Geen dag zonder Bach

Op mijn negende jaar zag ik er zeer naar uit een stuk van Bach te mogen spelen. Het moment brak uiteindelijk aan; met veel enthousiasme heb ik toen nr. IV van de zgn. ‘acht kleintjes’ van Bach ingestudeerd. Dat dit toen eigenlijk helemaal verkeerd gebeurde (totaal legato, en met hak-punt in het pedaal natuurlijk), wist ik niet. Eigenlijk speel ik liever niets anders dan Bach.
Je raakt nooit uitgestudeerd in deze muziek. Niemand heeft meer muziek voor orgel geschreven dan hij.
Ook staat er in Bachs muziek geen noot teveel.
Bach is heel uniek. Er is geen muziek met meer originaliteit, muzikaliteit, verhevenheid en een zo hemels karakter. Vergelijk het met Salomo, en Bezaleëel en Aholiab in hun wijsheid. Deze bijzondere gaven heeft Bach niet tot eigen eer gebruikt. Zijn lijfspreuk was: ‘Soli Deo Gloria.’ Hij mag er nu volmaakt Zijn Schepper voor prijzen.

Auto
Wat maakt de muziek van Bach tot christelijke muziek? Dan denk ik vooral aan zijn cantatemuziek.
Ik beluister nagenoeg elke dag enkele cantates van Bach. Het liefst met de tekst erbij. De meerdere uren die ik in Amerika in de auto moet doorbrengen, worden op dezelfde wijze gevuld. Ik ben het nimmer zat geworden. Wat kan het geestelijke zegen geven! Niet zelden doe ik bij het luisteren stof op voor bezoeken en preken. Ik citeer heel regelmatig uit zijn cantates vanaf de preekstoel.
Hoe treffend en ontroerend is altijd weer de combinatie van een diep geestelijke tekst met een geweldig knappe muzikale verklanking.
Als je dat zet tegenover de bombastische wereldse muziek, oppervlakkige gospelmuziek, en veel geestelijke muziek, die niet altijd het etiket ‘muziek’ verdient, dan is waar wat eens de fenomenale Max Reger schreef: ‘Bach ist Anfang und Ende aller Musik’ (Bach is begin en eind van alle muziek). Tussen dit begin en einde ligt voor mij niet veel anders dan Bach. Eenzijdig? Toch niet. Ik beluister juist nu cantate BWV 52 (‘Falscher Welt, dir trau ich nich’ - Valse wereld, ik vertrouw u niet’. Juist daarom deze muziek! De wereld, en haar muziek, is niet te vertrouwen. Die van Bach wel.

Moeite
De Heere heeft Zijn kind en knecht Bach heel veel gegeven. Hij wordt wel genoemd: ‘De profeet vanaf de orgelbank.’ Ik maak de laatste tijd intensief studie van zijn muziek, vooral in het kader van zijn cantatemuziek rondom de opstanding van Christus (onder andere vanuit cantate BWV 4). Hierbij is mij duidelijk geworden hoe zorgvuldig Bach is omgegaan met de bijbelse boodschap van zonde en genade en geprobeerd heeft dit in zijn muziek te verwoorden. Als een zo diep gelovig christen ook bijzonder begenadigd werd met buitengewone muzikale gaven, dan heb je inderdaad het resultaat zoals boven beschreven.
Jongelui: laat alle ‘pulp’ van wereldse muziek toch achterwege.
Luister niet naar allerlei oppervlakkige gospelmuziek. Maar neem het beste wat er is. Het kan enige moeite geven hieraan gewend te raken, maar ik verzeker je dat het de moeite loont. Wij hebben onze kinderen opgevoed met deze muziek, en zien inmiddels het resultaat.
Elk jaar maken we als gezin dankbaar gebruik door in elk geval een uitvoering van zijn ongeëvenaarde
Matthäus-Passion te beluisteren.
Daarvoor kun je gerust de reis naar het Amsterdamse Concertgebouw maken...!

Harmonieus
Als ik een specifiek werk moet aanbevelen, is dat moeilijk. Ik vind gewoon al zijn muziek prachtig. Maar als ik dan toch wat moet noemen, is het zijn Matthäus-Passion. Luister dan vooral met de tekst (dus de Bijbel) erbij. Muziek en tekst sluiten hierin zo volmaakt en harmonieus op elkaar aan, dat je het verschil met andere muziek wel moet zien.
Als je mij vraagt welk stuk van Bach mij het meest heeft aangesproken, wil ik de buitengewoon mooie aria ‘Nun verschwinden alle Plage’ (Nu verdwijnen alle plagen) uit Cantate BWV 32 noemen. Het liefst in de uitvoering van de Japanse christen Masaaki Suzuki. In mijn ogen de beste uitvoering van alle cantates van Bach ooit. Laatstgenoemde aria heb ik recent iemand aanbevolen te beluisteren. De reactie die ik terugkreeg raakte mij heel diep.
De persoon schreef mij hier niet alleen troost, maar ook een les uit te hebben gekregen, namelijk om dicht bij de Heere Jezus te blijven (zie de tekst hiervan). Dat deed mij denken aan Bachs minder bekende motto, wat hij nogal eens boven zijn stukken schreef: ‘Jesu Juva’ (Jezus, help). Ik beluister nu, bij het afronden van deze vragen, inmiddels: ‘Meinen Jesu lass ich nicht’ (Mijn Jezus verlaat ik niet) - BWV 98. Wel heel treffend! Over Hem kun je ook in de muziek van Bach horen! Ik luister nog even naar die prachtige aria uit BWV 32...

www.jbgg.nl/daniel

---
Weetjes over Bach
BWV: De index van alle werken die van Bach bewaard zijn gebleven.
Cantate: Op muziek getoonzette stukken tekst, die allemaal op bepaalde Bijbelpassages teruggrijpen, of heilsfeiten beschrijven, en in de eredienst werden uitgevoerd.
Aria: een muziekstuk dat door een slist gezongen wordt.

Wist je dat muziek voor Bach niet zomaar vermaak is? Het is zelfs wetenschap. In zijn eigen woorden “om God te eren en de naaste te onderwijzen.”

Jaren geleden is de Bijbel van Bach teruggevonden. Hij was veel gebruikt. Overal had Bach aantekeningen in de kantlijn gemaakt. Deze Bijbel heeft hem waarschijnlijk een vermogen gekost.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen