Grof geschut

Schietpartijen, zoals in Alphen aan de Rijn, komen regelmatig voor. Gelukkig niet in Nederland, maar wereldwijd hebben jaarlijks meerdere ‘shoot-outs’ plaats. Amerika, Duitsland en Finland komen regelmatig voor op de trieste lijst.
Zo vallen in Amerika in 2010 bij schietpartijen op scholen twaalf doden. In december 2009 vermoordt een man in Finland zijn ex-vriendin en schiet in een winkelcentrum vier mensen dood. Een paar maanden eerder, in oktober 2009, schiet een legerpsychiater om zich heen op een Amerikaanse militaire basis en doodt dertien mensen.
In maart 2009 schiet een jongen in het Duitse Winnenden vijftien mensen dood. De dader: een gamer, die volgens zijn medespelers “erg goed” was.
In september 2008 doodt een student in Finland negen medeleerlingen en een leraar. Bijna een jaar eerder vallen er in november 2007 acht doden bij een schietpartij op een andere school in Finland.
In april 2007 veroorzaakt een gestoorde man 33 doden bij een schietpartij op de Amerikaanse Virginia Tech University. Een aanslag in november 2006 mislukt: bij een schietpartij in Emsdetten raken acht personen gewond, de dader doodt zichzelf. Dader: een fanatieke gamer.

Wapperende mantel
Bij een schietpartij in maart 2005 in Amerika vermoordt een leerling zeven scholieren, nadat hij zijn opa en oma had omgebracht.
In april 2002 kost een bloedbad op een school in het Duitse Erfurt achttien mensen het leven. De jongen was van school gestuurd nadat hij twee keer voor zijn examen was gezakt. De schutter zat veel achter de televisie en veel achter de computer. ‘Counterstrike’, een spelletje dat terroristische aanvallen en de bestrijding daarvan simuleert,
was zijn favoriete spel. Een spel in Duitsland dat niet aan jongeren onder de 18 jaar mocht worden verkocht.
Gekleed in zwart, een masker op zijn hoofd met een pumpgun in zijn hand, leek Robert sprekend op één van de spelers van het ‘Counterstrike’.
En in april 1999 schieten twee scholieren op de Columbine High School in Colorado twaalf medestudenten en een leraar dood.
Daarna plegen ze zelfmoord. De twee schutters gebruikten teksten uit muziek en gebaren uit concerten van Rammstein, een Duitse band die niet bekend staat om zijn vredelievende teksten. In het lied ‘Weisses Fleisch’ klinkt het: “Jij op het schoolplein. Ik ben tot doden bereid, en niemand hier weet van mijn eenzaamheid. Rode strepen op een witte huid. Ik doe je pijn en jij jammert luid. Nu heb je angst en ik ben zover: mijn zwart bloed bevuilt jouw jurk.”
Het tweetal droeg kleding en gebruikte uitspraken uit de film ‘Basketball Diaries’, waarin acteur Leonardo di Caprio in een wapperende mantel op school kinderen doodschiet. Zij speelden niets liever dan het computerspel Doom.

Agressief gedrag
Dramatische voorbeelden van de grote invloed die televisie, film en computer hebben, zijn er genoeg. Gelukkig is niet iedere tv-kijker, video-watcher of gamer een potentiële moordenaar. Daarvoor spelen ook andere dingen een rol: karaktereigenschappen die veroorzaken dat iemand sneller dingen ‘kopieert’, tegenvoorbeelden in de omgeving, geslacht, opleidingsniveau van de ouders.
Toch zijn wetenschappers het er wel over eens dat gewelddadige beelden invloed hebben. In maart 2002 publiceerden onderzoekers van Columbia University in het blad Science de resultaten van een studie die zeventien jaar had geduurd. Zij vonden een “significante connectie”, een duidelijk verband, tussen de hoeveelheid tijd besteed aan televisiekijken gedurende de puberteit en de “waarschijnlijkheid” van agressief gedrag. Kinderen van veertien jaar die meer dan drie uur per dag televisie keken, bleken meer geneigd te zijn tot agressief gedrag dan kinderen die één uur of minder keken.

Engel des doods
Vragen blijven er nog wel. Want jammer genoeg werd niet gekeken naar het soort televisieprogramma’s: heeft het ene programma, waar in veel geweld wordt gebruikt, meer invloed dan het andere?
Andere onderzoeken wijzen uit dat kinderen zich agressiever gaan gedragen als zij naar geweld kijken.
Als de film wordt ervaren als ‘echt’ en kinderen zich kunnen identificeren met de ‘sterkste’ partij, dan blijkt dat vooral kort na het kijken van een film: de opgewekte agressie uit zich dan door stompen, schoppen, plagen of het naspelen van geweldsscènes. Als het geweld van de filmheld wordt beloond en bovendien de andere kijker enthousiast reageren op de film, zijn kinderen nog meer geneigd geweld te gebruiken.
Dat bleek ook wel uit het toenemende geweld in bijvoorbeeld Eindhoven. Volgens de burgemeester was dat mogelijk te wijten aan de bioscoopfilm New Kids Turbo. De ‘helden’ nemen het daarop tegen de politie, die wordt afgeschilderd als een verzameling sufferds. “De politie vertelde mij dat bij het uitgaan van de bioscoop geen fiets meer veilig is. Er ontstaat een vorm van agressie,” aldus de burgemeester.
De schietpartij in Alphen was een andere vorm van agressie. Duizenden mensen rouwden op zondagavond. Maar diezelfde avond kon Nederland bij SBS 6 kijken naar een heftige reportage over een ‘engel des doods’: een Engelse verpleger die in koelen bloede vier vrouwen vermoorde door ze te injecteren met een dodelijke overdosis insuline. En bij RTL was de reality-serie Gangland te zien, over de “grootste en gevaarlijkste” Amerikaanse bendes. Beelden over bende-oorlogen met “autobommen, doden en gewonden” als gevolg.

Peter Nikken, Mediageweld en kinderen (Amsterdam: SWP 2007)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen