“God boog mijn zin!”

Nog niets wijst erop dat de jonge Johannes Calvijn door de Heere zal worden gebruikt voor de krachtige doorwerking van de Hervorming in Europa. In zijn jeugd ontvangt Calvijn goed onderwijs. Zijn vader is ambtenaar bij een bisschop. Het gezin Cauvin heeft omgang met de adellijke familie De Montmor, waar hij samen met de kinderen van deze familie privélessen krijgt op het kasteel. In 1523 gaat hij naar Parijs om verder te studeren voor het priesterambt. Hij krijgt echter van zijn vader de opdracht deze studie af te breken. Waarschijnlijk heeft zijn vader ruzie gekregen met de geestelijkheid. Daarom gaat Calvijn in 1528 naar Orléans om daar rechten te studeren. Als zijn vader enkele jaren later overlijdt, verandert hij weer van studie en keert terug naar Parijs om daar letteren te studeren.

Tijdens zijn studententijd komt Calvijn in aanraking met de ideeën van de Reformatie. Het denken van Luther is ook in Frankrijk doorgedrongen. In Parijs vormen studenten groepjes die de geschriften van Luther bestuderen. Ook Calvijn bezoekt de samenkomsten van de hervormingsgezinden.

Bekering
Waarschijnlijk is het in het najaar van 1533 dat de Heere Calvijn in het hart grijpt. Hij schrijft daar later kernachtig over: ”God boog mijn zin, die voor mijn leeftijd te zeer gehard was geworden, door een plotselinge bekering en bracht die tot gehoorzaamheid.” Tot de dag van zijn dood op 27 mei 1564 mag hij zijn krachten geven aan de dienst van de Heere en voor de zaak van de Reformatie. Dat vraagt veel offers. Zo wordt hij in 1538 zelfs voor enkele jaren verbannen uit Genève. Hij wijkt uit naar Frankrijk, waar hij zich verbindt aan de kleine vluchtelingengemeente van Straatsburg. Hier heeft Calvijn een goede periode, hoewel hem ook het leed niet bespaard blijft.

In 1539 trouwt hij er met de jonge weduwe Idelette van Buren. Hij roemt haar om ”haar grootse persoonlijkheid en omdat zij een trouwe helper is in zijn ambt, en omdat ze de Heere vreest.” Drie jaar later schenkt de Heere aan Johannes en Idelette de kinderzegen. Tot groot verdriet van de jonge ouders overlijdt hun kindje na twee weken. Calvijn keert kort daarna terug naar Genève; de stad waar hij vele jaren werkt en waar zoveel gebeurt. Ook in het persoonlijke leven van Calvijn; zijn geliefde vrouw Idelette overlijdt daar in 1549 waardoor de veertigjarige Johannes als weduwnaar achterblijft… Maar de Heere zorgt voor hem en stelt hem tot een rijke zegen voor Zijn Kerk in Genève en Europa.

De Institutie
De invloed van de Reformatie in Genève is groot, zowel op de overheid als in de kerk. Het stadbestuur treedt op tegen allerlei openbare zonden en misstanden. Zonden als kaarten, dansen, verzuimen van kerkdiensten en cafébezoek, ontucht en echtbreuk worden door de overheid bestraft. Maar wel zo, zoals Calvijn schrijft, ”dat de straffen niet anders mogen zijn dan geneesmiddelen om de zondaren tot onze Heere terug te brengen.“ Belangrijk voor de doorwerking van de Hervorming is de Universiteit van Genève waar vele gereformeerde predikanten uit heel Europa hun opleiding krijgen. Daarnaast zijn de geschriften van Calvijn van grote betekenis voor de Reformatie. Zijn bekende boek ‘Religionis Institutio Christianae’ - de Institutie - geeft hij in 1536 voor het eerst uit. Het is een uitgebreide ‘Onderwijzing in de Christelijke leer’ en wordt het standaardwerk van de Reformatie. Drieëntwintig jaar lang blijft hij het boek aanvullen en verbeteren. Zijn doel met de Institutie was ”om eenvoudigen te helpen de Bijbel beter te verstaan.”

Voor Gods aangezicht
Kenmerkend voor Calvijns denken is het diepe besef dat ieder mens voor Gods aangezicht leeft. De Heere ziet en weet alles en Hij regeert. De kerk en de overheid hebben elk een eigen taak, maar beiden zijn onderworpen aan Gods regering. De staat heeft een goddelijke roeping om overeenkomstig Gods Woord te regeren. De kerk heeft de opdracht om het volk en de overheid voordurend op te roepen Gods geboden te gehoorzamen. De overheid dient de kerk in de gelegenheid te stellen om haar opdracht in de wereld in volle vrijheid te kunnen verrichten. We noemen dat het ‘theocratisch ideaal’. ”Wie God als Vader heeft leren kennen, ziet de kerk als zijn moeder,” vindt Calvijn. ”Alleen zij die deel uit maken van de kerk kunnen in de gemeenschap van God blijven.“ Calvijn bedoelt niet dat de kerk de genade kan werken, zoals de Roomse kerk leert. Maar Calvijn is er op grond van Gods Woord diep van overtuigd dat de Heere middellijk werkt. Door de prediking in de kerk wil de Heere met Zijn Woord en Geest werken in dode zondaarsharten! Hij zegt in dit verband zelfs ”dat men buiten de kerk om geen vergeving van zonden of zaligheid kan verwachten. Het afwijken van de kerk is een verloochening van God en Christus.”

Zichtbaar en onzichtbaar
Calvijn maakt onderscheid tussen de zichtbare en de onzichtbare kerk. De onzichtbare kerk zijn de uitverkorenen van alle tijden, die alleen aan God bekend zijn. De zichtbare kerk is de kerk, zoals wij die op aarde zien, waar Gods kinderen en de onbekeerden samen onder het Woord komen. De Bijbel geeft kenmerken van de ware kerk: Gods Woord wordt er recht gepredikt en de sacramenten worden naar Christus’ inzetting bediend en de tucht wordt er gehandhaafd. Christus is het hoofd van de onzichtbare kerk, waar de uitverkorenen allen in Christus hun Hoofd onderling verbonden zijn. Hieruit concludeert Calvijn dat er maar één kerk is, want men kan immers het lichaam van Christus niet delen. Calvijn benadrukt dan ook voortdurend het streven naar kerkelijke eenheid.

Zuiverheid
Als geen ander weet Calvijn dat het volmaakte kerkelijke leven hier op aarde niet wordt gevonden. Hij waarschuwt er nadrukkelijk voor dat we niet te snel zuiverheidmaatstaven moeten aanleggen bij het beoordelen van kerken. De Heere Jezus heeft immers Zelf in de gelijkenis van de akker erop gewezen dat het onkruid en tarwe tezamen opgroeien tot de oogst. Calvijn moet niets hebben van alles wat naar kerkelijke zelfvergenoegdheid ruikt. Het diepe besef dat zijn verstand door de zonde verduisterd is, maakt hem terughoudend. Hij weet dat hoogmoed vaak de wortel van kerkscheuring is. ”Zo hebben dan degenen, die boven anderen de vermetelheid hebben om een scheuring van de kerk te bewerkstelligen, en als vaandrager te zijn, veelal daartoe geen andere drijver dan om, met minachting van allen, te tonen dat zij beter zijn dan anderen.” Daarom pleit hij zo sterk voor de eenheid van de kerk. Het Bijbelse streven naar kerkelijke eenheid mag echter niet ten koste gaan van de waarheid, die in leer én leven openbaar moet komen. ”Want als de grondslagen van de leer worden aangetast, volgt de ondergang van de kerk.”

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen