Een goede dood

Dat gevoel kan je ook bekruipen als de dominee zegt: ‘Denk je wel eens aan de dag van je dood?’ Wie wil er nu aan het sterven denken? Dat is iets voor oude mensen in het bejaardentehuis. Nadenken over de dood is geen geliefd onderwerp. De maatschappij zegt: dood is dood. Als je er over nadenkt, dan moet het niet te somber zijn. Een bekende Nederlander zei dat ze het verschrikkelijk vindt om in een bejaardentehuis weg te kwijnen. Voordat het zover komt, stapt ze uit het leven. Tegenwoordig sterven er door de goede medische zorg niet meer zoveel jonge mensen als vroeger. Er zijn zoveel behandelingsmogelijkheden, dat we er bijna vanuit gaan dat we toch minstens de gemiddelde leeftijd van 77 jaar zullen bereiken. We weten dat ook jonge mensen sterven door een ongeluk of een ernstige ziekte. Maar we geloven niet dat het ons kan overkomen. De dood hoort niet bij het leven. De dood is een ontzaglijke en angstaanjagende majesteit. De dood is ook onontkoombaar. Het is begrijpelijk dat je daar niet graag aan denkt.

Gekozen voor de dood
Het is dan ook opmerkelijk dat in de Bijbel staat: Beter is de dag des doods dan de dag dat iemand geboren wordt (Prediker 7: 1b). Is dat niet vreemd? Je staat toch liever bij de wieg van een gezond kindje, dan aan het sterfbed van iemand die je lief is? Hoe kan de Bijbel dan zo positief over sterven spreken? De Bijbel leert ons toch dat de dood een straf is op de zonde? De dood volgt op de zonde, zoals een draad volgt op een naald die haar voorttrekt. Toen Adam at van de vrucht van de boom, koos hij bewust voor de dood. God had gezegd: Want ten dage als gij daarvan eet, zult gij de dood sterven. Sinds Adam is niemand aan de dood ontkomen. Als iemand onbekeerd sterft, gaat hij naar een verschrikkelijke bestemming. Het is huiveringwekkend daar over te schrijven. Niemand heeft zo concreet de eeuwige rampzaligheid omschreven als de Heere Jezus. Op ontzagwekkende wijze tekent Christus het lijden van de rijke man in de hel in Lukas 16. Zijn geweten klaagde hem aan. Ds. B. Smytegelt zegt dat christelijke mensen in de hel vooral zullen lijden omdat ze beseffen: ik had hier niet hoeven te zijn! De Bijbel spreekt over eeuwig afgrijzen (Daniël 12) vanwege de toorn van God die op de zonde rust en die eeuwig ons deel zal zijn als we zonder God sterven.

Grotere vreugde
Hoe kan Salomo dan zeggen: Beter is de dag des doods dan de dag dat iemand geboren wordt? Dat komt omdat de Bijbel ook spreekt over het sterven als een poort naar het eeuwige leven. Voor Gods kinderen is de dood geen straf meer. Jakob ligt op zijn sterfbed niet op de dood te wachten, want hij zegt: Op Uw zaligheid wacht ik, HEERE. Jakob had geleerd wat de ernst van het sterven inhield, voordat de dood kwam. Hij wist door genade al jong dat hij dood was in de zonden en niet naar God vroeg. God had hem levend gemaakt, zodat hij God mocht vrezen. Zo werd zijn leven ondanks zijn zonden een voorbereidingstijd op de eeuwigheid. Jakobs kinderen hebben hun vader na zijn sterven erg gemist en ze hebben zwaar gerouwd (Genesis 50). En toch, toen Jakob omringd door zijn kinderen zijn laatste woorden uitsprak, hebben ze gevoeld dat Jakobs sterfdag een dag van grotere vreugde was dan zijn geboortedag. Want hun vader mocht zijn Zaligmaker eeuwig loven. Gods kinderen zijn vaak bevreesd voor de dood, omdat de dood de laatste vijand is. Maar die vijand is door de Heere Jezus overwonnen. De Heere laat soms toe dat de duivel Gods kinderen hevig aanvecht bij het sterven. Maar Hij zal zorgen dat ze niet zullen omkomen in de benauwdheid. God is getrouw!

Leven als Jakob
Hoe wil jij op je sterfbed liggen? Denk daar ernstig over na. Er is een boekje dat heet Euthaniasia, geschreven door ds. J. Hoornbeeck (1617-1666). Het woord euthanasie betekent: ‘wel sterven’ of ‘een goede dood sterven’. Het gaat over de voorbereiding op het sterven. Een goede dood zoals Jakob stierf, willen we allemaal. Zou je ook willen leven als Jakob? Denk niet dat Jakob een somber leven heeft gehad. Hij heeft geen gemakkelijk leven gehad, dat is waar. Maar Jakob wist wat hij aan zijn God had. Jakob had drie deugden geleerd, die je moet kennen om met troost op je sterfbed te liggen. Deze deugden worden beschreven in het boekje Euthaniasia. De eerste deugd is lijdzaamheid. Op zijn sterfbed was Jakob stil en onderworpen aan de Heere. Ook kende hij de deugd van de hoop. Hij verlangde naar de dood. Niet uit gebrek aan lijdzaamheid, maar wel vanuit het geloof en de hoop op de zaligheid om met Christus te zijn. De derde deugd is overgave aan God. Van deze drie genadegaven kan in het leven van Gods kinderen zóveel uitgaan, dat heidenen er door tot bekering komen. Justinus Martyr leefde in de tweede eeuw, waarin veel christenen ter dood werden gebracht. Hij zegt: “Het onbevreesd en gewillig sterven van de christenen heeft mij ertoe bewogen het christelijk geloof aan te nemen.”

Sterfbed krijgen
Wie niet na wil denken over het sterven, is als een arme man met een klein salaris, waarvan hij maar net zijn gezin kan onderhouden. Op de dag dat hij zijn loon ontvangt, jaagt hij met zijn vrienden in een vijfsterrenrestaurant met één maaltijd zijn hele salaris er doorheen. Die avond geniet hij even en bedenkt niet hoe hij de komende maand zijn hongerige vrouw en kinderen zal voeden. Zo leven wij op aarde. Voor het korte poosje dat we op deze wereld zijn, offeren we alles op. Onze tijd, ons geld, onze gezondheid, onze krachten en zelfs onze familieleden. Aan God, de dood en de eeuwigheid denken we liever niet. Hoe wil je leven: als de rijke man of als Jakob? Dan weet je ook hoe je sterfbed zal zijn. Als je een sterfbed krijgt.

---
Liesbeth Roozemond (22) uit Melissant is verpleegkundige en in opleiding voor klinisch-geriatrisch verpleegkundige. Een geriatrisch verpleegkundige houdt zich vooral met ouderen bezig.

Heb jij beroepsmatig veel te maken met overlijden?
“Sinds twee jaar werk ik in het Erasmus Medisch Centrum in Rotterdam. Op de afdeling waar ik werk, hebben we veel te maken met het overlijden van patiënten.”

Hoe ziet jouw onchristelijke omgeving de dood?
“In gesprekken met collega’s gaat het regelmatig over de dood. Collega’s zien het als een verlossing van de ellende en pijn, die de patiënten op dat moment moeten doormaken. Andere collega’s zeggen dat ze niet geloven, maar hopen dat het leven na dit leven mooi en goed is.”

Hoe spreek je met onchristelijke mensen over de dood?
“Op de afdeling kom ik veel in aanraking met verschillende geloven: moslims, christenen en ook atheïsten. Tijdens het opnamegesprek geef ik de patiënt ruimte gevoelens en emoties uit te spreken. In het begin vond ik het soms erg moeilijk ‘neutraal‘ in zo’n gesprek te blijven. En al zou ik graag wat meer willen meegeven, ik respecteer wat de ander op dat moment beleeft of benoemt. Patiënten zitten niet te wachten op een gesprek over het christelijk geloof. Zij willen hun levensverhaal op dat moment bij mij kwijt.”

Zie je verschil in de wijze waarop niet christelijke mensen en christenen zich voorbereiden op de dood?
“Ja, dit verschil is duidelijk merkbaar. Bij onchristelijke patiënten ervaar ik zelf een leegte in de begeleiding van de patiënt. Soms vraag ik een patiënt naar zijn of haar mening over de dood. Vaak geven ze dan aan niet bang te zijn en wel te zullen zien wat er gebeurd. Kort geleden overleed een christelijk patiënt. De familie kon er niet bij aanwezig zijn. Met het team hebben we om de beurt bij de patiënt gezeten. We hebben uit de Bijbel gelezen, psalmen gezongen, gebeden en de geestelijk verzorgster is langs geweest. Ik vond het zelf heel bijzonder dit als team te kunnen doen. Ook een onchristelijke collega heeft bij mevrouw aan bed gezeten en uit de Bijbel gelezen. Ik merk veel respect van onchristelijke collega’s voor het geloof van patiënten.”

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen