Lege stallen

Praten over mond-en-klauwzeer is emotie. Nog altijd wordt met het ter sprake brengen van het onderwerp een open zenuw aangeraakt. Want veel Kootwijkerbroekers twijfelen of het besmette kalfje wel MKZ had.
Tot op de dag van vandaag hebben er onderzoeken plaats en blijft de ziekte de gemoederen van de dorpsbewoners bezighouden.
Op een boerderij, zo’n twee kilometer buiten de bebouwde kom, woont de familie Van der Wal. Achter het woonhuis staan de stallen. Nu lopen daar 1100 vleeskalveren rond, maar in 2001 waren dat er nog 950.
Het is in de lente van 2001 als er een melding komt, dat er een besmet kalf is aangetroffen op een boerderij in de buurt. Al snel besluit de overheid om te ruimen, om zo uitbraak van de MKZ-ziekte tegen te gaan. Alle dieren in een straal van twee kilometer om het besmette bedrijf moeten worden afgemaakt. Voor de familie Van der Wal betekent dit een drama. Ze wonen precies op de rand van de straal. Zouden ze honderd meter verderop, of aan de overkant van de straat gewoond hebben, dan waren ze vrij gebleven van ruimingen.

Tumult
Op 24 april is het dan zover. Tien vrachtwagens staan langs het erf van de boerderij om de beesten in te laden. “s Morgens vroeg begint het ruimen, pas aan het einde van de avond rijdt de laatste truck weg. Bestemming is een slachterij in Apeldoorn.
“Die dag was in een woord dramatisch,” vertelt vader Van der Wal.
“De koeien waar je aan gehecht bent, zijn weg. Tienduizenden euro’s schade. Linten om de boerderij, het was een vreselijke bedoening.” In het dorp is grote onrust. “Er werd geschreeuwd om actie, zelfs werden kruispunten afgezet door protesterende boeren. Tumult alom.” Hoewel de gemeenschapszin ook weer erg goed deed. Zijn vrouw vult aan: “Er was veel meeleven, op straat, op school, in de kerk, iedereen ervoer dit als een gemeenschappelijk lijden.”
Onderhuids woedde echter de spanning. Van der Wal: “Zorgen voor extra sloten, allerlei regels naleven voor ontsmetting. Want een fout kon een boete van duizenden euro´s opleveren. Ik was in alle chaos vergeten een kreupel kalfje in een apart hok onder te brengen. Ik kreeg onder uit de zak.”

Tuinkers
Op het moment van ruimen waren Wouter, Jos en Hilde respectievelijk negen, zes en vier jaar. Sommige dingen staan nog helder op hun netvlies. Jos ziet de groene ontsmettingsmatjes nog zo voor zich, Wouter de douchecabines van de ontsmettingsmedewerkers en de briefjes op de staldeuren. Wouter: “Ik weet nog dat het vooral sensatie was. Zoiets maak je nooit mee. Het hele dorp stond op de kop. En het wemelde van de sterke verhalen.”
Hilde: “Ik kan me alleen nog het lint om het erf herinneren. En het claxonneren van de vrachtwagens.”
Jos weet iets meer. “We kregen een keer broodjes met tuinkers, die waren over. En ik ben op de dag van het ruimen stiekem naar school gegaan. Eigenlijk moest ik thuis blijven.”
Nog steeds verbaast Hilde zich erover dat er duizenden dieren afgemaakt moesten worden. “Konden ze geen bloed prikken, ofzo?”
Wouter legt haar uit dat dat allang gebeurd was. Het drietal weet amper wat er destijds bij klasgenootjes speelde. Wouter: “Daar werd niet over gepraat. Ik heb alleen wel eens gehoord dat er bij een jongen in de buurt een vrachtwagen in de sloot gereden is.” Hilde kan zich wel een spreekbeurt heugen uit groep zes. “Een jongen vertelde wat over MKZ. Het duurde lang voor het weer rustig was in de klas.”

Zonde
Onvermijdelijk is de vraag naar de betekenis van de veeziekte. Moet je de uitbraak van MKZ zien als een regelmatig terugkerende infectie of misschien als een oordeel van God? Een lastige vraag, erkent Van der Wal. “Ik denk dat de ziekte een gevolg is van de zonde.” Zijn vrouw beaamt dat. “Ik heb het niet zozeer als een oordeel ervaren, maar heb het genomen zoals het kwam. Het is een wonder dat God ons nog laat leven. Wel laat een uitbraak als deze je de betrekkelijkheid van het leven zien.”

---
Mond-en-klauwzeer
MKZ is een zeer besmettelijk virus, wat verspreid kan worden onder dieren als varkens, schapen, koeien. Ook mensen kunnen er last van krijgen, maar lopen geen risico. Dieren die de ziekte onder de leden hebben, krijgen blaren in de bek, op de uier en op de poten. Ze krijgen koorts, eten niet meer, verliezen gewicht en produceren minder melk. Ongeveer een of twee procent van de besmette dieren gaat dood vanwege het virus. De uitbraak van 2001 werd veroorzaakt door geïmporteerd varkensvoer. In Nederland werden 26 bedrijven besmet verklaard. Er werd besloten om op grote schaal preventief te ruimen. Op ongeveer 2600 bedrijven werden in totaal 260.000 dieren afgemaakt. In augustus 2007 brak MKZ uit in Engeland. Gelukkig waaide het virus in dat jaar niet over naar Nederland.

---
Was er wel MKZ?
Niet iedereen is er van overtuigd dat er MKZ was in Kootwijkerbroek. De Stichting Onderzoek MKZ-crisis Kootwijkerbroek is er van overtuigd dat er iets mis is. De Barneveldse Krant schreef: “De diagnose ‘mond- en klauwzeer’ in Kootwijkerbroek in 2001 blijkt gebaseerd op ondeugdelijk onderzoek. De bepalende viruskweek van het verdachte Kootwijkerbroekse bedrijf van boer Teunissen, op basis waarvan de diagnose is gesteld, blijkt in het laboratorium van toenmalig ID Lelystad te zijn gemengd met een ander monster – ‘nummer 29’ – dat het MKZ-virus
bevatte. ‘Er had nooit geruimd mogen worden,’ stelt bestuurslid Lau Jansen van Stichting Onderzoek MKZ vast. […] Op basis van ons onderzoek blijken de aangevoerde bewijzen ondeugdelijk. En we weten nu dat afgekeurde testen als positief naar buiten zijn gebracht waarop op 26 maart 2001 is besloten het bedrijf van Teunissen te ruimen. De integriteit van het laboratorium dat onder verantwoordelijkheid van de minister valt, staat ter discussie.”

www.waserwelmkz.nl

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen