Achter gesloten deuren

Gelukkig zijn er mensen die bewogen zijn met het lot van duizenden kinderen die in nood zijn. Logisch dat zij in actie willen komen. Zeker als je de aantallen mishandelde kinderen leest. Eerder ging het over 50.000 tot 80.000 Nederlandse kinderen per jaar. Nu noemt men aantallen van boven de 100.000. Een deel van deze kinderen woont, evenals Eline, achter een nette christelijke voordeur.

Zichtbaar of onzichtbaar?

Er zijn verschillende vormen van kindermishandeling.

Lichamelijke mishandeling lijkt het meest zichtbaar. Maar in veel gevallen doen zowel ouders als kinderen er alles aan om verborgen te houden wat binnenshuis gebeurt.

Thuis trekt vader zijn dochter regelmatig hard en gemeen aan het haar. Alleen omdat zij hem teveel voor de voeten loopt. De pijn die zij voelt, is voor anderen niet te zien. Buitenshuis lijkt vader een innemende man die altijd voor een ander klaarstaat. Als vriendinnen van zijn dochter over de vloer komen worden ze hartelijk ontvangen.

Lichamelijke verwaarlozing wijst op een tekort aan verzorging en voeding. Je zou hierbij kunnen denken aan kinderen die 's winters met zomerkleren op school komen. Wat voor buitenstaanders meestal niet te zien is, zijn de maaltijden.

Het is verre van gezellig als iedereen voor zichzelf even moet bidden en danken. Samen aan tafel zitten is er niet bij. Op zijn bord ligt een hoopje bruine drab. Een onherkenbaar brouwsel, door hem zelf opgewarmd in de magnetron. Geld en tijd om te koken heeft zijn moeder genoeg, maar ze voert niks uit. Na die paar happen heeft hij het gevoel nog niets gegeten te hebben. Het hongergevoel gaat maar nooit over. Als hij een keer bij een vriendje mag blijven eten, ontdekt hij dat eten ook uit een pan opgeschept kan worden, tot je genoeg hebt.

Bij psychische mishandeling denken we bijvoorbeeld aan schelden. Of negatief toespreken als een kind per ongeluk een glas kapot laat vallen, terwijl het juist zijn best doet om te helpen. Veel minder zichtbaar zijn de ernstige bedreigingen die sommige kinderen van hun ouders horen.

Zijn moeder leert hem om altijd het ergste te denken. Bij een beetje buikpijn zegt ze dat het een ernstige darminfectie is. Als de ziekenauto te horen is, jammert

ze dat zijn zusje vast een ongeluk heeft gehad. Niemand weet van de angst die hij hierdoor voortdurend met zich meedraagt.

Psychische verwaarlozing betekent dat ouders geen interesse tonen in hun kinderen, bijvoorbeeld in hun schoolprestaties. Ze laten hen aan hun lot over. Nooit geven ze een compliment. Ook op subtiele manieren kunnen kinderen psychisch verwaarloosd worden.

Haar ouders willen niet dat ze met vriendinnetjes speelt. Dat is nergens voor nodig. Andere kinderen uitnodigen om te komen spelen is al helemaal niet aan de orde.

Seksuele mishandeling kan zichtbaar zijn aan seksueel grensoverschrijdend gedrag. Minder goed te zien is het als een vader zijn daden verborgen weet te houden door de godsdienst er bij te halen.

Vader doet elke avond bij het bed van zijn zoon een vrij gebed. Daarna komt hij een poosje bij hem liggen. Vader zegt dat hij een stevige knuffel geeft, maar het loopt uit op het betasten van het hele lichaam van zijn zoon. Die wil zich verweren maar durft dat niet. Zijn vader heeft immers net God gedankt voor de goede band die ze samen hebben.

Misleidend

Er zijn veel oorzaken waarom ouders hun kinderen mishandelen, zoals nare ervaringen uit de eigen jeugd, financiële of psychische problemen.

Ouders met een psychische stoornis proberen soms de aandacht van zichzelf af te leiden. Ze sloven zich bijvoorbeeld uit voor hulpbehoevende mensen in de gemeente. Niemand heeft in de gaten hoe wreed zulke voor het oog hulpvaardige mensen voor hun eigen kinderen kunnen zijn. Maar welke 'redenen' er ook te noemen zijn, in alle gevallen blijven ouders verantwoordelijk voor hun eigen handelen. Als het nodig is moeten zij hulp zoeken om zo goed mogelijk voor hun kinderen te kunnen zorgen.

Sommige ouders uit reformatorische gezinnen durven zelfs argumenten uit de Bijbel te halen om hun misdadige gedrag te rechtvaardigen. Zo mag Gods Woord absoluut niet gebruikt worden. Dit beschadigt in ernstige mate het Godsbeeld van de kinderen.

Tweede natuur

Elk kind blijkt een natuurlijke drang te hebben om te overleven. In de moeilijkste thuissituaties worden kinderen juist vindingrijk. Als gevolg daarvan vormt zich als het ware een tweede natuur. Er zijn verschillende manieren waarop een kind probeert alles vol te houden. Al zijn de omstandigheden thuis nog zo uitzichtloos. Die manieren noem je overlevingsstrategieën.

Zodra Eline buiten de deur is, is de belangrijkste klus waar ze dagelijks voor staat: niet opvallen. Aan die strategie is ze helemaal gewend. Altijd moet ze alert zijn. Alles van thuis moet verborgen blijven. Niemand mag zien wat zich net thuis heeft afgespeeld. Ze brengt haar haar in fatsoen en rijdt met een lach op haar gezicht het schoolplein op.

Eline doet constant haar best om zo goed mogelijk te doen wat van haar verwacht wordt. Ze probeert bij haar klasgenoten in de smaak te vallen door snoep uit te delen. Op deze manier lukt het om er even bij te horen op school.

Een andere manier van overleven is de fantasie. Op de fiets, dromend langs de huizen, bedenkt Eline dat ze een leuker iemand is die in een volmaakte gezinssituatie opgroeit. Door de fantasie wordt het leven wat dragelijker, het is voor dat moment een wapen tegen de werkelijkheid. Het is een heerlijk gevoel, het opgaan in die fantasieën.

Helpen

Al deze kinderen hebben hulp nodig. Naast de drang om hun situatie verborgen te houden, is er een extra belemmering voor hen om hulp te vragen. Dat zijn de geboden van de kerk. Het is zondig als je praat over verkeerde dingen van je ouders. De gedachte dat iemand iets van je situatie te weten komt is afschrikwekkend. Bovendien ontbreekt het vertrouwen in mensen. Dit alles zorgt ervoor dat een kind niet snel zijn hart bij iemand zal uitstorten. Ook niet bij een kindertelefoon die je anoniem kunt bellen.

We kunnen ons machteloos voelen bij de gedachte dat kinderen in zulke uitzichtloze situaties leven. Het liefst willen we helpen. Maar zit dat niet voor een deel in kleine dingen? Het kan voor een kind veel betekenen wel eens iemand te ontmoeten die een voorbeeld is. Iemand die laat zien hoe het ook kan. Zo kan er iets van vertrouwen groeien. Het is voor Eline een openbaring dat niet alle volwassenen boos worden als je moet overgeven.

Dat iemand oprecht laat merken dat hij het goede met je voor heeft. Dat betekent voor ieder kind veel, zeker voor een kind dat dit niet gewend is.

De naam Eline is verzonnen, de situatie is echt. In de volgende Daniël staat meer over hoe zij haar thuissituatie beleefde. Er bestaat geen relatie tussen de persoon op de foto en de persoon in het artikel.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen