Uitleggen aan anderen

Apologetiek is de intellectuele bezinning op de verdediging en verantwoording van het christelijk belijden. Een vraag die bij je op kan komen is: waarom zou dat nodig zijn? Eigenlijk is het antwoord niet moeilijk. De kerk is in de wereld geplaatst. Een wereld die ten diepste een afwijzende houding heeft ten aanzien van het christelijk geloof. In zo’n wereld moet de christen wel opvallen. Hij heeft ook de opdracht om op te vallen, te zijn als een lichtende kaars en als een stad op een berg. Daarom vraagt de wereld het christelijk geloof zich te verantwoorden. Of we dat nu willen of niet. Bij tijden dwingt de wereld ons tot het afleggen van verantwoording. Nu kun je je afvragen of apologetiek wel geoorloofd is. Apologetiek is namelijk vooral een intellectuele bezigheid. En als het christelijke geloof met behulp van allerlei wetenschappelijke en verstandelijke redeneringen verdedigd moet worden, is het dan nog wel een geloof? Iets dat je gelooft hoef je toch niet te bewijzen? Er zit een kern van waarheid in deze redenering. Als je werkelijk mag geloven, dan heb je geen bewijzen nodig. Maar er is ook veel op deze gedachtegang af te dingen. Daarvoor gaan we terug naar de Bijbel.

Bijbelse opdracht
Apologetiek is een voluit bijbelse opdracht. Kennelijk is het juist goed om het geloof naar buiten toe te onderbouwen met verstandelijke argumenten. We komen het woord ‘apologia’ tegen in situaties waarin de apostelen zich moeten verantwoorden tegenover wereldlijke of geestelijke gezagsdragers. Denk bijvoorbeeld aan de gebeurtenis op de Areopagus waar Paulus in gesprek gaat met de Epicureïsche en Stoïsche filosofen (Handelingen 17: 16-34). De Heere Jezus Zelf gaf meerdere keren verantwoording van Wie Hij was. Vaak gebeurde dat tegenover de Farizeeën en de schriftgeleerden. Dergelijke voorbeelden maken duidelijk dat de gelovigen zijn geroepen verantwoording af te leggen. Valse aanklachten tegen het christelijk geloof mogen weerlegd worden. Aan mensen met verkeerde denkbeelden over het christelijk belijden, mag je uitleggen hoe het wel zit. Kortom: verdediging en verantwoording. De voorbeelden verplaatsten ons vooral in de sferen van de rechtspraak. Dat kan er toe leiden dat je denkt dat apologetiek vooral een juridische aangelegenheid is. Toch is dat niet zo. Petrus geeft aan dat ook in de maatschappij verantwoording gegeven moet worden van het christelijk geloof: en zijt altijd bereid tot verantwoording aan een iegelijk die u rekenschap afeist van de hoop die in u is, met zachtmoedigheid en vreze (1 Petrus 3: 15). Als iemand aan een christen verantwoording vraagt, mag hij niet zwijgen. Hij zal een antwoord moeten geven op de vragen die hem gesteld worden.

Ontmoetingspunten
Apologetiek moet zoeken naar de ontmoeting met de onchristelijke medemens. Mensen zijn religieus ingesteld. Daardoor is het christelijk geloof aan anderen uit te leggen. Er zijn gemeenschappelijke vragen, die ieder mens herkent. Bijvoorbeeld de vraag of God bestaat. Ieder mens denkt daar weleens over na. Zulke gemeenschappelijke zaken kun je gebruiken als ‘aanknopingspunt’ of ‘ontmoetingspunt'. Ontmoetingspunten kunnen per tijd of plaats verschillen. Paulus werd de Joden een Jood en de Grieken een Griek. Maar de inhoudelijke boodschap die het christelijk geloof brengt, is altijd hetzelfde. Paulus begeerde overal maar één ding te preken, namelijk Jezus Christus en Die gekruisigd. Het is overigens belangrijk om te weten dat het niet allereerst gaat om woorden. Het ontmoetingspunt ligt ook al in onze houding. Heilig leven, afgezonderd leven. Dan komen de vragen meestal vanzelf. Dan willen mensen weten waarom we dingen wel of niet doen. In je houding ligt dus al het eerste ontmoetingspunt. Wees je daarvan bewust!

Grenzen aan de apologetiek
Apologetiek is geen wonderdokter die alles kan. Er zijn grenzen aan de apologetiek.
1. Geloven heeft niet alleen te maken met wat we weten, maar vooral met onze wil. De Bijbel is daar heel duidelijk over. Onze wil is verdorven. Je moet altijd goed bedenken dat ongeloof geen denkfout is. Ongeloof is pure onwil. Hier schiet de apologetiek te kort. Zij kan mensen het geloof niet geven. Dat kan God alleen. Maar wel is het zo dat de Heere de apologetiek wil gebruiken om mensen te bekeren. Daarom moet je niet denken dat apologetiek geen enkele waarde heeft.
2. Naast onze wil, zijn onze gevoelens ook belangrijk. Let maar eens op dat je heel vaak je gevoel gebruikt als je iets of iemand beoordeelt. Iets wat niet goed voelt, dat doe je niet. Voor veel mensen voelt het christelijk geloof niet goed. Ten diepste staat de apologetiek hier voor een grens, omdat zij vooral het rationele beoogt. Het is dus belangrijk dat degene die apologetiek bedrijft ook iets weergeeft van ervaringen en gevoelens. Als je in gesprek gaat met een onchristelijk iemand is het belangrijk dat je ook uitlegt hoe je het geloof persoonlijk beleeft. Maar ook is het nodig dat je aandacht besteedt aan de gevoelens van je gesprekspartner.
3. Een derde grens is ons beperkte verstand. Wij kunnen niet alles uitleggen, omdat we niet alles kunnen begrijpen. Een christen belijdt dat God drie-enig is. Maar uitleggen kun je het niet. Dat geldt ook voor Gods handelen. In de Bijbel maakt God Zichzelf wel bekend, maar dat is ten dele. Niet volledig. Wij staan dus soms net als onchristelijke mensen voor vragen en raadsels. Ook de apologetiek kan deze vragen en raadsels niet uitleggen.
4. Mensen willen graag bewijzen hebben. Als je vertelt over God, vragen ze naar een bewijs. Bewijs maar dat God bestaat. Men wil een wetenschappelijk bewijs. Op het eerste gezicht lijkt dat logisch.

Maar eigenlijk is dat onredelijk. Een man kan ervan overtuigd zijn dat zijn vrouw van hem houdt, zonder dat hij een wetenschappelijk bewijs heeft. Zo is het met de kennis van God ook. Al zouden we wetenschappelijke bewijzen hebben, was het geloof overbodig geworden. Iets wat je kunt bewijzen, hoef je niet meer te geloven. Maar ondertussen blijft het wel staan dat de apologetiek ook hier voor een grens staat. Ze kan God niet bewijzen, terwijl mensen daar wel om vragen.

Apologetiek als belofte
Bedenk tenslotte dat er van christenen verwacht wordt dat zij een persoonlijk getuigenis hebben. Iets eigens, geen standaard verhaaltje. Echtheid, een doorleefd geloof, daar gaat het om. Daarom is het zo nodig dat je ernst maakt van je geloof. Misschien denk je: apologetiek? Niks voor mij. Ik durf dat niet. En eigenlijk is dat best begrijpelijk. Apologetiek is kleur bekennen. Er voor uit komen dat je anders bent dan de wereld. Je loopt het gevaar bespot te worden. Dat is niet fijn. En wellicht weet je niet eens wat je moet zeggen. Bezwaren genoeg dus. Maar laten we niet bij onszelf beginnen. Apologetiek mag je zien als een belofte. De Heere Jezus zegt: Zijt niet bezorgd hoe of wat gij tot verantwoording zeggen, of wat gij spreken zult; want de Heilige Geest zal u in dezelve ure leren, hetgeen gij spreken moet (Lukas 12: 11). Als de Heere ons de opdracht tot geloofsverantwoording geeft, zal hij ook de krachten geven. Dat neemt veel bezwaren niet weg. Het gesprek over God is beslist niet makkelijk. Wij hebben vaak zo weinig te zeggen, hebben zelf nog zoveel twijfels of weten niet hoe we een gesprek moeten voeren. Maar we mogen omhoog zien. We geloven en belijden Zijn Naam! En daaraan verbindt de Heere Zijn belofte: Een ieder dan die Mij belijden zal voor de mensen, die zal Ik ook belijden voor Mijn Vader, Die in de hemelen is (Mattheüs 10: 32).

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen