Het was een

Het was een tiener van een jaar of 17. Eerlijk vertelde hij: "Ik weet dat er veel verkeerd is aan het bekijken van dvd's, maar ik kan er zo moeilijk mee stoppen. Als ik eenmaal begonnen ben met het bekijken van een dvd, voel ik een drang in me om óók de afloop te weten. In het begin schrok ik nog wel eens van een vloek. Maar je raakt er snel aan gewend. Dvd's zijn echt niet meer weg te denken uit mijn leven."

Met dit voorval tekent dr. ir. S.M. de Bruijn de invloed van de dvd in het leven van jongeren. Niet alleen door zijn werk als adjunct-hoofdredacteur bij het Reformatorisch Dagblad is De Bruijn goed op de hoogte van wat speelt op het gebied van media. Ook als vader van een opgroeiend gezin wordt aan de keukentafel regelmatig gediscussieerd over mediagebruik.

Veel jongeren kijken al heel wat jaren naar dvd's. Toch kwam de bezinning pas laat op gang?

"De discussie over dvd-gebruik is niet nieuw. Een vergelijkbare discussie werd over de televisie gevoerd. Het is gelukt om de televisie uit de meeste van onze gezinnen te weren. Er is echter niet voldoende doorgedrongen dat niet het bezit van de televisie, maar het gebruik ervan problemen oplevert. Gewetens-en meningsvorming over de televisieprogramma's en het televisiebezit zijn nauwelijks op gang gekomen omdat men nu eenmaal geen televisie had. Het gevolg was echter, dat toen onze computers standaard een dvd-speler kregen, de drempel om dvd's te gaan kijken erg laag bleek te zijn. De criteria om die te beoordelen, bleken niet voorhanden. Oogluikend wordt nu in heel wat gezinnen het kijken van dvd's toegestaan. Toen onderzoeken aantoonden dat een schrikbarend aantal jongeren bijna kritiekloos de massamedia en dvd's accepteerde, kwam de bezinning op de beeldcultuur pas goed op gang."

Wat is kenmerkend voor de beeldcultuur?

"Het beeld in de film is veel indringender dan het verhaal uit een boek. Daardoor zal de kijker zich ook veel meer met de hoofdrolspeler in de film identificeren dan met de hoofdpersoon uit een boek. Dat wil niet zeggen dat indringendheid per definitie verkeerd is. Je kunt het ook op een goede manier gebruiken om iets heel schrijnends voor het voetlicht te brengen. Maar dan heb je ook altijd woorden nodig om hetgeen je laat zien uit te leggen, zodat de boodschap goed overkomt.

Pas na het spreken of bij ondertiteling, krijgt het beeld een betekenis. En dat kan in een film maar heel beperkt. In een film wordt hoofdzakelijk de zichtbare kant van het leven getoond. Wezenlijke zaken die niet zichtbaar zijn, kun je moeilijk in beelden weergeven. Denk bijvoorbeeld aan bijbelse kernwoorden als zonde en genade, verzoening, Drie-eenheid, vrede, heiligheid, rechtvaardigheid, eeuwigheid. We belijden dat we lichaam én ziel beiden zijn, terwijl in beelden vooral het eerste aspect aan bod komt. In 'The Passion of the Christ', wordt de Heere Jezus afgebeeld als een persoon die wreed lijden ondergaat, terwijl Zijn plaatsvervangend werk als Borg onderbelicht blijft."

Jongeren vinden dat als je een boek leest, je ook de verfilming ervan kunt bekijken.

"Als een boek goed is, betekent dat niet vanzelf dat een film ook goed is. Vergeet niet dat een regisseur soms heel andere bedoelingen heeft dan de auteur. Voor de auteur gaat het om het hele verhaal, terwijl de regisseur vooral veel aandacht geeft aan spannende stukjes die goed te verfilmen zijn. Vandaar dat de boodschap in films vaak onevenwichtig is. Daarom is het bekijken van een dvd vaak een teleurstelling na het lezen van een boek, omdat jouw voorstelling van het boek niet overeenkomt met de beelden van de film. Ook nemen de filmmakers het niet zo nauw met de vraag of de film historisch wel juist is. In een zogenaamde historische film worden de historische feiten slechts beperkt en verdraaid aan de orde gesteld."

Maar jongeren moeten toch ook 'slechte' boeken voor hun literatuurlijst lezen?

"We moeten op de hoogte zijn van wat leeft in onze maatschappij, om weerbaar in het leven te kunnen staan. Daarom moeten we weten van het bestaan van Jan Wolkers en Harry Mulisch. Maar het lezen van hun werken dienen we zoveel als mogelijk te beperken."

U schreef onlangs: "Acteurs zijn bedriegers." Wat betekent dat voor films?

"Een acteur speelt de hoofdpersoon uit het boek zó na, dat het niet van echt te onderscheiden is. Al heel snel ga je dan over de grens van de waarheid en kom je op het terrein van de leugen. Neem bijvoorbeeld een mannelijke filmster die aan een willekeurige vrouw een zoen geeft. Een zoen is in het gewone leven een uiting van liefde en genegenheid, maar in dit geval volgen de man en de vrouw alleen de waarheid van het script na. Filmsterren spelen dus in films telkens met verschillende mensen alsof ze een intieme relatie hebben. In feite ben je dan een bedrieger, omdat je niet waarachtig handelt. Dat is in strijd met het negende gebod, waar de Heere van ons vraagt de waarheid oprecht na te leven en na te spreken. Daarom heb ik ook veel moeite met 'christelijke' films waar godsdienstige handelingen uitgevoerd worden. Denk bijvoorbeeld aan het naspelen van een kerkdienst. Een film is nooit in één keer goed; veel scènes moeten worden overgedaan. De heiligheid van een kerkdienst is dan ver te zoeken. Dat geldt ook voor het naspelen van een gebed, bijvoorbeeld door iemand die op zijn sterfbed ligt en tot de Heere bidt. Daar is de Heere tot Wie we spreken in het gebed veel te heilig voor.

spreken in het gebed veel te heilig voor. Ook andere geboden komen in het gedrang. Filmsterren die veel buitensporig geweld moeten plegen, handelen in strijd met het zesde gebod waar de Heere zegt: Gij zult niet doodslaan.

We vergeten vaak dat films ongemerkt ons normenpatroon beïnvloeden: 'Is het nou echt zo erg dat je een keer een slippertje maakt? ' Daardoor nemen we het zevende gebod niet serieus.

En zo gaan we langzamerhand wennen aan de zonde. Ons denken wordt sluipenderwijs geïnfecteerd door de wereldse levensstijl en het materialisme dat in veel films de boventoon voert. Alles moet mooi, flitsend, perfect en glimmend zijn. Terwijl de bijbelse opdracht is: Wordt dezer wereld niet gelijkvormig."

Wat is volgens u het nuttige gebruik van dvd's?

"Vaak wordt gezegd dat films ook leerzaam zijn. Uit

onderzoek blijkt echter dat de meeste dvd's die worden bekeken in de categorie vallen van humoristisch, actie en oorlog, fantasie of romantiek. Laten we dus geen illusies koesteren over het leerrendement van films.

Net zoals we van nature niet de baas blijken te zijn over de knop van de televisie, kunnen we ook de poort van onze dvd-speler niet goed beheersen.

Het is zelfs de vraag of ogenschijnlijk onschuldige natuurfilms de toetsteen van Gods Woord kunnen doorstaan. Vaak is het evolutiedenken er nauw in verweven en wordt God a/s Schepper ontkend. Op school kun je dat begeleiden, maar het zomaar kritiekloos bekijken van deze films infecteert je denken. En ook al komt er in 'Mister Bean' geen enkele vloek voor; de vraag is of deze lege tijdsbesteding bijbels is. Ik weet wel dat dit natuurlijk voor alle vormen van vrijetijdsbesteding geldt, maar hoeveel kostbare genadetijd wordt niet vermorst met het kijken naar dvd's? "

Heel veel jongeren kijken nu eenmaal dvd's. Is er eigenlijk wel een weg terug?

"Ja zeker! We mogen de strijd niet opgeven en ons hoofd in de schoot leggen.

Belangrijk is dat jongeren zélf tot de overtuiging komen of de dvd's de toets van Gods wet wel kunnen doorstaan. Hier ligt een belangrijke taak voor de jongeren zelf, maar ook voor scholen, kerken en ouders.

Laten we eerlijk de Bijbel als uitgangspunten nemen en heldere criteria aanleggen om dvd's te beoordelen. Wat zou het ook goed zijn als jongeren eens samen een keer met hun ouders een stukje dvd bekijken aan de hand van vooropgestelde criteria. De Tien Geboden kunnen daarbij als uitgangspunt dienen. Wordt er gevloekt? Komen er occulte zaken in voor zoals waarzeggerij? Wordt de zonde door de acteur zelf bedreven en overtreedt hij daarbij Gods geboden? Komt er seks in voor? Is het klimaat van de film een werelds leef-en denkklimaat? Wordt er rekening gehouden met de Bijbelse normen of juist niet?

Het gesprek tussen kinderen en ouders over wezenlijke zaken is erg belangrijk. Op die manier worden bijbelse waarden en normen overgebracht. Die bijbelse normen zijn nodig om radicale keuzes te kunnen maken, zelf als je klasgenoten wel kijken. Het idee dat ze bij de buren kijken, mag geen excuus zijn om dan thuis dvd's te gaan kijken waar je niet achter kunt staan. Van belang is dat ouders zich kwetsbaar durven opstellen en het gesprek aangaan. De koudwatervrees 'ik heb er geen verstand van' dient te worden overwonnen. Laten ouders samen met de jongeren achter de computer gaan zitten om zich te verdiepen in de leefwereld van de jongeren. Onwetendheid of zelfs onverschilligheid ten aanzien van deze ontwikkelingen kunnen echt niet meer in dit digitale tijdperk. Belangrijk is dat ouders zelf ook consequent zijn zodat we zeggen wat we doen, en doen wat we zeggen. Verder kunnen ouderen en jongeren samen een actieve rol spelen bij het vinden van een alternatieve tijdsbesteding. Investeer in een hobby, ga een muziekinstrument bespelen, abonneer je op een interessant blad of doe gezamenlijke activiteiten op zaterdagavond."

Wat is uw visie op de toekomst?

"De periode waarin dvd belangrijk is, is slechts een tussenstation. Binnen enkele jaren kun je films op je mobiel bekijken op elk moment van de dag en zonder enige vorm van sociale controle. Mobieltjes krijgen een hele snelle dataverbinding en jongeren kunnen ook zelf producent worden, zoals dat nu al gebeurt op YouTube en op Hyves.

Als de argumenten over dvd zich beperken tot 'dit mag wel en dit mag niet', is straks het hek van de dam. Er is een andere houding van jongeren en ouderen nodig, waarbij radicale keuzes onontbeerlijk zijn. Gods genade is noodzakelijk om daarin te veranderen, want ons aller hart is even vatbaar voor de zonde.

Laten we ervan doordrongen zijn dat we niet voor ons eigen plezier op deze wereld zijn, maar om tot eer van God te leven. De vraag is of je door je dvd's dichter bij dat doel komt. We zijn hier op aarde slechts op doorreis en een vreemdeling. Calvijn benadrukt het belang om die middelen biddend en wakend te gebruiken die ons op doorreis helpen en de middelen waardoor je vertraging oploopt, te negeren."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen