Bitterheid die in hoop eindigt

Maria kent een gelukkige jeugd, tot haar vader overlijdt. Ze leven bij haar oma en tante op de boerderij als de dominee haar moeder het hof komt maken. Het lijkt een goede keus dat haar moeder trouwt.
Ze vertrekken naar Zeeland, waar de dominee een beroep heeft aangenomen. En dan begint de kwelling. De dominee is helemaal niet zo aardig als hij zich voordeed en bromt de hele dag op Maria en haar moeder. Vriendinnen komen allang niet meer in de pastorie, dus Maria leidt een eenzaam bestaan.
Op een dag gaat Maria op reis naar Bitterheid die in hoop eindigt Verborgen spanning houdt de aandacht vast haar tante. Er is iets gebeurd, maar als lezer kun je er alleen maar naar gissen. Het is die spanning die je nieuwsgierig maakt naar het vervolg en je dwingt door te lezen.
Maria blijkt zwanger, maar doordat niet alles verteld wordt, weet je niet met zekerheid van wie.

Appeltaart
Maria wordt opgevangen door haar tante die nooit getrouwd is. Deze tante is een bijzondere vrouw die de zaken erg nuchter bekijkt. Tegelijkertijd legt ze een gevoeligheid aan de dag, die voor Maria weldadig aandoet. Hoewel ze veel dingen doorziet en een fijngevoelige takt bezit, snapt ze toch niet direct wie de verwekker is van het kind dat Maria bij zich draagt. Ze vraagt er ook niet naar, maar accepteert Maria gewoonweg. Wie de stukjes informatie, die steeds losgelaten wordt, met elkaar verbindt, weet het antwoord al.
Toch blijft het een verrassing hoe tante uiteindelijk reageert. Dat gebeurt op een prachtige manier.
Maria’s moeder en de dominee zouden op bezoek komen. Tante, gastvrij als ze is, heeft een heerlijke appeltaart gemaakt. Maria kan het niet hebben dat de dominee zo ontvangen wordt en bovendien op haar kamer, in haar bed!, zal slapen. Daarop geeft ze openheid van zaken en vertelt haar tante wat er gebeurd is. De dialogen wisselen zich af met de gedachten van Maria, waardoor een compleet en onthutsend beeld ontstaat van de situatie. Tante moet het doen met haar woorden en is daardoor al van slag. Ze reageert echter met een heerlijke boerennuchterheid door Maria de taart die voor de dominee bedoeld was aan de varkens te laten voeren. En ze belt het bezoek af.

Mara
Maria’s zwangerschap vordert. Ze begint zich steeds meer thuis te voelen bij haar tante en ook de dominee van haar tante, die regelmatig op bezoek komt, schrikt haar niet meer zo af, al houdt ze hem nog wel op een afstand. Deze dominee is een vriend van haar tante.
Hij is nog jong en ongetrouwd. Door zijn belangstelling voor Maria ga je je afvragen of hij ook persoonlijk in haar geïnteresseerd is. Dat wordt echter niet duidelijk, maar hij leert haar wel haar vertrouwen weer op God te stellen en hij laat haar zien wat een herder is. Hij veroordeelt niet, maar bemiddelt zelfs als Maria besluit toch voor haar kindje te willen zorgen. Ze noemt haar dochtertje Mara, naar de bitterheid die haar is aangedaan. Toch houdt ze zielsveel van Mara en schenkt dit meisje haar grote vreugde.
Omdat Maria haar tante niet te schande wil maken, besluit ze te vertrekken naar Amsterdam, waar de non woont die ze in de trein heeft ontmoet. Die ontvangt haar hartelijk, maar wil haar geen definitieve verblijfplaats bieden. Het is voor Maria beter dat ze naar haar moeder gaat om uit te leggen wat er gebeurd is. Die is immers nog onwetend en Maria is niet van plan definitief terug te keren naar Zeeland.
Maria gaat toch naar haar moeder om een brief te overhandigen en ontmoet dan haar ‘vader’, de dominee. Ze is echter los van hem en treedt hem zonder vrees tegemoet.
“Het is voorbij, dominee.” Dan keert ze terug naar haar tante om een nieuw leven op te bouwen.

Familieroman
Mara is eigenlijk niet meer dan een familieroman, die echter boven het gemiddelde uitstijgt. Sommige zinnen zijn niet erg fraai: “Het was heel goed mogelijk dat ik vandaag voor de laatste keer de vrouw zou zien die mij gebaard had, gezoogd, opgevoed, liefgehad, in de steek gelaten.” Terwijl andere door eenvoud aan kracht winnen: “Alles is weggespoeld door het water dat me gedragen heeft.”
Het is de verborgen spanning in het verhaal, de kunst om sommige dingen onverteld te laten, die je aandacht vast weet te houden. En dat past uitstekend bij een thema als misbruik. Openheid en duidelijkheid zou grenzen aan het banale, terwijl terughoudendheid de ernst van incest laat zien. Pijnlijk realistisch is dat de stiefvader Bijbelteksten gebruikt om zijn gedrag goed te keuren. Dat de dominee van tante Be laat zien dat dat verkeerd is en Maria een ander zicht op het Woord geeft, is een lichtstraaltje in deze donkerheid en een troostvolle aanvulling in deze roman.

Lisette van de Heg, Mara (Barneveld: Plateau 2009) ISBN 9789058040466; 261 blz.; € 17,90.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen