Monnikenwerk

“Leesboeken dicht, jongens!” De meester komt achter zijn bureau vandaan. “Boeken in je la nu!” “Hè, monniken!” fluistert Rien hardop, “Wat maakt mij dat nou uit!” De meester geeft Rien een knipoog. “Jammer hè, was je boek spannend?” Rien knikt; “Ik denk spannender dan uw monnikenverhaal!” Oei! Andere leerlingen kijken naar de meester. Is dat brutaal? Maar de meester gaat op de voorste tafel zitten. “Zeg Rien,” zegt hij, “mag ik jouw boek even?” Rien schrikt, de meester gaat zijn boek toch niet afpakken? Hij pakt zijn boek en geeft het aan de meester.

“Wat denken jullie ervan?” De meester slaat het boek open en houdt het omhoog. “Hoeveel regels staan er op een bladzijde, 50… of 35? O.K., wie van jullie kan even voor mij het eerste hoofdstuk overschrijven? Zonder fouten alsjeblieft.” De klas kijkt verbaasd. “Hé meester, leg gewoon even onder ‘t kopieerapparaat!” Roept Gerda. De meester schudt zijn hoofd. “Nou, dan typ ik het wel even op de computer voor u uit!” zegt Rien, “Kan ik tenminste de fouten deleten.” De meester schudt weer zijn hoofd. “En je kan ook geen tipp-ex gebruiken” zegt hij dan. Hij draait zich om en schrijft met grote letters op het bord: ‘Monnikenwerk’.

“Ja,” vervolgt de meester, “dat was nou monnikenwerk. Het overschrijven van teksten en boeken. Een heel precies werk. Woord voor woord en regel voor regel werd geschreven met pennen die in inkt gedoopt werden. Weken en maanden kon het duren voor een boek klaar was. Wel werd er vroeger veel minder gelezen dan nu. Lezen deden alleen rijke en knappe mensen. De arme mensen hadden geen tijd en al helemaal geen geld voor boeken. Toen werd er een manier verzonnen om zonder overschrijven toch boeken te kopiëren. Maar dat was een ingewikkelde manier, het duurde nog steeds erg lang voor een boek klaar was. “Oh, trouwens, hoe zat dat met de Bijbel dan?” valt de meester zichzelf in de rede. “Lazen de mensen toen niet in de Bijbel?” Het is even stil in de klas. Dan steekt Helene haar vinger op. “Eh,” zegt ze, “u vertelde toch de vorige keer dat mensen niet in de Bijbel lazen, maar alleen in de kerk uit de Bijbel hoorden vertellen?” De meester knikt. “Ja, precies. Maar omdat steeds meer mensen konden lezen, kwam er niet alleen meer vraag naar boeken maar ook meer vraag naar Bijbels. Mensen gingen op zoek naar manieren om sneller en goedkoper boeken te kunnen maken. Het was Johannes Gutenberg die zo rond 1450 een slimme manier bedacht. Hij maakte losse letters van lood. Van deze letters maakte hij teksten die met inkt afgedrukt werden. Toen ging het snel. Boek na boek en Bijbel na Bijbel werd afgedrukt. In steeds meer huizen kwam een Bijbel waar mensen zelf uit konden lezen. Wel toevallig, toch?” Vragend kijkt de meester de klas aan. Er wordt hier en daar geknikt. “Of toch niet toevallig?” zegt de meester dan. “Nee, niet toevallig. Dát is nu wat wij noemen ‘Gods hand in de geschiedenis’. Het was Gods bedoeling dat steeds méér mensen Zijn Woorden niet alleen in de kerk zouden horen, maar ook zelf lezen. God heeft Zelf alles zo geleid dat de kunst van het boekdrukken werd uitgevonden, zodat de Bijbel sneller over de wereld verspreid zou worden.

De meester geeft Rien het leesboek terug. “‘t Lijkt mij ook een mooi boek, Rien! ‘k Zie dat het al een zesde druk is, er zijn er meer die het spannend vinden! Maar je weet welk boek het meest gedrukt is over de hele wereld? Zeker weten dat jullie er thuis allemaal een paar van hebben staan. Daar moet je zéker in lezen. En elke keer zul je er nieuwe dingen uit leren! Welk boek?”


---
Jan Willem van der Ham

Heb je wel eens strafwerk moeten overschrijven? Wat vond je daarvan?
Ja! Ik vond het vreselijk saai.

Lang geleden vonden sommige mensen veel overschrijven geen straf. Wie waren dat?
Dat waren de monniken in het klooster. Die schreven boeken over.

Hun werk was erg belangrijk! Waarom?
Omdat zo ook andere mensen die boeken konden lezen.

---
Mariëlle van der Ham

Kun jij iets vertellen over de boekdrukkunst?
Rond het jaar 1000 werden er boeken gedrukt. Dat ging heel langzaam en kostte veel tijd. Johannes Gutenberg uit Mainz is in de 15e eeuw bekend geworden door boeken te drukken. Vanaf de 17e eeuw werden er in Leiden en Antwerpen veel boeken gedrukt.

Wat gebeurde er sinds de boekdrukkunst?
Boekdrukkunst is de kunst om boeken te vermenigvuldigen. Niet met de hand, maar met een drukpers. Eerst werden de boeken overgeschreven. Nu worden ze gedrukt. Er kunnen nu in minder tijd meer boeken worden gemaakt.

Waarom was de boekdrukkunst voor christenen erg belangrijk?
De Bijbel kon nu door veel meer mensen worden gelezen en ook sneller worden verspreid.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen