Gericht op het hart...

De Catechismus uit Heidelberg is samengevat een uitleg van de Twaalf Artikelen, de Tien Geboden en het Onze Vader. In de tijd van de opstelling van de Heidelbergse Catechismus vormen de belijdenis, de wet en het gebed het minimum van wat iemand uit zijn hoofd moet kennen. Dit vormt de kern van het christendom, die op de catechisatie behandeld moeten worden. Ze worden ook wel ‘catechetische kernen’ genoemd. Het is de samenvatting van wat een christen gelooft, hoe een christen leeft en op welke manier een christen afhankelijk is van God. In bijna driekwart van de Catechismus (37 van de 52 Zondagen) gaat het om het geloof, het gebod en het gebed. Ze vormen een samenvatting van het hele leven van de christen. Het gaat om de dogmatiek (de geloofsleer), de ethiek (het geloofsleven) en de spiritualiteit (de geloofsband en geloofsafhankelijkheid).

Persoonlijk geloof
Het is opvallend dat de Catechismus geen zakelijke uitleg geeft van deze catechetische kernen. In de uitleg wil de Catechismus het hart van de catechisant raken. Steeds opnieuw klinkt de vraag: ‘Wat heb ik eraan?’ of ‘Wat is het nut voor mij?’ Het gaat Zacharias Ursinus, de hoofdopsteller van de Heidelbergse Catechismus, niet om een theoretische beschrijving van de christelijke leer. Hij wil juist onderwijs geven in het persoonlijk geloof. Daarom is de Catechismus ook ingedeeld in de delen ellende, verlossing en dankbaarheid. Ieder kind van God kent deze drie delen in zijn leven. Een zondaar wordt uit de ellende verlost om te leven in dankbaarheid.Het eerste wat een zondaar leert is zijn ellende. Opmerkelijk dat dit deel van de Catechismus maar drie zondagen beslaat. Maar hoe krachtig wordt daarin de zonde aangewezen. Het moet duidelijk zijn: van de mens geen enkele verwachting! Onlosmakelijk aan de leer van de ellende is de verlossing verbonden. De verlossing moet bij God vandaan komen. En dan volgt de dankbaarheid; de langste afdeling in de Heidelberger.
Zo zou het ook moeten zijn: eenmaal verlost en voor altijd leven in dankbaarheid. Maar de praktijk blijkt heel anders: een christen blijft op aarde een arm zondaar, die steeds opnieuw genade nodig heeft. Daarom bestaat zijn hele leven uit ellende, verlossing en dankbaarheid.

Geloven
De geloofsbelijdenis komt uit het hart en de mond van de christen. Hij zegt: ‘Ik geloof...’ Ten diepste is deze belijdenis zonder een persoonlijk geloof niet uit te spreken. Hoe kun je immers geloven in de Vader, de Zoon en de Heilige Geest, Die als de drie-enige God zondaren wil verlossen, zonder daar zelf in te delen? Hebt u en heb jij dat geloof?
Het is opvallend dat de Catechismus (Zondag 7 t/m 22) steeds doorvraagt naar het hart van het geloof. Wat betekent het voor u? Wat is het nut ervan voor u? Daarop wordt vaak geantwoord met het woord ‘ons’. In het geloof gaat het dus niet alleen om ‘mij’, maar om de christenen samen, om ‘ons’. Het geloof bindt al Gods kinderen samen. Het is de ene Kerk van alle tijden en plaatsen.

Gehoorzamen
De wet komt uit de mond van God. Als Schepper eist Hij een leven volgens Zijn geboden. Als Vader geeft Hij Zijn kinderen voorschriften om tot Zijn eer te leven en niet in zonden te vallen. Elk gebod begint dan ook met: ‘Gij zult...’ De geboden van de Heere vormen een antwoord op de vraag: Hoe moet en mag ik leven tot Gods eer?In de uitleg van de Catechismus (Zondag 34 t/m 44) worden de meeste geboden naar twee kanten uitgelegd. Aan de ene kant verbiedt God dingen die tegen Zijn wil ingaan, maar aan de andere kant gebiedt en eist Hij dingen die volgens zijn wil zijn (bijv. Zondag 42). Ursinus laat zien dat het in de geboden om het hart van de mens gaat. Uiterlijke gehoorzaamheid is niet genoeg. Je kunt wel niemand vermoord hebben, maar de wortel van de doodslag is in ieders hart aanwezig (Zondag 40).

Bidden
Het gebed komt uit het hart van de christen en is gericht tot God. In het gebed komt de afhankelijkheid van de christen het meest tot uitdrukking. Een gebed vraagt om verhoring. In het gebed wordt God aangesproken en wordt in het geloof alles van Hem verwacht. De band en relatie tussen de Heere en de christen komt hierin het meest en het teerst tot uitdrukking. Daarom wordt het gebed meestal in de binnenkamer uitgesproken, maar de belijdenis en de wet vaak in het openbaar. Heb jij ook zo’n plaats, waar je alleen met de Heere kunt zijn?
De Catechismus (Zondag 45 t/m 52) maakt een onderscheid in de bespreking van de eerste drie beden en de laatste drie. In de eerste drie gaat het om de eer van God. In de laatste drie om wat de christen lichamelijk en geestelijk nodig heeft. In de uitleg van de eerste drie beden laat de Catechismus zien dat de christen vraagt of God hem wil gebruiken tot Zijn eer. In elk antwoord komt het terug: ‘dat wij’. De christen vraagt of God door de Heilige Geest zo in hem wil werken, dat hij alles tot eer van God doet. In de laatste drie beden gaat het om het welzijn van de christen. Daar keer het woordje ‘ons’ weer terug. Wilt U alles aan ons geven, wat we nodig hebben? Het gaat om voedsel voor het lichaam (brood), voedsel voor de ziel (vergeving). En daarbij vraagt hij om bewaring, omdat hij geen moment op eigen benen kan staan.Luister jij zo naar de Catechismus, in de kerk en op de catechisatie, thuis en op school? Ben je eraan ontdekt hoe groot je zonden en ellende zijn? Heeft de Heilige Geest je laten zien hoe je daarvan verlost wordt? Is het je dagelijkse worsteling

Een christen blijft op aarde een arm zondaar, die steeds opnieuw genade nodig heeft

worsteling hoe je God voor zulk een verlossing zult dankbaar zijn? De Catechismus bestaat 450 jaar. En nòg werkt de Heere deze wonderlijke kennis door Zijn Woord en Geest. Dan mag je gelovend gehoorzamen en bidden, gehoorzamend geloven en bidden, biddend geloven en gehoorzamen. Het is het leven van een kind van God. Is het ook jouw dagelijkse gebed? Gun door ’t geloof in Christus krachten, om die (de geboden) te doen uit dankbaarheid.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen