Een zendeling die blijft

Het is heel belangrijk dat de Bijbel in allerlei lokale talen vertaald wordt. Op Papua is de zending bij drie vertaalprojecten betrokken: In de Una, de Yali en de Nipsan taal.
Bij het laatste project ben ik als begeleider betrokken.
Is het niet veel makkelijker om iedereen een bekende taal te leren, zodat de Bijbel niet in al die afzonderlijke talen vertaald hoeft te worden? Het is toch veel makkelijker als in Papua iedereen Indonesisch leert? Die Bijbel is immers al beschikbaar. Dat lijkt wel zo, maar het Indonesisch blijft voor de mensen een vreemde taal, omdat die helemaal niet verwant is aan de Papua-talen. En als we zeggen dat het boek van God alleen in een andere taal beschikbaar is, zeg je eigenlijk tegen de mensen dat God niet bij hen hoort, maar de God is van anderen.
De Bijbel vertaald in de eigen taal en cultuur, gebruikt door de Heilige Geest heeft een geweldige kracht. In Handelingen lezen we dat het juist Gods bedoeling is dat mensen bereikt worden in hun eigen taal. Toen de Heilige Geest op het Pinksterfeest werd uitgestort, begonnen de apostelen in vreemde talen te spreken. De mensen van al de verschillende volken die naar Jeruzalem gekomen waren, kenden waarschijnlijk allemaal wel Grieks, maar nu hoorden ze de genade van God verkondigen in hun eigen taal.
Het Woord moest naar de heidenen, en de Heere gebruikte de verschillende talen als middel daarvoor.
Door de poort van al die talen is het Woord naar de volken gegaan.

Uniek
Er is geen enkele taal heiliger of meer geschikt dan een ander om Gods boodschap in uit te drukken.
De Heere wil tot ieder mens in deze wereld spreken in zijn eigen taal.
Daarin is het christendom uniek en in tegenstelling met de Islam, waar de Koran alleen in het Arabisch gebruikt wordt, en men die taal moet leren om de boodschap te begrijpen. Ook in tegenstelling met traditionele religies waar vaak maar enkelen ingewijd zijn in de kern van de godsdienst.
De grootste gave die je aan een bevolkingsgroep kan geven na het verkondigen van het Woord, is een Bijbelvertaling in de eigen taal. Een Bijbelvertaling in de eigen taal is de zendeling die blijft, als andere zendelingen weggaan.

Eisen
Veel talen waarin de Bijbel vertaald moet worden zijn gesproken talen.
Dat betekent dat er in die talen nog niets op papier staat. Voordat met vertaalwerk begonnen kan worden moet zo’n taal eerst geanalyseerd worden en moet er een schrijfwijze vastgesteld worden.
Er zijn verschillende eisen waaraan een Bijbelvertaling moet voldoen: betrouwbaarheid, duidelijkheid en natuurlijk taalgebruik.

Betrouwbaar
Een vertaling moet betrouwbaar zijn en moet zo dicht mogelijk bij de oorspronkelijke taal en cultuur blijven. Een historisch feit mag je dus niet veranderen. Ik denk aan een taalgroep in het zuiden van Papua waar men zich altijd over de rivier verplaatst met een uitgeholde boomstam. Omdat men geen ezel kent, had men bij de geschiedenis van de intocht in Jeruzalem vertaald dat de Heere Jezus in een uitgeholde boomstam de stad binnen kwam varen. Dat is iets wat niet kan. De Heere Jezus reed op een ezel en dat moet zo blijven staan.
Maar letterlijk vertalen is niet altijd mogelijk. Wat doe je dan als een woord niet voorkomt in een taal? Denk aan namen van dieren, voorwerpen uit het dagelijks leven of de tempeldienst. Daarvoor zijn verschillende mogelijkheden.
Soms wordt een leenwoord uit de nationale taal gebruikt. Of het woord kan vertaald worden met een omschrijving. Zo kan een tollenaar omschreven worden als iemand die geld ophaalde voor de Romeinen.

Duidelijkheid
De boodschap moet begrepen worden zoals die oorspronkelijk bedoeld is. Maar elk volk heeft een eigen cultuur. Als wij iets horen, maken wij daarbij automatisch een voorstelling op basis van onze cultuur. Neem een huis. Wij denken daarbij gelijk aan een stenen huis met een puntdak. Papua’s denken aan een hutje met een rieten dak.
Maar Israël kende huizen met platte daken.
De geschiedenis van de verlamde die door vier vrienden via het dak aan de voeten van de Heere Jezus neergelaten werd, kan alleen begrepen worden als we uitleggen in wat voor huizen men in Israël woonde. Een plaatje kan helpen.
Veel lastiger ligt het bij tradities en het traditionele geloof. In veel culturen gelooft men dat als iemand overleden is, de geest van een overledene nog aan mensen kan verschijnen. In 2 Koningen 13: 13 lezen we dat koning Joas overleden en begraven was. Vervolgens wordt vermeldt dat hij bij Elisa op bezoek ging. Het kan overkomen alsof koning Joas na z’n dood als geestesverschijning bij Elisa kwam. Om dat te voorkomen is aan een vertaling van vers 14 toegevoegd dat koning Joas voor zijn sterven bij de profeet op bezoek ging.
Jij vraagt zich misschien af: mag je dan wat aan de tekst toevoegen?
Maar hier gaat het niet om het toevoegen van een andere betekenis.
Dit is informatie die in de tekst bedoeld werd.
Soms komt het ook voor dat dingen in een andere cultuur juist dichter bij de cultuur van de Bijbel staan dan bij ons. Neem het woord ‘schuld’: Papua’s bouwen vaak schulden op. Voor het betalen van een bruidsschat heeft iemand veel varkens nodig. Hij kan daarvoor een beroep doen op z’n familieleden.
Dat is een schuld die hij opbouwt en hij zal later de varkens weer terug moeten geven. In zo’n cultuur leeft Katawar, een Bijbelvertaler in één van de Papua-talen. Bij het vertalen van het woord vergeving werd de term gebruikt, dat de Heere de opgebouwde schuld niet terugvordert, omdat een Christus heeft betaald.
Katawar was er stil van toen hij het zo voor het eerst hoorde uitleggen. Wat een kracht had die term voor hem, want hij wist vanuit z’n eigen cultuur wat het was om altijd schulden te hebben bij de mensen om hem heen.

Natuurlijke taak
Een vertaling moet echt geschreven worden volgens de regels van de natuurlijke taal. Ook dat stelt vaak voor problemen, omdat elke taal weer heel anders in elkaar zit. Zo kent de Nipsantaal geen algemeen woord voor broer of zus. Je moet altijd aangeven of een broer of zus ouder is of jonger. Bij het vertalen van geschiedenis van Martha, Maria en Lazarus kwam de vraag: “wie was de oudste? Martha? Of Maria?
En was Lazarus ouder of jonger dan z’n zussen?”
Het is elke keer weer een worsteling om de juiste woorden te vinden.
Bid jij daarom mee voor het bijbelvertaalwerk dat wereldwijd gedaan wordt? De Heilige Geest kan de vertalers leiden om het Woord zo weer te geven dat het recht doet aan de oorpspronkelijke bedoeling, maar ook begrepen wordt.

Krachtig
De Bijbel in de taal van het hart is een krachtig middel. Heel veel talen wachten nog op een vertaling in hun eigen taal. In veel talen wordt op dit moment aan een Bijbelvertaling gewerkt, maar in 2000 talen moet nog werk gestart worden. Er is dus nog heel veel werk te doen. Ik leg deze nood bij je neer. Heb jij interesse in talen en verlang je om je leven te besteden in dienst van Gods Koninkrijk? Vraag of de Heere je wil gebruiken voor Bijbelvertaalwerk. Ben je bereid om je toekomst op in Nederland op te geven voor de eeuwige toekomst van anderen?
Vraag of je de wereld mag zien door de ogen van de Heere Jezus. Dat je geraakt mag worden door het verlorene, zodat je gaat verlangen om je in te zetten voor het werk in Gods Koninkrijk.
Iemand die de boodschap van Bijbel voor het eerst in z’n eigen taal hoorde vroeg aan de vertaler: “Hoe lang hebben jullie dit boek al? Had je vader het al? En je grootvader? Waarom heeft het zo lang geduurd voordat jullie het hierheen gebracht hebben?”

Zending en… Bijbelvertaalwerk|
(gratis uitgave van Zending Gereformeerde Gemeenten) 
www.zgg.nl 
www.jbgg.nl/daniel bekijk hier een filmpje waarin een stam de Bijbel ontvangt

---
Bijbelvertaling in cijfers
Aantal talen wereldwijd 6860
Aantal talen waarin een (deel van de) Bijbel 2500
Complete Bijbel beschikbaar 457
Nieuwe Testament beschikbaar 1211
Enkele Bijbelgedeelten beschikbaar 897
Aantal talen waarin gewerkt wordt aan Bijbelvertaling 2025
Aantal talen waarin mogelijk een Bijbelvertaling nodig is 2078

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen