag naar wijsheid is ook vandaag, nu we zoveel keuzes moeten maken, actueel. De Bijbel wijst ons hierin de weg.

Mijnbouw
Job gebruikt in hoofdstuk 28 het beeld van mijnbouw. Kostbare gesteenten, goud en zilver liggen onder de oppervlakte van de aarde.
Ze kunnen daar alleen vandaan worden gehaald door gevaarlijke en moeizame arbeid. Omdat ze onder de grond verborgen zijn, hebben ze geen praktische waarde, totdat ze gevonden en aan het licht zijn gebracht (28: 1-11). Job betrekt dit beeld op wijsheid. Wijsheid ligt nog dieper verborgen (28: 12-14). Wijsheid is veel waardevoller dan deze stenen, aangezien er zo moeilijk toegang tot te krijgen is en ze zo lastig te ontdekken is (28: 20-22).
Echte wijsheid kan niet door mijnbouw uit de aarde worden gewonnen, maar ze moet van God komen;
Hij weet waar het te vinden is (vers 23). Om ons heen kunnen we dit zien. De natuur die zo perfect in balans is, de seizoenen die komen en weer gaan, de indrukwekkende toonbeelden van macht en schoonheid; het wijst allemaal richting de Auteur van de wijsheid, want alleen God kan hiervan de oorzaak zijn.
Volgens vers 21-27 is de wijsheid voor de mens niet te zien, ze is aan het oog van de mens onttrokken.
Alleen God zelf doorziet en begrijpt haar. Alleen voor God kent de wijsheid geen geheimen. Dit lijkt erop dat het voor de mens onbereikbaar is om haar te vinden; is er dan helemaal geen hoop? Jazeker, deze hoop is er wel. Ze is er omdat God, Die de wijsheid volmaakt kent en doorgrondt, de weg ernaartoe bekend heeft gemaakt.
Vers 28 geeft een verrassende conclusie aan het gedicht. Het zou te verwachten zijn dat het laatste vers een soort samenvatting zou geven van wat ervoor werd gezegd. Maar in contrast met het voorgaande stelt dit vers opeens toch voor hoe de mens aan wijsheid kan komen: Maar tot den mens heeft Hij gezegd: Zie, de vreze des Heeren is de wijsheid, en van het kwade te wijken is het verstand.
Door de Heere te vrezen zal de mens wijsheid vinden. Wijsheid is het ontzag hebben voor de Heere en inzicht is de zonde te mijden. Op eigen kracht kan de mens geen wijsheid verkrijgen. Geen diepzinnige filosofieën en ook geen bestudering van verborgen zaken, maar alleen een godvruchtige levenswijze leidt tot wijsheid. Deze wijsheid heeft God bestemd voor Zijn kinderen. Dit is geen idee of inbeelding, waarmee men maar tevreden moet zijn; dit is de werkelijkheid van de herschepping die de Heere zonder ons in ons werkt. Het is een weg in gemeenschap met God, waardoor hij wijsheid verwerft als beelddrager van God. De mogelijkheid tot deze weg van gemeenschap met God is aanwezig door het volbrachte werk van de Middelaar, Jezus Christus.
Hij heeft de schuld van de Zijnen gedragen en zo voor hen alle lijden gezuiverd van de giftige angel van de zonde. Het is zo belangrijk om door herscheppende, vernieuwende genade te horen bij Hem, van Wie Paulus schrijft: Die ons geworden is wijsheid van God, en rechtvaardigheid, en heiligmaking, en verlossing (1 Kor. 1: 30).

Vreze des Heeren
Intussen krijgt Job van God geen volledige verklaring van al het lijden wat hem en soms anderen overkomt. Dat is de Heere ook niet verplicht. Wel brengt de Heere Job tot dieper inzicht. Job blijft zich beroepen op zijn onschuld. Ook na dat prachtige gedeelte over de vreze des Heeren, doet hij dat nog in hoofdstuk 30-31. Maar Job denkt toch te goed van zichzelf en te klein van de Heere. In ware wijsheid is dit precies andersom. Dat is de kern van de vreze des Heeren. De Heere leert Job er iets van begrijpen, maar helemaal anders dan hij had gedacht. In hoofdstuk 38 lezen we dat God Job antwoordt uit een onweer. Indrukwekkend is het hoe de Heere in hoofdstuk 39-41 Job laat zien hoe de verhoudingen echt zijn. God is groot, volmaakt, wijs en almachtig; de Schepper van alles wat er is. Job is een zondaar, een schepsel wat slechts moet en mag buigen voor zijn Schepper. En dan wordt Job klein en onwaardig voor God. In hoofdstuk 42 legt hij daarvan belijdenis af; kort maar krachtig. Direct daarop volgt Gods hernieuwde zegen over Zijn beproefde kind.
God geeft niet precies allemaal redenen en oorzaken, maar heeft een ander doel. De bedoeling van God is om aan te tonen dat Hij ver boven de situatie staat, ook als die voor ons beperkt bevattingsvermogen soms uit de hand lijkt te lopen. God is de auteur van de schepping en staat daar almachtig boven, hoe onbegrijpelijk dit soms kan lijken voor mensen op aarde. De bedoeling van God is dat mensen Hem als God eren en vrezen en onvoorwaardelijk vertrouwen op Hem. In het boek Job kunnen we leren hoe dwaas wij zijn bij het doordenken van de grote levensvragen en hoe nodig het is dat God Zelf zaligmakend Zijn grootheid openbaart. Deze ontmoeting met God is voor Job de beslissende gebeurtenis, die hem werkelijk tot inzicht voert.

De vraag naar wijsheid staat zoals gezegd centraal in het boek van Job. Vrijwel alle hoofdpersonen uit het boek eisen de wijsheid en het inzicht voor zichzelf op. Pas daarna spreekt God Zelf om de zaak definitief duidelijk te maken. Niemand mag de wijsheid opeisen voor zichzelf; alleen God Zelf is de Bron van alle wijsheid. Alleen bij Hem is wijsheid, inzicht en het eeuwige leven.

Wat kunnen we samengevat hiervan leren?

 Een vraag die naar voren komt en die we ook onszelf moeten stellen is: ‘Waarom noemen we ons christen? Is het omdat we zo zijn opgevoed, het ons voordeel geeft, of omdat we liefde hebben tot de Heere Jezus?’
 Het menselijke inzicht is beperkt. God is meer en hoger dan onze gedachten.
 Wijsheid is heel kostbaar, het is iets belangrijks en moois om na te streven.
 Wijsheid is alleen bij God te vinden.
 God brengt een mens tot wijsheid als Hij hem zaligmakend Zijn grootheid openbaart en hem herschept naar Zijn beeld.
 Een leven in de ‘vreze des Heeren’ is het beginsel wijsheid; een godvruchtig leven, de zonde haten en verlaten en de Heere zoeken en dienen
 In wegen van beproeving verlangt God van de mens onderwerping. In die weg wil Hij Zijn almacht en trouw betonen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen