Bim-bam betekent kom-dan

Wat is liturgie eigenlijk? Anne-Sophie denkt bij liturgie vooral aan “het programmaboekje wat je krijgt, bijvoorbeeld tijdens een trouwdienst.” “Het is wel belangrijk,” zegt Ruben: “want als er geen orde is in een kerkdienst, dan wordt het één grote chaos.” Marieke vult aan: “Het is ook wel handig, want als het iedere keer anders is, weet je nooit waar je aan toe bent.” “Met deze vaste patronen is het een stuk eerbiediger dan wanneer het er niet was,” zegt Hilbert: “Iedereen is er dan aan gewend. Ik denk dat zoals we het nu hebben, het redelijk is overgenomen van hoe God het zegt in de Bijbel. De liturgie is erop gericht dat God aan Zijn eer komt. Er is niet te veel een menselijke draai aan gegeven.”
Ruben: “De liturgie is ook duidelijk verschillend in andere kerken. In de Rooms-Katholieke kerk staat de mis en het altaar centraal in de kerkdienst en bij ons de prediking.”

Psalmen
In de kerk worden alleen psalmen en een paar gezangen gezongen.
Marieke: “We zingen psalmen, maar het zou op zich best raar zijn als we ineens evangelische liederen zouden zingen. Maar voor mijn part mag dat wel, maar dat zou niet passen bij ons in de kerk.”
Anne-Sophie: “We zingen natuurlijk alleen psalmen, omdat die direct uit de Bijbel komen.”

Votum en groet
Een dominee begint de kerkdienst met votum en groet, samengesteld uit Psalm 124: 8 (Onze hulp is in den Naam des HEEREN, Die hemel en aarde gemaakt heeft) en Psalm 138: 8 (... Die trouw houdt tot in eeuwigheid en niet laat varen de werken van Zijn handen). Marieke: “Ik snap nooit waarom een dominee wel twee delen van het begingebed doet. Na het amen gaat hij nog verder. Maar een ouderling doet dat niet.”
Charlotte: “Dat is net als met het eindigen, dan doet de ouderling de zegenbede (uit de Avondzang) en de dominee de zegen. De ouderling mag de gemeente niet zegenen, toch?”
Hilbert: “Dat heeft er misschien ook wel mee te maken dat een dominee direct uit de Bijbel preekt, terwijl een ouderling altijd een preek van een dominee moet lezen.”

Luiden van de klok
“De klok wordt geluid om mensen te nodigen,” zegt Ruben. “Dan weten ze dat er kerk is.”
Hilbert: “In het bim-bam kun je horen: kom dan! De klok is ervoor dat iedereen kan horen dat het kerk is.
Niet alleen de kerkmensen.”
Charlotte: “Maar ik weet niet of iedereen in de buurt dat zo positief vindt.”

Orgel
Voor de dienst speelt het orgel. De organist begeleidt ook het zingen in de kerk.
Hilbert: “Ik heb daar wel een vraag bij. In de Bijbel worden allemaal andere instrumenten genoemd, maar wij hebben alleen het orgel.
Aan de andere kant is het orgel natuurlijk wel het beste om het zingen te begeleiden. Een piano komt niet boven de gemeente uit.”

Zwart pak
Wat opvalt is dat alle mannen van de kerkenraad zwarte kleren aan hebben.
Ruben: “Als ze allemaal een ander kleur pak aanhebben - rood, groen en geel - dan ziet het er natuurlijk ook niet strak uit. Je kunt ze nu herkennen aan hun zwarte pak.”
“Staat het misschien ook symbool voor zonde en schuld?”, vraagt Charlotte.
Marieke: “Het zou wel iets anders mogen. Het hoeft geen roze of groene stropdas te zijn, maar een ander kleurtje is wel leuk.” “Ik zou er geen ruzie over maken”, zegt Ruben. “In onze gemeente is het gewoon zwart. Het is niet belangrijk genoeg om er ruzie over te maken.”

Handdruk
Voordat de dominee de preekstoel opgaat, krijgt hij een hand. Daarmee geeft de kerkenraad de dominee ‘goedkeuring’ om te preken.
Marieke: “Hij zegt toch altijd: ‘sterkte’?” “Zegen!”, corrigeert de rest. Marieke: “Het is ook altijd maar één ouderling en waarom kan het niet in de consistorie?” “Heel de gemeente ziet het dan”, reageert Anne-Sophie.
Hilbert: “Het is om aan te geven dat ze toch echt wel hulp nodig hebben van boven. Dat je er niet vanuit moet gaan dat we dat zomaar kunnen.” Na dienst krijgt de dominee opnieuw een hand. Hilbert: “Dan wens je ook zegen óver de preek.”

Staand bidden
Tijdens het stil gebed aan het begin van de dienst gaan de mannen staan. Ook tijdens de andere gebeden gaan mannen staan. De vrouwen blijven zitten. Anne-Sophie: “Dat snap ik niet. De helft gaat staan, de helft blijft zitten.” “Degenen die gaan staan zijn belijdend lid,” volgens Ruben, “en je hebt er vrijheid in of je wilt gaan staan.”
Charlotte: “Volgens mij vinden de meesten het grote gebed gewoon te lang om dan te gaan staan.”
Waarom mensen zouden gaan staan? “Uit eerbied,” zegt Anne-Sophie. “Maar waarom mogen vrouwen dan niet staan?”, vraagt Marieke: “Dat is niet de gewoonte zeker. Het belangrijkste is dat er gebeden wordt.”

Lezing van de wet
Charlotte: “De wet wordt voorgelezen om de mensen te bepalen bij hun zonde.” Na de wetslezing wordt een psalm gezongen. “Vaak wordt het negende vers van de tien geboden gezongen,” zegt Ruben. Anne-Sophie: “Ik denk dat het bedoeld is om de wet nog meer te ondersteunen.” “Volgens mij,” vult Hilbert aan, “is het een samenvatting van de wet en tegelijk ook een vraag om hulp bij het houden van alle geboden. Waarom dat nu gezongen wordt? Het verschil is natuurlijk dat we het allemaal nodig hebben en niet de ouderling alleen.”

Collecte
Tijdens de dienst wordt gecollecteerd. Is dat eigenlijk wel nodig?
Waarom kun je niet gewoon een busje bij de deur hangen? Of het overmaken op de bankrekening van de kerk? “Het is gewoon praktisch,” denkt Hilbert, “de dominee moet betaald worden, de kerk, de koster...”
Ruben: “Als er zo’n zak langs je gaat is het een beetje raar om er niets in te gooien.” “Maar het is wel onrustig,” vindt Marieke.
Anne-Sophie: “Het heeft wel een Bijbelse basis, want je moet voor de armen zorgen.” De ‘dienst voor de armen’ hoort in de kerkdienst thuis.

Huwelijk
Op speciale momenten is er een aparte liturgie, zoals bij huwelijk, Heilige Doop, Heilig Avondmaal en het bevestigen van een predikant.
“Het knielen vind ik bijzonder,” zegt Anne-Sophie. “Je knielt voor God en vraag Zijn zegen over je huwelijk.”
Charlotte: “Ik vind het wel mooi dat het bruidspaar achter de dominee aanloopt en dat dan iedereen gaat staan.”

Belijdenis
Ook bij het doen van belijdenis is de kerkdienst anders. Charlotte: “Ik zou het wel mooi vinden als de groep iets samen mag doen. Bijvoorbeeld een lied zingen.” “Ik vind het erg persoonlijk als je een tekst meekrijgt van de dominee als je ‘ja’ hebt gezegd,” vindt Hilbert. “De dominee ziet je ook bijna een heel jaar op belijdeniscatechisatie,” zegt Marieke, “dus hij kent je ook een beetje. Dan kan hij ook een tekst uitzoeken die bij je past.”
Anne-Sophie: “Hij weet wel wie je bent en waar je misschien mee zit.
En dan is zo’n persoonlijke tekst wel heel mooi.”

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen