Sara Nevius: “de Bijbel hadde ze opgegeten...”

In 1632 wordt er in de pastorie van het Betuwse dorpje Zoelen een meisje geboren, dat Sara wordt genoemd. Als dominee Nevius overlijdt, verhuist zijn weduwe met haar twee kinderen naar familie in Kampen. Sara krijgt een opvoeding volgens haar stand: ze leert lezen en schrijven, handwerken, musiceren en gaat later zelfs naar een Franse school in Amsterdam voor een veelzijdige ontwikkeling. Vroeg volwassen trouwt Sara op zeventienjarige leeftijd met dominee Henricus Vege, predikant in Benthuizen. Sara moet in haar jonge leven al veel meemaken. Haar twee kinderen sterven jong en ook haar man ontvalt haar. Nog geen twintig jaar oud is Sara al weduwe! Door genade maken deze slagen Sara niet opstandig, maar brengen haar dichter bij de Heere. Sara gaat terug naar Kampen en woont weer bij haar moeder. Sara heeft ondertussen gehoord dat Utrecht het centrum is van de Nadere Reformatie. Ze heeft namen gehoord van Godgeleerden als van Lodenstein en Voetius. Sara besluit de wens van haar hart te volgen en gaat ook in Utrecht wonen.

Haar huwelijk
In Utrecht wordt Sara al gauw in de vriendenkring opgenomen. Bijzondere vriendschap ontvangt Sara van de 25 jaar oudere begaafde Anna Maria van Schurman, die haar gedichten leert maken. Ook Theodorus à Brakel, predikant van het Friese Makkum, komt regelmatig in Utrecht. Hij vindt Sara Nevius een geschikte echtgenote voor zijn zoon Wilhelmus en… deze volgt de raad van zijn vader op! Hierom wordt hij later door Abraham Hellenbroek geprezen. Hij vindt dat het een navolgenswaardig voorbeeld voor andere jonge mensen is om de raad van hun ouders op te volgen. In 1664 wordt het huwelijk in Utrecht gesloten. De bruid is 31 jaar en de bruidegom 29 jaar. Daarna vertrekt het echtpaar naar Exmorra, de eerste gemeente waar Wilhelmus als predikant wordt bevestigd. Verdriet blijft het jonge echtpaar niet bespaard. Vier van hun vijf kinderen overlijden op zeer jonge leeftijd. Alleen dochter Sullamith - genoemd naar de bruid uit Hooglied - mag in leven blijven en later de moeder worden van een zoon, die ook predikant wordt.

Haar meditaties
Sara kent een teer leven met de Heere. Haar man Wilhelmus is als predikant druk bezet; vooral als hij bezig is met het schrijven van zijn levenswerk De Redelijke godsdienst. Sara vraagt daarom aan dominee Witsius raad haar te onderwijzen in geestelijke zaken. Maar ze krijgt als antwoord: “Waarom vraagt u het mij? Vraag de Heere Jezus Zelf om raad.” En dat doet Sara. Ze schrijft haar gedachten als meditaties op ‘opdat ze niet slaperig, dof, lusteloos verward of lui zou worden,’ zoals ze zelf zegt. Ze wekt als het ware haar ziel op nauwe gemeenschap met de Heere te zoeken in het besef van haar eigen onwaardigheid. Lange tijd blijft ze dit doen, tot het wegens ouderdomsverschijnselen niet meer kan. In 1706 komt er op 73- jarige leeftijd een einde aan haar aardse reis en mag zij voor eeuwig de Heere grootmaken. Enige tijd na haar overlijden komt er een vriendin bij dominee Wilhelmus à Brakel op bezoek. Ze heeft van Sara gehoord dat zij meditaties schreef en ze zou deze graag willen inzien. Wihelmus luistert verbaasd. Zijn vrouw heeft dit nooit tegen hem verteld! Hij gaat dadelijk zoeken in Sara’s papieren en als hij de meditaties vindt, leest hij ze met stichting. Hij stelt een heruitgave van zijn eigen Redelijke Godsdienst uit, om de uitgave van het werkje van zijn vrouw voorrang te geven. Als titel krijgt het boekje: Een aandachtig leerling van de Heere Jezus, door Hemzelf geleerd, zonder hulp van mensen. Er volgen wel veertien herdrukken van de uitgave, die als volgt begint: “Zeer gelukkig zijn die christenen, die door de Heere Jezus Zelf geleerd worden, door de onderwijzing van zijn Geest, zonder hulp van mensen. Zij hebben een uitnemende Leermeester, waar is een Leraar als Hij? Alle leermeesters van de wereld zijn met Hem niet te vergelijken. Hij is de wijsheid Gods en alle schatten der wijsheid en der kennis zijn in Hem verborgen. Alles wat Hij leert, haalt Hij uit Zijn eigen schatkamer…”

---
1 Allerliefste Jezus, Heere,
Die mijn ziel zo kwam vereren
Met een staaltje van Uw gunst
Meer als ik ooit had gewunst.
Die U zo goeddadig toonde,
Die mij ’t zoeken zo beloonde:
Die mijn ziele zo omving
Als haar liefste lieveling.

13 ’t Is mij om geen wereldschatten,
Eer of goed, of gunst te vatten,
Maar het is mij om Uw Geest,
Geest des levens allermeest
Om U Zelven, om Uw leven:
Woudt Ge dat mijn ziele geven?
Als Ge hebt begonnen, Heer;
Liefste Jezus, keer toch weer.

14 Heere, wil toch bij me blijven,
Doe Uw werk in mij beklijven.
Heere, Heere, zou zo ras
Weg zijn, wat zo lieflijk was?
Buig me, breek me, maak me Heere,
Maar alleen een vat ter eere.
Doe Uw werk naar Uwe lust,
Maar kan ’t zijn, maak mij gerust.

15 Dat Ge bij me zijt gebleven,
En mij leiden zult ten leven,
Daar we niet meer scheiden,
maar Eeuwig blijven bij elkaar.


Enkele coupletten uit Sara’s gedicht ‘Zielzucht tot de Heere Jezus’

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen