Hervormingsgeluiden

Het is best actueel om rond 31 oktober na te denken over kerkhervorming (zie kader). Je kunt je afvragen: Waar hoor je vandaag hervormingsgeluiden? En waar zou je deze moeten horen? Waar zijn die nodig? Vanzelf is het dan goed dat we eerst kijken en luisteren naar de tijd rond 31 oktober 1517.

Hervorming
Rond het jaar 1517 waren er veel misstanden op kerkelijke terrein.
Om te beginnen in de Roomskatholieke kerk. Daar was de prediking van de genade verdonkerd. Er waren ernstige misvattingen rond het geestelijk welzijn van gewone kerkmensen. Velen dachten dat zij vooral gehoorzaam veel kerkelijk ceremonieel (sacramenten op Roomse wijze gebruiken, Maria en andere heiligen aanroepen, ingetogen kerkelijk meeleven, zo nodig van de aflaat gebruik maken) moesten volgen. Dat was voor hen het beste, dachten ze. De verkondiging dat alleen Christus en het geloof in Hem redt van de rampzaligheid en herstelt in de gemeenschap met God, was helemaal uit het middelpunt verdwenen. De boodschap van de totale verlorenheid van de mens en dat er een wonder van God moet gebeuren in het persoonlijke leven, werd eigenlijk niet meer gehoord.
Toen de hervorming begon, kwam er nog een gevaar bij. Het humanisme van Erasmus (1467-1536) was wel kritisch over de Roomskatholieke kerk en leek heel hervormingsgezind. Maar, bij echt doorvragen kwam het tot een scherpe en principiële breuk tussen Luther en Erasmus. Bij Erasmus en zijn humanisten was er de grondgedachte dat de mens zelf de keuze voor God en het goede kon, en ook zou maken. Overigens moeten we deze humanisten beslist niet op een lijn stellen met hedendaagse humanisten. Die willen immers niets van God en Zijn Woord weten. De humanisten van Erasmus bleven op hun manier zeker wel christelijk.
Ook ontwikkelde zich in de tijd van de Hervorming een doperse beweging. Bij de Wederdopers was vooral spiritualiteit, geestelijke beweging, zichtbaar. De kinderdoop werd verworpen. Eigen geloof en eigen bekering en het daarvan getuigen moesten het middelpunt vormen.
Niet zozeer de kerk, het ambt en de verkondiging van het eenvoudige Woord, maar vooral de persoonlijke beleving van de geestelijke werkingen kregen volop aandacht. Men meende dat de gelovigen op de weg van de heiligmaking heel ver zouden vorderen. De wet der tien geboden werd niet erg benadrukt. Zij leefden door de Geest en de liefde.

Nodig
Als we op deze zaken letten, is het duidelijk dat hervorming nodig was.
En de Heere wilde die hervorming werken. Naar Zijn raad en welbehagen kwamen er mannen als Luther en Calvijn. De Heere wilde het Woord weer op de kansel hebben en Zijn Geest weer krachtig laten werken. Daarom, omdat de Heere dat wilde, lieten de reformatoren het onverminkte Woord van God klinken. En daarom gebeurden er, door Zijn Geest, wonderen.
Deze mannen zagen in dat hervorming nodig was. Dat doorleefden ze persoonlijk in hun hart. Luther in zijn persoonlijke zielennood vond bij de kerk niet de verkondiging van de juiste Weg. Calvijn zag in zijn persoonlijk leven dat de kerk van die dagen niet het licht bracht dat onmisbaar is voor mensen in hun verlorenheid en ongehoorzaamheid.
Zo werden deze mannen vanuit persoonlijke doorleving, gedrongen het Woord Schriftuurlijk te verkondigen, gericht op de persoonlijke doorleving. Dat bracht hen in botsing met de kerk en zelfs met de overheid. Toch was door de genade van God hun werk tot grote zegen voor mensen, voor de kerk en voor de samenleving.

Hervorming vandaag
Laten we voor onze tijd maar dezelfde lijn volgen. Dan is er de eerlijke vraag hoe het staat met misstanden en scheefgroei, met verkeerde opvattingen en praktijken.
De Rooms-katholieke kerk is niet echt veranderd. Als zelfs (oud) kardinaal Simonis aardige dingen over ‘gergemmers’ zegt, komt ons dat wel sympathiek over. Maar de leer van de kerk van Rome is toch niet wezenlijk veranderd. Nog steeds wordt de genade verdonkerd door goede werken en kerkelijk ceremonieel. Nog steeds neemt Maria een belangrijk, maar ook volstrekt on-Bijbelse plaats in. Het is nog steeds: niet alleen het Woord, maar de traditie zoals deze door de paus wordt bepaald. Zelfs de aflaat blijkt nog levend te zijn! Nog steeds wordt in de mis (De Roomskatholieke vorm van avondmaal) het unieke offer van Christus miskent en aangetast. En zo is helaas meer te noemen. Natuurlijk is het ook waar dat wij op het terrein van de ethiek met orthodoxe Roomskatholieke mensen best wel veel overeenkomst hebben. Dat moeten we ook waarderen. Maar de kern van deze kerk is helaas niet veranderd.
Hedendaagse humanisten, daarentegen, hebben totaal gebroken met Gods Woord. Die stroming staat erg ver van ons af. De invloed van de kant van het seculiere humanisme is vandaag heel groot, en bedreigend voor het eenvoudige, Bijbelgetrouwe christelijke leven.
Ook zijn er tegenwoordig veel mensen die ongeveer in de lijn van Erasmus en zogenaamde christelijke humanisten denken. Die presenteren zich niet als humanist, maar als christen. Dan leeft in mindere of meerdere mate de gedachte dat de mens zelf de keuze voor God en het goede toch wel kan en ook wel zal maken. Soms komt dat dichtbij.
Men noemt zich graag christen en gelovige. Men benadrukt dat de Heere jou wil hebben en dat jij moet kiezen voor God en Jezus. En in de praktijk komt het er eigenlijk op neer dat je het ook kunt.
Meer doperse invloeden zou je kunnen signaleren daar waar de kinderdoop wordt miskent. Men legt sterke nadruk op eigen beslissing en geloof eer dat je als volwassene gedoopt kunt worden.
Een andere lijn is dat heiligmaking door gelovigen toch wel heel ver kan komen. Ook tref je wel aan dat de prediking van het Woord niet zo geweldig gevonden wordt, maar wel het persoonlijk en in groepsverband bezig zijn met de Bijbel en met bidden.

Persoonlijke reformatie
Laat het ons gebed mogen zijn dat te midden van allerlei verschillen in leer het eenvoudige Bijbelse geluid mag klinken. Ook onder ons. De gewone schriftuurlijke prediking. Met de bede om de persoonlijke toepassing door de Heilige Geest. Want dat bevindelijke is echt onmisbaar. Ook voor jou.
Opleving en hervorming zijn ook onder ons heel hard nodig. Overigens ook daar waar gevaren, dwalingen zelfs, en ontwikkelingen zijn die hierboven enigszins zijn aangeduid. Moge daar en onder ons de Heilige Geest de hof doorwaaien en moge het onverminkte Woord krachtig klinken.
Reformatie en nadere reformatie zijn vandaag nodig. In de Nederlandse samenleving, in kerken en groepen, onder ons, in jouw en mijn hart en leven. De wekroep klinkt.
Hoor je Zijn stem? Hoort en leeft.
Waar de Geest des Heeren gaat werken, daar wordt het Woord van zonde en genade levend en krachtig. Heel persoonlijk. Dan komen we in de nood van onze ellende. En dan wil de Heere vanuit Zijn Woord van verlossing onderwijzen en leiden. Om Jezus’ wil.

---
Wilhelmus à Brakel
Vroeger zag men ook uit naar echte persoonlijke reformatie. Driehonderd jaar geleden, op 30 oktober 1711 overleed Wilhelmus à Brakel te Rotterdam. Hij is dan 76 jaar oud. Zijn bekendste werk is De Redelijke Godsdienst. Ook zijn vader, Theodorus a Brakel, was predikant. Brakel is een bekende predikant uit de tijd van de Nadere Reformatie. Nadere reformatie is steeds nodig. Of anders gezegd: we moeten doorgaand gereformeerd worden. Wat de buitenzijde betreft: de uitleving. Het christen zijn in de praktijk van elke dag. Opdat we zouden leven in de vreze des Heeren. En wat de binnenzijde aangaat. Ons hart moet vernieuwd. Het is onmisbaar nodig dat de zaken die we leren op grond van Gods Woord persoonlijke doorleving worden door de toepassing van de Heilige Geest.

---
Aflaat
Op 18 augustus bezocht paus Benedictus XVI de Rooms-katholieke Wereldjongerendagen in Madrid. Deelnemers konden een aflaat kopen. Daardoor werden ze ontheven van een “tijdelijke straf hen door een priester opgelegd vanwege begane zonden. Zo’n straf: een rozenkrans bidden, een gift voor een goed doel of een bedevaart”, aldus het Nederlands Dagblad van 19 augustus 2011

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen