Leren van een gorilla

Met enige regelmaat duikt in de media de discussie 'schepping of evolutie' weer op. Niet al te lang geleden gebeurde dat bijvoorbeeld na het verschijnen van het boek God cr misvatting van Richard Dawkins en naar aanleiding van de ruchtbaarheid die gegeven werd aan de theorie van het 'Intelligent Design'. Als vanouds speelt het onderwerp ook weer een rol in de Amerikaanse presidentsverkiezingen, als onderdeel(tje) van het profiel van alle kandidaten op het gebied van levensbeschouwing. Eén van de Republikeinse kandidaten, Mick Huckabee, liet onlangs tijdens een debat bijvoorbeeld geen misverstanden bestaan over zijn mening over dit onderwerp: "Ik geloof niet dat het werk van God op biologisch toeval berust. Als iemand omhoogkijkt in zijn familiestamboom en daar apen meent te ontwaren, mij best, maar dat is niet zoals ik het zie."

van dat vermeende verband tussen mensen en apen stonden de afgelopen tijd de Nederlandse media opeens ook weer bol. Met dank aan gorilla Bokito die het even helemaal gehad had met die wezens die in de dierentuin de hele dag maar om zijn terrein draaiden, en dus de sprong naar de vrijheid waagde. Dagenlang was dat het gesprek van de dag, zodat veel meer mensen dan alleen degenen die die dag in Blijdorp waren, zich het voorval over tien jaar nog zullen herinneren. Degene bij wie het voorval het meest in het geheugen is gegrift, is ongetwijfeld de vrouw met wie Bokito een poosje door de dierentuin sjouwde. Ze bezocht hem af een hele tijd een paar keer per week en dacht een bijzondere relatie met de aap te hebben opgebouwd.

Die dag in mei werd echter duidelijk dat zij elkaar al die tijd hélemaal niet begrepen hadden. Naar haar eigen zeggen lachte Bokito bijvoorbeeld altijd zo vriendelijk naar haar. Inmiddels weet heel Nederland dat als een gorilla zijn tanden ontbloot bij iets wat inderdaad op een lach lijkt, hij echter juist heel bóós is. Hier is in de non-verbale communicatie (het deel van de communicatie zónder woorden) dus duidelijk ernstige ruis opgetreden.

"Zeventig procent van alle communicatie is non-verbaal", leerde ik tijdens mijn studie ai. We denken nog wel eens dat communicatie voor het belangrijkste deel uit woorden bestaat. De communicatieve waarde van woorden is echter beperkt; dat wat iemand wil communiceren zit meestal meer in zaken als intonatie, gezichtsuitdrukking, lichaamshouding en manier van kijken dan in de woorden die hij gebruikt om een feitelijke boodschap over te brengen.

De waarheid van deze stelling wordt niet zelden bewezen in bijvoorbeeld de elektronische communicatie van vandaag de dag (mail, sms, msn). Doordat het non-verbale stuk van de communicatie ontbreekt, kan een onschuldig bedoelde e-mail de aanleiding zijn voor een enorme discussie tussen collega's die van alles 'tussen de regels door denken te lezen'. In een gesprek onder vier ogen is de spanning en onduidelijkheid meestal binnen vijf minuten uit de lucht.

Om de non-verbale signalen van een ander goed te kunnen begrijpen en interpreteren, is echter wel wat nodig. Als je de ander namelijk onvoldoende kent, bestaat de kans dat je in het non-verbale alleen maar dénkt te zien wat je ziet. Immers, niet iedereen die lacht is ook echt blij, niet iedereen die moeilijk kijkt heeft het zwaar en niet iedereen die zegt dat het prima gaat, straalt dat ook uit. Maar om dat soort verschillen echt te zien, is het nodig om de ander heel goed te kennen. Pas dan kun je de echte betekenis van een blik, een gezichtsuitdrukking of een houding goed begrijpen. Dit vraagt om een investéring in de ander. Echt naar hem of haar luisteren, onbevooroordeeld openstaan, geïnteresseerd zijn, moeite doen om hem of haar te begrijpen. Niet over dingen heen stappen, geen antwoorden op vragen zélf invullen, geen beslissingen opdringen in plaats van vrijblijvend adviseren. Zó kom je te weten 'wat er achter de ogen schuil gaat'. De ogen worden niet voor niets 'de spiegel van de ziel' genoemd!

Een dergelijke investering in een vriend of vriendin kan een onderlinge band opleveren die zo open is en transparant, dat in de onderlinge communicatie één blik vaak meer zegt dan 1000 woorden. Als ieder van ons vanaf nu één zo'n vriendschap opbouwt of nóg beter onderhoudt, kunnen we zeggen dat we met elkaar iets geleerd hebben van een gorilla.

Reageren? vueerwatnieuuvs@jbgg.nl

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen