Spiegel van het verleden

Misschien vraag je je wel eens af wat het nut is van een vak als geschiedenis: Wat heb je er aan? Als je om je heen kijkt in de maatschappij is die vraag best begrijpelijk. Mensen zijn sterk gericht op het hier en nu. Of beter nog: op de toekomst. Alles uit het verleden is daarmee voor sommigen achterhaald. Nutteloos. De werkelijkheid is dat geschiedenis juist veel aanknopingspunten biedt voor het staan in de maatschappij van nu. In het onderwijs worden leerlingen in aanraking gebracht met mensen en gebeurtenissen uit het verleden. Vaak zijn er parallellen naar gebeurtenissen in deze tijd te trekken. Uiteraard niet om als eigentijds orakel de afloop te kunnen voorspellen. Maar wel om gebeurtenissen te begrijpen en verklaren. De manier waarop geschiedenis wordt gegeven bepaalt voor een belangrijk deel of je het interessant vindt. Wanneer er uitsluitend feiten ingestampt worden, is de geschiedenis snel weer vergeten. Geschiedenis moet het hart van jongeren raken. Hen prikkelen, tot verwondering en bezinning brengen.

Geschiedenis vergeten
Vaak wordt de geschiedenis toch vergeten of zelfs bewust genegeerd. Een voorbeeld: in de Europese Unie (EU) werd gesproken over de Europese Grondwet. Premier Balkenende pleitte er in de EU voor om een verwijzing op te nemen naar de christelijke traditie die Europa heeft beïnvloed. Toen PvdA, D66, GroenLinks en SP dit hoorden, riepen zij premier Balkenende onmiddellijk ter verantwoording. Hoe durfde hij! Wat beweegt deze partijen dit stukje geschiedenis te negeren? Onder leerlingen noemt ongeveer 80 procent ‘leren van de foute en goede dingen’ het belangrijkste doel voor geschiedenis. Lukt dat? Het antwoord past niet in de mensvisie van de Verlichting. De geschiedenis leert immers dat mensen van de geschiedenis niet leren. Het misbruiken van macht om eigen posities te handhaven, gebeurde niet alleen in de Romeinse Keizertijd, maar kwam recent bijvoorbeeld in Irak ook voor. Het neerzien op mensen van een ander geloof of ras zoals bij de Joden eeuwenlang gebeurde, komt ook nu in Nederland nog steeds voor.

Christen en geschiedenis
Een volk dat zijn geschiedenis vergeet, is gedoemd deze over te doen. Deze treffende uitspraak wordt vaak aangehaald. In de Bijbel staan ook zulke aanwijzingen. In de kanttekeningen bij Hosea 4: 6 en Jesaja 5: 13 staat dat het werk van de Heere gekend en in acht genomen moet worden. In Psalm 78: 4 staat: vertellende de loffelijkheden des HEEREN en Zijn sterkheid, en Zijn wonderen. Ook voor christenen anno 2010 geldt de opdracht te letten op het werk van God in de geschiedenis. Dit is geen makkelijke opgave. Het gevaar bestaat dat we partijdig worden in het beoordelen van de geschiedenis. Groen van Prinsterer zegt in zijn Handboek der geschiedenis van het vaderland dat volkomen onpartijdigheid zijn doel was. Hij bekent meteen dat hij daarin niet altijd is geslaagd.

Spiegel
Geschiedenis is dan ook geen neutraal vak. Adolf Hitler gebruikte het geschiedenisonderwijs om de Duitsers te overtuigen van het gelijk van de nazi’s. Het maakt daarom nogal wat uit voor je kijk op geschiedenis of je christen ben of niet. Een christen is ervan overtuigd dat God de wereld heeft geschapen en nog altijd onderhoudt. Geschiedenis functioneert als spiegel van het verleden. Er is een rijke bron van tradities en personen waar we van kunnen leren. Juist christenen kunnen uit de geschiedenis kracht en troost putten. Immers, de kern van geschiedenis (en toekomst) is de volvoering van Gods raad. Een leraar geschiedenis is natuurlijk blij als leerlingen een mooi cijfer halen voor een toets. Maar mooier zijn de momenten dat ze samen nadenken over gebeurtenissen uit het verleden. Jongeren worstelen vaak met vragen rondom identiteit. Hun persoonlijke identiteit, maar ook identiteit in de bredere zin van het woord. Hoe zijn bepaalde gewoonten ontstaan? Wanneer we ontdekken hoe dingen zijn ontstaan kunnen we ook proberen deze te begrijpen. Zo geeft geschiedenis houvast. Maar het maakt ons klein, voorzichtig en verwonderd. Klein omdat zo velen ons zijn voorgegaan. Voorzichtig omdat ook wij gevallen mensen zijn. En verwonderd omdat God door de geschiedenis heen Zijn Raad uitwerkt. Tot de laatste dag…

---
Hoe het niet moet…
Volgens Christiaan van Bruchem uit Meteren en Jacorine de Jager uit Tricht is geschiedenis belangrijk omdat tradities overgedragen en uitgelegd moeten worden aan de jongere generatie. Het is leuk om te weten hoe bepaalde tradities zijn ontstaan. Denk bijvoorbeeld aan de oliebollen rond oud en nieuw. Deze traditie zou overigens terug te leiden zijn op oude Germaanse feesten eind december… Beiden hebben boeken gelezen over historische thema’s. Verhalen over mensen in oorlogen spreken aan. Je leest de verschrikkelijke dingen die ze meemaakten. Die moeten we als voorbeeld stellen voor hoe het niet moet. Iedereen moet ervan weten omdat deze situaties voorkomen moeten worden. Veel dingen die gebeuren zijn volgens Jacorine een voorteken van dingen die later plaatsvinden. Denk bij voorbeeld aan de afloop van de Eerste Wereldoorlog en de uitbraak van de Tweede Wereldoorlog. Volgens Christiaan zorgt geschiedenis ervoor dat je zelf ook gaat nadenken over de toekomst.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen