Alleen in Arabische woestijn

Paaszondag in Cemişgezek, een stad in het oosten van Turkije. De familie Mardiganian gebruikt de maaltijd als een boodschapper van zijn paard afstapt. Of alle mannen boven de achttien jaar zich op de markt willen verzamelen. Al snel gonst het van de geruchten. Er zouden massaslachtingen plaatsgevonden hebben in Van, Harput en Diyarbakir, steden met grote Armeense minderheden. Vader Mardiganian weet hoe ernstig de situatie is. Een jaar geleden, in 1914, heeft Turkije zich gemengd in de Eerste Wereldoorlog. De Turken vechten aan de zijde van Duitsland, Oostenrijk-Hongarije en Bulgarije tegen Engeland en Frankrijk. Voor de Armeniërs is deze oorlog een ramp. Het feit dat zij in vrede in Turkije mochten leven, dankten zij enkel en alleen aan de diplomatieke steun van Engeland en Frankrijk. Nu de Turken tegen de Armeense beschermers strijden, zal het spoedig gedaan zijn met de Turkse verdraagzaamheid. Als de mannen op de markt staan, vragen de Turken hen Christus te verloochenen en moslim te worden. Als de mannen op de markt staan, vragen de Turken hen Christus te verloochenen en moslim te worden. Wie zich bekeert tot de islam mag terug naar z’n gezin. Wie weigert, wacht martelingen en de dood.

Harem
Nadat de meeste mannen vermoord zijn, moeten de vrouwen en kinderen zich melden op de markt. De meesten van hen moeten zich gereedmaken voor vertrek. Op weg naar Harput, een tocht van 40 kilometer. En dat is nog maar het begin van vele gruwelijkheden. Onderweg sterven bejaarden en kinderen. Degenen die niet meer verder kunnen, worden zonder eten en drinken achtergelaten of onmiddellijk doodgestoken. Sommige kinderen worden door de Turken gestolen, om te verkopen op de slavenmarkten in Izmir en Istanbul. Honderden meisjes belanden in talloze harems van aanzienlijke Turken, nadat ze hun geloof hebben afgezworen. Ook Aurora belandt in een harem, ook al weigert zij haar geloof op te geven. “Vertrouw op God, Hij zal het maken.” Op een dag gaat Aurora met Kemal Efendi op pad om haar moeder en broertjes en zusje terug te vinden. Aan een hoge oever gekomen, springt ze naar beneden en vlucht. Een paar dagen later stuit Aurora op een groep Armeniërs en vindt haar gezinsleden terug.

Wreed
De tocht gaat verder, richting Malatya en Diyarbakir. Onderweg bezwijken duizenden Armeniërs onder de hitte, honger, dorst en allerlei gruwelijkheden die te vreselijk zijn om zwart op wit weer te geven. Niet alleen de Turken vielen op de Armeniërs aan, maar ook Circassiërs, Tsjerkessen en Koerden, omliggende nomadenvolken, plunderden de ontheemde christenen. Als de Britten en Amerikanen horen van de wreedheden, beroepen ze zich op een hoge Turkse gouverneur in het oosten van Turkije. Het antwoord van deze Djevdet Bey is: “Ik heb geen werk te doen, ik heb groot vermaak.” Het einddoel van de reis is nog niet in zicht. Het doel van de Turken is de Armeniërs naar de Arabische woestijn te laten lopen en ze daar achter te laten. Slechts enkelen zullen de woestijn bereiken en alsnog het leven moeten laten. Verreweg de meeste Armeniërs sterven tijdens de barre tocht.

Vlucht
Bij Muş valt Aurora opnieuw in de handen van de Turken. Ze wordt naar een markt vervoerd, waar een rijke sjeik haar voor twee dollar koopt. Uiteindelijk weet Aurora te vluchten en loopt ze wekenlang richting het noorden richting Koerdische dorpen. Daar werkt ze als slavin om aan eten en drinken te komen. Ondertussen trekken de Russische troepen door de Kaukasus om Turkije in te nemen. Tijdens de bevrijding van het noorden van Turkije ontmoet Aurora de Armeense generaal Andranik. Hij regelt via Rusland dat Aurora een visum kan krijgen voor de Verenigde Staten. Na een wekenlange tocht, via Tblisi, Sint-Petersburg, Stockholm, Oslo en Halifax bereikt Aurora New York. Daar schrijft ze in december 1918, ze is dan nog maar zeventien jaar oud, haar levensverhaal op. Ondanks alle inspanningen van satan, heeft God het laatste woord. “God behoedde mij opdat ik naar Amerika een boodschap mocht overbrengen van hen uit mijn volk die zijn overgebleven. En iedere vader en moeder zal begrijpen dat wat ik in deze bladen vertel, verhaald wordt vol liefde en dankbaarheid aan Hem Die mij in veiligheid bracht.”

H. L. Gates, Verkochte zielen. Het verhaal van het Armeense Christenmeisje Aurora Mardiganian dat de Armeense genocide overleefde (Wijk en Aalburg: Landelijke Stichting ter bevordering van de Staatkundig Gereformeerde Beginselen 2009) ISBN 9789077530085; 199 blz.; € 9,80.

Armeense kerk
Tijdens de jeugdwerkactie ‘Wordt vervolgd’ zal geld bijeengebracht worden voor een Armeense kerkelijke organisatie die zich richt op het toerusten van jongeren en jongvolwassenen. Deze organisatie noemt zich de Armeense kerk in Libanon en Syrië en is in feite een ‘oude’ vluchtelingenkerk. In het verleden hebben de Gereformeerde Gemeenten contact gehad met dit kerkgenootschap. Ds. G.H. Kersten heeft in 1948 contact gehad met de Armeense
ds. D.J. Benjamin.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen