Rijmen en ritme

Het metropoolorkest van Guayaquil bracht in onze woonplaats Portoviejo stukken ten gehore uit de Europese muziektraditie. Met stijgende verbazing keken we toe hoe onze Ecuadoraanse stadgenoten Chopin en Mozart beleefden, of beter gezegd: niet beleefden. Alsof we in een bioscoop zaten, werden om ons heen popcornbakken leeggeknabbeld. Dat het strijkerswerk af en toe verloren ging in het geluid van een voorbijrazende bus, maakte nauwelijks uit. De parkeerwachter die tot vervelens toe op zijn schelle scheidsrechtersfluit blies, kreeg gedurende de hele avond geen enkele reprimande te incasseren. Mobiele telefoons bleven afgaan, stoelen bleven schuifelen, monden bleven mompelen. Heel het concert was een technisch kunststukje van excellente muzikanten op een podium, die een ouderwets Europees niveau behaalden. Zo werd de muziek door het publiek gewaardeerd en beapplaudiseerd, maar tegelijk werd zichtbaar dat zij niet werd beleefd of begrepen. Pas na de pauze, toen koper en slagwerk zich wat mochten gaan uitleven met ritmische Gershwin-stukken, kwam er wat bezieling en concentratie in de zaal. Er werd zelfs meegeklapt.

Andere lijn
Muziek die je niet cultureel eigen is, valt kennelijk moeilijk te beleven en te begrijpen. Dat is een belangrijke vaststelling, die duidelijk maakt waarom op het zendingsveld de gemeentezang zo’n worsteling is. De zendeling brengt zijn (calvinistische) overtuiging mee: we zingen wat de Heilige Geest door het Woord de gemeente in de mond legt – Psalmen en berijmde schriftgedeelten. Tegelijk heeft de zendingswerker zijn voorkeuren en persoonlijke gevoelens: de berijming van 1773 of die van Datheen, liefst bij gedragen orgelspel, raakt hem tot in het diepst van zijn ziel. Probleem is echter dat de mensen in de gemeente vaak op een heel andere lijn zitten.

Gitaar
Dat we moeten zingen wat de Geest ons in Gods Woord in de mond legt, dat is gelukkig goed uit te leggen. Het kan ons zelfs iets te zeggen hebben hoe graag jonge christenen op het zendingsveld zich door het Woord willen laten leiden. Wanneer het echter gaat over persoonlijke voorkeuren en affecties, doet zich al gauw een Babylonische spraakverwarring voor. Levendig herinner ik me het moment dat ik wat dierbare klanken uit een orgeltje pompte, waarop een gemeentelid me zichtbaar geschokt aankeek: “Hermano, dat is rooms, die muziek!” Het orgel kent men hier doorgaans alleen uit de roomse kerk. Zelf weten we inmiddels hoe moeilijk het is mensen orgel te leren spelen. Een ellenlange cursus heeft vooralsnog niet meer opgeleverd dan dat de cursisten akkoorden kunnen spelen die met gitaargrepen harmoniëren. De gitaar blijft, zeker wanneer hij ‘betokkeld’ wordt, bij uitstek het instrument dat bij de latinos de diepste gevoelssnaren raakt. De zendeling zou wellicht liever een pijpenorgel onder het zinken kerkdak plaatsen, maar realiseert zich ineens: maakte David zijn psalmen niet “op Neginoth”, op zijn snarenspel? De huidige zangbundel die we in Ecuador gebruiken, voldoet nog niet helemaal aan de criteria die het zendingsdeputaatschap terecht stelt, zo hebben we tijdens de laatstgehouden visitatie met elkaar vastgesteld. Bij de nodige aanpak ervan, liggen echter gevaren op de loer. Als we te ver meegaan met de cultuur, raakt het eigen, eerbiedige karakter van het Gode-lofzingen- in-de-gemeente uit beeld. Als we ons echter te weinig inleven in de cultuur, zadelen we mensen op met muziek die ze ten diepste niet begrijpen, die ze zelf bijna niet kunnen voortbrengen en die bij vertrek van de zending heel gauw in stoffige archiefkasten zal verdwijnen, waarschijnlijk vervangen door de minder verantwoorde, maar begrijpelijker muziek uit buurkerken.

Worsteling
Gelukkig zijn er ook factoren die meewerken. In Zuid-Amerika hoef je Psalmen niet te berijmen. Rijm is hier een veel minder gewaardeerd fenomeen dan in ons dichterlijke Europa. Ritmiek is weer belangrijker dan in het Avondland. Het zou wel eens kunnen dat we ons met deze elementen in Ecuador nét iets dichter bevinden bij de Hebreeuwse cultuur waarin de Psalmen zijn ontstaan. Niettemin blijft het dus een worsteling om de zangbundel zó te reformeren dat zij trouw is aan de Schrift en tegelijk aansluit bij het muzikale ´zijn´ van haar zangers. Misschien is dat niet het eerste waaraan je denkt als je bidt voor zending en zendingswerkers. Zou je het, na lezing van dit stukje, niet toch eens willen meenemen?

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen