Koningin in een veranderd land

Daar komt bij dat koningin Beatrix vanwege haar doortastend en hartelijk optreden kan rekenen op brede waardering. Uit onderzoek van TSN NIPO in 2011 bleek dat 87 procent van de Nederlanders de monarchie niet wil inruilen voor een republiek.

Inhuldiging
Koningin Beatrix trad aan op 30 april 1980. Die dag was bepaald geen voorbode van een stabiele en rustige regeerperiode: “Tijdens de inhuldigingsplechtigheid in de Nieuwe Kerk in Amsterdam drongen de oorlogsgeluiden binnen de eeuwenoude muren door: ontploffingen, sirenes en het agressieve geknetter van helikopters. Beatrix werd ingehuldigd in een belegerde vesting die van verscheidene zijden werd aangevallen”, aldus royaltykenner J.G. Kikkert. Ongeveer 100 burgers en 93 agenten hielden er een lange of kortere ziekenhuisopname aan over. De woningnood in Amsterdam deed veel mensen uitschreeuwen: “Geen woning, geen kroning”. De koningin heeft vanaf dag één werk gemaakt van het winnen van het vertrouwen van de Nederlandse samenleving. Haar eerste klus, meteen na de inhuldiging, was het ziekenhuisbezoek aan negen gewonde ME-ers. Het tekent het verantwoordelijkheidsgevoel, de doortastendheid en betrokkenheid van onze scheidende koningin.

Veranderende samenleving
Toch was de regeerperiode van koningin Beatrix in een aantal opzichten minstens even onrustig als de dag van de inhuldiging. In een hoog tempo voltrokken zich forse veranderingen in de Nederlandse samenleving. Het gaat dan om de verdergaande secularisatie, de toenemende invloed van niet-westerse culturen en godsdiensten en de toegenomen politieke instabiliteit. Eerst wat cijfers en feiten over de secularisatie. Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) daalde het aantal protestanten en katholieken in Nederland van circa 67 procent in 1980 naar 48 procent in 2008. In dezelfde periode is het aantal mensen dat zich niet-religieus noemt toegenomen van circa 25 procent naar 42 procent. Verschillende wetten kwamen tot stand waarin de secularisatie pijnlijk zichtbaar werd. Denk aan de verruiming van de abortusmogelijkheden, euthanasie en het homohuwelijk. Daarnaast is de invloed van nietwesterse culturele en godsdienstige stromingen in onze samenleving is de achterliggende jaren fors toegenomen. Moslimextremisten hebben met hun dreiging van terroristische aanslagen Nederland niet ontzien. En wat te denken van de neergang van traditionele politieke partijen en opkomst van nieuwe politieke bewegingen? Het volk weet niet wat het moet kiezen en stemt vandaag A en morgen B. Diverse minister-presidenten kwamen bij de koningin op de thee en vertrokken na kortere of langere tijd weer. Dertien keer waren er tijdens haar regeerperiode verkiezingen terwijl het normaal gesproken tot acht keer beperkt was gebleven. Te midden van wankelende kabinetten en meerderheden was koningin Beatrix - als het hoofd van de regering - het toonbeeld van stabiliteit.

Nederland en Oranje
Bij veel mensen roept de gedachte aan het Koninklijk Huis warme gevoelens op. Wellicht heeft dat te maken met het feit dat de koningin probeert dichtbij het volk te komen. Dat doet zij jaarlijks op Koninginnedag en bij andere bijzondere gelegenheden. Maar juist ook in dagen van tegenslag probeert zij onder de mensen te zijn. Denk aan de wijze waarop zij meeleefde met slachtoffers en nabestaanden van de vuurwerkramp in Enschede, de brand in Volendam en de schietpartij in Alphen aan den Rijn.
Maar er is sprake van een dieperliggende verbondenheid tussen het Nederlandse volk en het koningshuis. Dat heeft veel te maken met de ontstaansgeschiedenis van ons land en de rol die de voorvaderen van de Oranjes daarin hadden. Willem van Oranje, de ‘Vader des vaderlands’, speelde een hoofdrol in de Opstand (1572-1584) tegen godsdienstige, politieke en economische overheersing van de Spanjaarden. Hij bleek uitermate geschikt om de ‘volkeren uit de lage landen’ te verenigen tot een onverslaanbare vijand van de Spanjaarden. Volgens de bekende historicus A. Th. van Deursen verbleven er niet voor niets in de zomer van 1584 vijf mannen in Delft om een aanslag op het leven van Willem van Oranje voor te bereiden. We weten hoe het afgelopen is. De Bourgondiër Balthasar Gerards greep op 10 juli 1584 zijn kans. Deed hij het voor de 25.000 gouden schilden die Filips II uitgeloofd had? Hij had kunnen weten dat hij ze nooit in ontvangst zou nemen… Met de dood van Willem van Oranje was de invloed van het Oranjehuis niet verdwenen. Zijn zoon prins Maurits was zeer succesvol als aanvoerder van het leger. De roep van het volk om een ‘Oranje’ werd juist in tijden van crisis en oorlogsdreiging steeds luider.

Crisistijd
In bepaalde opzichten leven wij vandaag opnieuw in een crisistijd. De gevolgen van de economische crisis worden soms pijnlijk gevoeld. Dan hebben we het nog niet over de geestelijke crisis waarin wij ons bevinden: Gods geboden, Zijn naam en Zijn dag worden ontheiligd. Zowel door dingen die we doen als door dingen die we nalaten. Daarom hoeft niemand met de vinger naar een ander te wijzen. Zijn er velen die het David in Psalm 4 nabidden: Wie zal ons het goede doen zien? Verhef Gij over ons het licht Uws aanschijns, o HEERE! Gij hebt vreugde in mijn hart gegeven, meer dan ten tijde als hun koren en hun most (wijn) vermenigvuldigd zijn. Ik zal in vrede tezamen nederliggen en slapen; want Gij, o HEERE, alleen zult mij doen zeker wonen? Van harte wensen wij het onze scheidende koningin en de nieuwe koning toe!

Suzanne Bareman (13) uit Gorinchem

Wat vind je van de monarchie zoals wij die kennen in Nederland?
”Ik vind dat het belangrijk is dat we als volk iemand hebben die ons land regeert en bestuurt. Maar vooral is het belangrijk dat de Heere, de Koning van de hemel en aarde, de koning(in) wijsheid geeft om ons land te besturen. Salomo bad de Heere om wijsheid om het volk te besturen, zo’n biddende en van God afhankelijke koning zou een zegen voor ons land zijn.”

Wat vind je bijzonder aan het optreden van koningin Beatrix?
“De koningin heeft een bijzonder hartelijk karakter. Ik heb dat gemerkt op Koninginnedag in Woudrichem. De koningin was echt heel vriendelijk! Ook probeert ze mee te leven met het volk. Als er iets ergs is gebeurd dan bezoekt ze de plaats waar het gebeurd is.”

Wat wens je de nieuwe koning Willem Alexander en zijn vrouw toe?
“Ik wens hen Gods zegen toe om ons land te besturen. Ik hoop dat zij leven zoals de Heere dat in Zijn Woord van ons vraagt. Dat kan alleen als de Heere in hun harten werkt. Daar is veel gebed voor nodig.”

Ds. J.J. van Eckeveld, voorzitter van de generale synode

U heeft de koningin de achterliggende jaren regelmatig ontmoet. Kunt u daar iets over vertellen?
“Bij de nieuwjaarsreceptie van de koningin heb ik haar sinds januari 1999 jaarlijks ontmoet. Als preses van de Generale Synode kreeg ik steeds een uitnodiging. Er zijn dan verschillende honderden mensen aanwezig uit alle geledingen van de samenleving. Eén voor één word je dan aangekondigd bij Hare Majesteit. Je krijgt dan de gelegenheid haar de hand te drukken en de onmisbare zegen des Heeren toe te wensen. Zij spreekt je dan altijd vriendelijk aan en gebruikt de titel ‘dominee’.”

Hoe waardeert u het optreden van de koningin?
“Ik waardeer haar bijzonder vanwege de consciëntieuze wijze van haar handelen en optreden. Zij stelt zich waardig op als ons staatshoofd en wil uitdrukkelijk in onze pluriforme samenleving boven de partijen staan. Wat mij getroffen heeft is, dat zij bij haar inhuldiging zei, dat haar diepste wortels liggen in ons volkslied, waarbij zij die bekende passage noemde: ‘Mijn Schild ende Betrouwen, zijt Gij, o God, mijn Heer.’ Het zou naar mijn stellige overtuiging een groot verlies zijn als we ons Oranjehuis kwijt zouden raken. Het is een samenbindende factor in ons volksleven en onze koningin heeft dat ook uitdrukkelijk willen zijn. Daarbij is het Oranjehuis een band, die ons bindt aan ons verleden. Je moet er toch niet aan denken dat wij iemand als Wilders of Samson als ons staatshoofd zouden krijgen?”

Wat wilt u aan de nieuwe koning meegeven?
“Aan onze nieuwe koning zou ik willen meegeven, dat de Heere werkelijk zijn Schild en Betrouwen mag zijn en dat dit dan ook zou blijken in zijn handel en wandel. De Heere heeft in vroeger tijden in ons Oranjehuis gewerkt. B. Hooghwerff heeft een boek geschreven met de titel Op U zo wil ik bouwen. Een gouden draad in het huis van Oranje-Nassau; daarin zijn ontroerende getuigenissen te vinden van Gods werk in het Huis van Oranje. Van harte zou ik onze nieuwe koning dat willen toewensen.”

Arjan Meerkerk

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen