Twijfel en zekerheid

Twijfel kan de kracht ontnemen om in deze moderne wereld een helder getuigenis te geven. Terwijl dat juist nu zo hard nodig is. Want andere overtuigingen, dwaalleringen en opvattingen die strijden met Gods Woord worden luid verkondigd. En wat gaat er van onze gereformeerde gezindte weinig uit dat indruk kan maken op ongelovigen. Op mensen die van God en Zijn Woord vervreemd zijn. In de Middeleeuwen was het ook zo’n donkere tijd. In de Rooms- Katholieke Kerk was het evangelie van vrije genade verduisterd door Twijfel en zekerheid “Het geloof is als vuur, maar daarbij is vaak de rook van de allerlei dwalingen. Van je zaligheid kon je nooit verzekerd zijn. Het beste was maar je uiterste best te doen en trouw gebruik te maken van de middelen die de kerk aanreikte. Een paar honderd jaar later geloofden ook de Remonstranten dat je nooit zeker kon zijn van je verkiezing. In de volgende Daniël lees je daar meer over. En na eerst geloofd te hebben, kon iemand toch nog afvallig worden.

Vuur en rook
Tijdens de Dordtse Synode van 1618-1619 is deze leer verworpen. In de Dordtse Leerregels, hoofdstuk 1, artikel 7 van de verwerping van dwalingen wordt dit duidelijk weerlegd, met verwijzing naar de Schrift. De Heere Jezus zegt immers Zelf tegen Zijn discipelen: Maar verblijdt u veel meer dat uw namen geschreven zijn in de hemelen (Lukas 10: 20). Paulus was er ook zeker van dat Hij uitverkoren en een kind van God was: Gelijk Hij ons uitverkoren heeft in Hem, voor de grondlegging der wereld (Efeze 1: 4). Ook in het Oude Testament lezen we van de zekerheid van het geloof. Lees maar in Psalm 27: 1. Of Psalm 125: 1. En David mocht er aan het einde van zijn leven van spreken (2 Samuël 23: 5). Ook de Hervormers hebben helder van de zekerheid van het geloof mogen spreken. Soms met sterke bewoordingen. Toch gebruikt Calvijn, als hij over geloof en twijfel spreekt, ook het beeld van vuur en rook. Het geloof is het vuur, maar daarbij is vaak de rook van de twijfel niet afwezig, al is er wel verschil. Het vuur kan helder oplaaien, zodat geen rook zichtbaar is, maar het kan ook bijna gedoofd zijn, zodat je alleen de grote wolken rook ziet die zich verspreiden. In het geloof zelf is geen twijfel, maar in de gelovige zelf kan die er soms in hevige mate zijn.

Toevluchtnemend geloof
Luther noemde die twijfelingen aanvechtingen. Diezelfde man, die onverschrokken naar Worms ging en zijn vijanden zonder vrees tegemoet ging, was ook iemand die felle twijfelingen heeft gekend. Geen twijfelingen aan het Godsbestaan of aan de waarheid van de Schrift. Maar wel twijfelingen aan de liefde van God, ook nadat de poort van het paradijs hem in zijn torenkamertje geopend was. Zo noemde hij het geloof wel ‘getrooste vertwijfeling’. Luther wist ook – naast de hoogten van geloofsvertrouwen en geestelijke blijdschap – van de diepten van geestelijke strijd. De vorst der duisternis wees hem zo vaak op zijn zonden en verdorvenheid, dat het stormde in zijn hart en hij hevig werd geschud. Toch mocht hij zijn beschuldigers in die strijd wijzen op Golgotha en zeggen dat daar zijn zonden te vinden waren. Het wonder van de plaatsbekleding was voor Luther ervaren werkelijkheid. In het gebed ook nam hij dan de toevlucht tot het Woord van Hem, Die niet liegen kan, tot de Schrift die hem zo dierbaar geworden was. Hoewel dus ook Hervormers als Calvijn en Luther wisten van een bestreden geloof, maakten de mannen van de Nadere Reformatie vaak meer onderscheid in trap en mate van het geloof. Hoewel in het geloof als zodanig altijd zekerheid is, kan toch de zekerheid van het kindschap gemist worden. Onder de Nadere Reformatoren zijn er duidelijke verschillen. Toch hebben zij er meer oog voor gehad dat er een toevlucht nemen tot Christus kan zijn, en geloof dat het evangelie en zijn beloften waar zijn, maar dat dit niet betekent dat men dan ook al verzekerd is van zijn zaligheid. Zij wisten van de strijd in het hart van oprecht gelovigen. Daarom maakten zij onderscheid tussen het toevluchtnemend geloof en het verzekerde geloof.

Twijfel
Gods Woord spreekt ook over de twijfel van Gods kinderen. Soms na de hoogten van het geloof. Denk aan Petrus, de rotsman die, ziende op de Zaligmaker, wel over de golven naar Hem toe durfde wandelen. Maar die, toen hij naar beneden keek, ging zinken en riep: Heere, behoud mij. Van zijn dapperheid was niets overgebleven en zijn Meester vroeg hem: Gij kleingelovige, waarom hebt gij gewankeld? En moest de Heere Jezus de Emmaüsgangers bestraffen met: O, onverstandigen en tragen van hart om te geloven al hetgeen de profeten gezegd hebben? Nee, de twijfel hoeven we niet in bescherming te nemen – of zelfs te verheerlijken. Het zou tegen de Schrift zijn. Daar is zekerheid te verkrijgen. Ook nu, voor hen die zo vaak twijfelen of God wel met hen begonnen is of dat zij met God begonnen zijn. Want dat is een levensgroot verschil. Een verschil tussen dood en leven en daarom wel een onderzoek waard.

Enige Rustaanbrenger
Die zekerheid zal echter nooit gevonden kunnen worden in de wisselende gevoelens van een veranderlijk mensenkind. Die zekerheid kan alleen gevonden worden in het onveranderlijke Woord van God. Dat spreekt van zekerheid: Opdat hun harten vertroost mogen worden en zij samengevoegd zijn in de liefde, en dat tot allen rijkdom van de volle verzekerdheid van het verstand, tot kennis van de verborgenheid van God en de Vader en van Christus (Kolossensen 2: 2). Of: Zo laat ons dan toegaan met een waarachtig hart, in volle verzekerdheid des geloofs (Hebreëen 6: 11). Als we zekerheid proberen te krijgen door deze te zoeken in ons gevoelsleven, in ons eigen hart, dan zoeken we de Levende bij de doden in plaats van in Hem, Die de enige Rustaanbrenger is.

Onverwacht versterkt
De Heere is er vrij in hoeveel Hij Zijn kinderen wil leren. Toch zullen ze allemaal hartelijk leren instemmen met: ‘Niets uit ons, maar alles uit Hem’. Alleen in de ark van Noach kon het duifje dat uitgevlogen was maar rust vinden. Alleen in Christus is er ontkoming voor een voortgejaagde zondaar. In het geloof is altijd zekerheid – zekerheid behoort tot de aard van het geloof, het is een gift van God. Dat gelooft versterkt de Heere door genademiddelen: Zijn Woord en het gebruik van de sacramenten. Soms gebeurt dat onverwacht. Jaren geleden ging ik eens op bezoek bij een oud kind van God. Eigenlijk zag ik er tegenop, want hij was sterk dementerende. Ik dacht dat er geen gesprek mogelijk zou zijn. Daarbij kwam dat het voor mijzelf zo ruim niet was en er veel strijd was. De oude broeder begon ineens een versje op te zeggen. Al vuriger werd hij en met verheffing van stem citeerde hij : ‘’k Zal nooit herroepen hetgeen Ik eenmaal heb gesproken’. De Heere Zelf maakte het oude onverwacht weer nieuw tijdens dat bezoek.

Eeuwig zeker
Zekerheid is er alleen in Zijn Woord, als de Heilige Geest dit toepast aan het hart. Het is een kracht Gods tot zaligheid. Het getuigenis van de Heilige Geest verbreekt het ongeloof en geeft verwondering en verootmoediging. Maar er is ook een valse zekerheid. Met een louter verstandelijk aannemen van de beloften van het evangelie. In zo’n aannemen is er geen ootmoed, geen verwondering zoals er bijvoorbeeld bij Mefiboseth was, toen hij bij David een plaats aan de tafel kreeg. Dat leidt tot zelfbedrog. Gods kinderen leren het bedrieglijke van eigen hart kennen. Alleen het spreken van God Zelf, door Zijn getuigenis, kan de twijfel wegnemen en vrede in het hart geven. De dichter zingt ervan: ‘Ik heb het zelf uit Zijnen mond gehoord’. Luther nam, in het gebed, de toevlucht tot Gods Woord. Daarin vond hij zekerheid. Die weg wil ik ook jullie wijzen: op je knieën! Bedel dan maar om de opening van je hart voor dat Woord, zoals eens gebeurde bij Lydia. Het is Gods getuigenis, dat eeuwig zeker is. En dat ook in een tijd dat zoveel zekerheden wankelen en alles zo snel verandert. De Heere verandert niet en Hij bekeert nog zondaren. Ook jonge mensen en kinderen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen