Naar de bronnen

Hij weet door zijn enorme kennis van de oudheid altijd weer dingen te noemen, waar we ook vandaag nog van kunnen leren. Dat maakt het lezen van zijn boeken tot een waar genot. Iemand die ook, vanuit zijn grote belezenheid, steeds weer vergeten aspecten naar voren weet te halen, is dr. Bart Jan Spruyt. Uiteraard hoef je het niet altijd met hem eens te zijn om toch in de dingen die hij aanreikt elementen van waarheid te onderkennen. Dingen dus waarover je na kunt denken. En dat lijkt mij belangrijk.

Onlangs stond er in het Nederlands Dagblad een stukje van hem onder de kop “Leren wat katholieker te denken.” Uit het stukje bleek, in herinnering aan de kerkhervorming, dat hij zich zorgen maakte over het feit dat in allerlei kerken en groeperingen vaak steeds beperkter wordt gedacht. Bepaalde typische dogmatische zaken gaan overheersen en voor de brede stroom van de christelijke kerk lijkt dan geen oog meer te zijn. “En daarmee hebben wij ons afgesneden van de traditie van de kerk van alle eeuwen en plaatsen”. Zijn kritiek mondt uit in een oproep om weer diepgaand met de schatten en het verleden van de (vroege) kerk bezig te zijn. Uiteindelijk hebben mensen als Luther en Calvijn dat gedaan en was dit mede een middel voor de zestiende eeuwse reformatie. Naar de bronnen is gewoon belangrijk. Steeds weer opnieuw.

De gedachte in het stukje van Spruyt is echter dat we van onze bronnen zijn losgeraakt. En het kan natuurlijk dat dit zo is. Het is daarom steeds van belang om elkaar te wijzen op het grote belang van belangrijke boeken die in het verleden verschenen zijn. In mijn studietijd, nu ruim 30 jaar geleden, heb ik samen met anderen de Institutie van Calvijn doorgelezen. De Institutie is hét hoofdwerk van het Gereformeerd Protestantisme. Tot op de dag van vandaag heb ik van het lezen ervan veel nut ervaren. Voor het goed verstaan van onze Catechismus is de Institutie echt onmisbaar. Iets anders zijn De Belijdenissen van Augustinus. Wat staan daar ontroerende dingen in over het eeuwige leven en de relatie tussen Augustinus en zijn moeder Monnica. Als ik in boek IX, paragraaf 26 lees over haar laatste woorden, dan ontroert me dat elke keer weer. Hier ligt werkelijk een hoogtepunt in de geestelijke literatuur van de kerk der eeuwen. En zo is er meer. Veel meer...

Maar nu de vraag waar dit erfgoed wordt bewaard. Spruyt suggereert een beetje dat wij door onze dogmatieken en leeruitspraken de weg tot deze bronnen hebben versperd. Misschien is dat zo, maar waar in Nederland worden deze bronnen nog bewaard en gelezen? Ooit hoorde ik, dat in één van onze gemeenten een preek van Augustinus was gelezen. Ongeveer een jaar geleden was ik bij een heel orthodoxe studentenvereniging. Daar lazen ze elke vergadering een stukje uit de Gedachten van Pascal. En als ik bij bezoeken van gemeenteleden eens in de boekenkast kijk, dan zie ik daar toch echt nog wel vaak enkele klassieke werken staan. Van Augustinus bijvoorbeeld. Bovendien: waar zou er in onze samenleving nog elke dag uit de Bron, de Bijbel worden gelezen? Eigenlijk durf ik best de stelling aan dat in de reformatorische gezindte de erfenis van de kerk der eeuwen nog het beste is bewaard. Neem bijvoorbeeld de kanttekeningen op de Statenvertaling. Dat zijn nu werkelijk aantekeningen, die vaak terug gaan naar het erfgoed van de kerk der eeuwen. En gelukkig worden die kanttekeningen meer en meer gelezen en bekend.

Kortom, laten we inderdaad de kerk der eeuwen niet vergeten. Daarin heeft Spruyt een punt. Maar als we eerlijk zijn, dan is het wel de smalle reformatorische gezindte waar die erfenis nog enigszins breed wordt bewaard. En laat dat maar zo blijven. De Belijdenissen van Augustinus en veel meer nog de Bijbel is goede lectuur voor een zoekende ziel. Ook in deze eeuw.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen