Schaduwkant van een vrij land

Wekenlang pakten allerlei internationale kranten en televisiezenders uit met het seksuele wangedrag van de Italiaanse premier Silvio Berlusconi. Maar kijk je in de Italiaanse media, dan zal het je opvallen dat die amper schrijven over de kwestie. Dat komt omdat er belangen in het spel zijn. Berlusconi is namelijk niet alleen premier van alle Italianen, maar ook eigenaar van een aantal kranten en televisiestations. Op die manier kan hij negatieve berichtgeving over zijn persoon de kop indrukken.
Een situatie die in Nederland Schaduwkant van een vrij land Pim Fortuyn werd vermoord om zijn mening ondenkbaar zou zijn. Maar het kan nog veel erger. In Rusland had een journalist iets negatiefs geschreven over de verhouding tussen de geheime dienst en de toenmalige premier Vladimir Poetin. Een paar dagen later was diezelfde journalist op een miraculeuze wijze om het leven gekomen. Dat kan geen toeval zijn…
In verschillende landen is persvrijheid niet mogelijk. Reken er maar niet op dat christenen in Iran een keer hun mening over het islamitische regime door een journalist kunnen laten optekenen. En als dat al mogelijk zou zijn, wacht de gevangenis of wellicht de dood. In dat licht is de Dag van de Persvrijheid, op 3 mei, geen overbodige luxe. Het initiatief voor die dag werd in 1993 genomen door de Verenigde Naties. Een vrije, pluriforme en onafhankelijke pers is een belangrijk voor het functioneren van een democratische samenleving.

Persvrijheid
Wat is dat precies, persvrijheid?
Daarmee wordt bedoeld dat kranten, televisie en andere media in alle vrijheid hun nieuws mogen vertellen. Zonder belangen van politieke partijen, mensen met geld of wat dan ook. Nieuws moet onafhankelijk zijn. Het kan niet zo zijn dat De Volkskrant reclame gaat maken voor de PvdA, om maar wat te noemen. Of dat het Reformatorisch Dagblad lezers oproept om lid te worden van de Gereformeerde Gemeenten.
Een medium moet ook ‘pluriform’ zijn, dat wil zeggen dat er meerdere bronnen geraadpleegd moeten worden. Wie schrijft over de rellen tussen Marokkanen en Molukkers in Culemborg, kan het niet maken om alleen maar Molukkers aan het woord te laten. Dan geef je de andere partij geen kans op een weerwoord.
Persvrijheid past bij een democratie, waarbij alle minderheden een stem hebben. Ook mogen afwijkende geluiden een plaats hebben. Dat punt kan heel lastig zijn.

Vrijheid
Het is natuurlijk erg fijn dat het Reformatorisch Dagblad in haar berichtgeving door mag laten schemeren dat de krant een christelijk product is. Dat merk je als je stukken leest over homoseksualiteit, schepping en evolutie en religie.
Maar omgekeerd werkt dit principe ook. Media mogen ook vrijuit verkondigen dat het best wel fijn is om naar porno te kijken. Of dat het leven zonder God bevrijdend is.
Dat kan heel ver gaan. Zo schrijft de bekende cabaretier Youp van ‘t Hek regelmatig godslasterlijke columns in NRC Handelsblad. Of drukken kranten cartoons af waardoor een godsdienst belachelijk gemaakt wordt.
Waarom doen media dat? Meestal gebeurt dat met een verwijzing naar de vrijheid van meningsuiting. Je mag toch zeggen – en schrijven – wat je vind? Er is toch zoiets als absolute vrijheid? Die drang naar vrijheid is heel actueel.
Onlangs openbaarde WikiLeaks nog een heel aantal berichten van ambassades. Diplomatiek verkeer is normaal gesproken staatsgeheim, maar Julian Assange en zijn mannen en vrouwen vonden dat maar een achterhaald iets. Mensen moeten toch alles weten? In dit geval niet. Omdat dan misschien het leven van burgers in gevaar komt.

Meningsuiting
Alles willen opschrijven zonder rekening te houden met iets of iemand, ligt in het verlengde van de opvatting dat je alles moet zeggen wat je wilt. Ook op dat terrein zijn talloze voorbeelden te noemen.
Acht jaar geleden werd Pim Fortuyn vermoord, omdat hij zich laatdunkend uitliet over moslims. Eerder kreeg hij een smerige ‘taart’ in z’n gezicht gegooid. Een paar jaar later werd ook filmmaker Theo van Gogh vermoord. Twee politieke moorden, omwille van de vrijheid van het woord.
Aan het geven van je mening kan dus een hoge prijs hangen. Dat blijkt wel uit de verhalen van dissidenten, mensen die gevlucht zijn uit communistische of islamitische regimes. Zelfs in een vrij land worden ze nog nauwlettend in de gaten gehouden door veiligheidsdiensten of spionnen.
Vorig jaar vertelde een katholieke jongere uit Wit-Rusland dat praten over God en over het christelijk geloof in de straten van Minsk niet kon. Deed hij dat wel, dan kon hij een gevangenisstraf tegemoet zien. In Nederland is er persvrijheid en vrijheid van meningsuiting. Dat klinkt allemaal heel mooi. Maar voor christenen hebben deze vrijheden soms een nare bijsmaak: alle vuilspuiterij krijgt ruim baan.
Wie echter zijn mond open doet om geen mening, maar de Waarheid door te geven, die is zijn leven in toenemende mate niet zeker. Dat is de schaduwkant van een vrij land.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen