Een nieuwe levenshouding

Worden karakters ook bekeerd?

leder mens heeft hem typerende eigenschappen. De een is snel driftig, de ander is een rustig persoon. De een gaat onder stress beter presteren, de ander blokkeert dan juist. Er zijn denkers en doeners. Er zijn mensen die van uitdagingen houden en altijd weer iets nieuws opzoeken. Anderen houden van duidelijkheid en hebben een hekel aan veranderingen. Er is een herkenbare lijn in wie iemand is en hoe hij doet. Dat is maar gelukkig ook. Daardoor kan een ander je kennen.

Het is aangrijpend als er veranderingen optreden in de persoonlijkheid als gevolg van bijvoorbeeld een hersenbe schadiging door een ongeval of door dementie. Een persoon is dan 'anders' en niet meer dezelfde als voorheen. Denken en gedrag zijn niet meer goed te volgen.

Niveaus

Het woord karakter komt nauwelijks meer voor in psychologieboeken. Tegenwoordig wordt meestal het woord persoonlijkheid of identiteit gebruikt.

Wat wordt met 'persoonlijkheid' bedoeld? De persoonlijkheid kun je op verschillende niveaus bekijken. Het

eerste niveau betreft de persoonlijkheidseigenschappen en het temperament. Ben je snel emotioneel geroerd of iemand die juist eerst zaken overweegt en gevoelens verborgen houdt? Heb je veel aandacht voor details of ben je iemand van de grote lijnen? Het tweede niveau gaat over de manier waarop die eigenschappen naar buiten komen en hoe het staat met de aanpassing aan de omgeving. Hoe laat je jezelf zien, hoe druk je jezelf uit, hoe streef je naar het bereiken van doelen? Het derde niveau betreft de identiteit: hoe zie je jezelf, hoe zie je de wereld, wat is het hoogste levensdoel?

Deze onderscheidingen zijn niet zo eenvoudig, maar voor de vraag waar we over nadenken is het nodig om goed te begrijpen waar we het over hebben. Ingrijpende gebeurtenissen zullen vooral invloed hebben op het tweede en het derde niveau, terwijl het eerste niveau veel meer vastligt, gedeeltelijk erfelijk bepaald is en gedeeltelijk al in de eerste levensjaren blijvend gevormd is.

Ingrijpende veranderingen

De bekering is de meest ingrijpende gebeurtenis die een mens kan ervaren. Van nature lopen we bij God vandaan en willen we niet met Hem te maken hebben. Bij de bekering, de wedergeboorte, word je door de Heilige Geest omgekeerd en kom je voor God, oog in oog met Hem te staan. Dan verandert alles: je ziet in wat zonde is, wie je zelf bent maar vooral ook Wie God is, dat Hij het waard is om gediend te worden. Hij, Zijn Woord, Zijn dienst, Zijn wet worden alles voor je. Dat bezet je leven, je denken, je doen en laten, je persoon. Er treden ingrijpende veranderingen op.

Verandert het karakter bij bekering? Wordt het karakter ook bekeerd? Hierover blijken de meningen verschillend te liggen. De één denkt dat karakters altijd hetzelfde blijven. Karakters worden volgens die opvatting niet bekeerd. Ook onder de kinderen van God zijn er toch moeilijke mensen? Er wordt wel gewezen op Paulus die klaagt: k ellendig mens (Romeinen 7:24).

De ander kan niet leven met de gedachte dat het karakter buiten schot blijft bij de bekering, want wie in Christus is die is toch een nieuw schepsel (2 Korinthe 5:17, Galaten 6:1 5). Er wordt in Gods Woord immers gesproken over bepaalde vruchten van de Geest (Galaten 5:22; Efeze 5:9).

Er zit een bedenkelijke kant aan de uitspraak dat karakters niet worden bekeerd als het in een vergoelijkende zin gebruikt wordt. Dat is verkeerd, lijdelijk. Het ontkent bovendien de worsteling van Gods kinderen als zij na ontvangen genade steeds meer ontdekken zondaar te blijven. Zij komen steeds weer terug bij de plaats waar zij opgeraapt zijn door de Heere. Nooit zal iemand die dicht bij de Heere leeft zich willen verontschuldigen met: 'Ik ben nu eenmaal zo'. We zijn verantwoordelijk voor onze zonden.

Heilige Geest

Maar als de Heilige Geest iemand vernieuwt - bekeert - , verandert iemands persoonlijkheid dan? Dit is de vraag waar we een antwoord op moeten vinden. Voorzichtigheid is daarbij nodig. We moeten ervoor oppassen de Bijbel als psychologieboek te gebruiken. Dan gaan we spreken over de 'zwaarmoedige' Thomas. Dat is riskant. Gods Woord is niet bedoeld voor uitspraken over iemands persoonlijkheid.

Bovendien gaat het bij bekering over het werk van God de Heilige Geest. We weten uit Johannes 3 dat de Heilige Geest onweerstaanbaar en onnavolgbaar is in Zijn vernieuwende werking. Zijn werk is een geheimenis. Nicodemus kon het niet vatten en wij evenmin. De Geest is vrij en werkt wonderlijk. Dat betekent niet dat Zijn werk niet ordelijk zou zijn. Er zijn verschillen in diepte en wijze van bekering maar zonder zondeontdekking en plaatsmakend werk zal er geen licht op Christus vallen en zal de Middelaar Zich niet openbaren.

Speelt ons karakter daarin een rol? Beleeft een somber, geremd iemand de bekering anders dan iemand die vurig

is? Ten diepste is het antwoord hierop: nee. Maar de wegen die na de wedergeboorte gegaan worden, de beleving van het zondaars-en pelgrimsbestaan, kunnen verschillen en wel degelijk samenhangen met iemands persoonlijkheid en daar ook invloed op uitoefenen.

Bekering

Er is onderscheid tussen bekering in engere zin in de betekenis van de wedergeboorte of levendmaking, en bekering in ruimere zin in de betekenis van de weg na de wedergeboorte. In de wedergeboorte wordt iemand in Christus een nieuw schepsel en begint er een nieuw leven voor de mens. Als we even terugdenken aan de drie niveaus van de persoonlijkheid dan kunnen we niet zeggen dat in de wedergeboorte iemands temperament verandert: hij blijft in principe dezelfde persoon (eerste niveau). Wel treden er grote veranderingen op in de manier waarop hij leeft (tweede niveau). Het is bijna vanzelfsprekend dat ook het levensdoel en de kijk op zichzelf veranderen (derde niveau).

In het voortgaande werk van de bekering zal er verdieping van de kennis van zonde en genade komen. De Heilige Geest snijdt af van de zonde, van de werken en van het leven. Als het goed is wordt daar het hele bestaan fundamenteel door gewijzigd en werkt dat in de loop van het leven door in de persoonlijkheid.

Tere omgang

Worden karakters bekeerd? Niet in de betekenis dat iemand op het moment van de wedergeboorte een andere persoon wordt met een ander temperament en andere persoonlijkheidseigenschappen. Wel in de betekenis dat de levenshouding, omgang met anderen, kijk op zichzelf, doelen van het leven ingrijpend veranderen. Iemand die in Christus is, is een nieuw schepsel (2 Korinthe 5:17). Lees kanttekening 43: Dat is door de kracht en Geest van Christus wedergeboren, zonder op die vleselijke dingen meer te achten of zijn geluk daarin te zoeken'.

Door de wedergeboorte komt er een nieuwe levenshouding en treden er veranderingen op in onze manier van leven. Maar als het beginsel dat uit God is wordt verlaten dan zal er in de praktijk van het leven weinig van die veranderingen zichtbaar zijn. Wat kunnen Gods kinderen soms slordig leven; alsof er geen genade verheerlijkt is in hun leven. We hoeven uit Gods Woord slechts de voorbeelden van Eli, David, Salomo en Simson te noemen. Vergelijk hen eens met Samuël, Elisa en Daniël. Allen hadden Gods genade en toch was er verschil in hun levenspraktijk. De oorzaak van het verschil lag in het nauwe leven, dicht bij de Heere en Zijn spreken. Bij bijvoorbeeld David zien we wat er gebeurt als hij afwijkt (wonen in Ziklag, volkstelling en Bathseba). Hij lijkt soms op een man zonder genade. Toch sterkte hij zich op de puinhopen van Ziklag in de Heere Zijn God en is ook Psalm 51 van zijn hand. Grote gedachten over God en geringe over zichzelf kregen weer de overhand. Bij Samuël, Elisa en Daniël is het vooral de tere omgang met de Heere die tot in het diepst hun bestaan en hun persóón gestempeld heeft.

Mozes sloeg in zijn drift een Egyptenaar dood. Het scheidde hem definitief van het hof van Farao en bracht hem op de leerschool van het woestijnleven. Veertig jaar lang werd hij er gevormd en toen riep God hem. Er kwam een andere Mozes uit de woestijn dan er in was gegaan. Hij, een doodslager, wordt zeer zachtmoedig genoemd (Numeri 12:3). Hij had geleerd onrecht te verdragen. Dat wijst op een teer leven met de Heere. Toch was er het moment van toorn in de woestijn waar hij tweemaal op de rotsteen sloeg in plaats van ertegen te spreken. Nog één keer viel hij terug op zijn oude manier van reageren, in plaats van op de Heere. Het kostte Mozes de ingang in het beloofde land op aarde (Numeri 20:7-1 3; zie ook 1 Korinthe 10:4). Mozes kwam net als anderen zonder enige verdiensten, louter uit genade, in het hemelse Kanaan bij zijn Zaligmaker.

Gestempeld

Het luistert nauw in ons leven. Als je onbekeerd bent dan mis je vernieuwende genade. Dan zijn we doelmisser. Gods Geest moet ons in het hart grijpen opdat Christus dierbaar wordt; anders blijven we vol van de wereld en leeg van God. Word wakker uit de doodsslaap en smeek de Heere om genade! Als Hij je opwekt uit de dood ga je pas leven. Dat kan nog; bij de Heere is meer genade dan de schuld die bij ons is.

Het is genade als God ons door Zijn Geest heeft vernieuwd. Wat werkt dit uit? Mogen we teer, nabij, afhankelijk leven aan Zijn voeten? Als het goed ligt dan zal bekerende genade ons tot in de wortels van ons bestaan beïnvloeden en ons leven bepalen. Door een (dagelijkse) bekering en een nabij leven wordt ons karakter gestempeld. Zou in zó'n omgang met de Heere je karakter niet bekeerd worden?

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen