Luisteren naar het verhaal

Uit een onderzoek onder jongeren, verricht door het NRC Handelsblad, blijkt dat de meeste jongeren klassieke muziek 'oude-knarren-muziek' vinden. Het Reformatorisch Dagblad heeft een ander soort onderzoek gedaan naar de muziekvoorkeur van reformatorische jongeren, maar ook uit dat onderzoek blijkt dat de voorkeur van jongeren niet bepaald bij klassieke muziek ligt. De meest gehoorde bezwaren tegen klassieke muziek zijn: het is te lang, het is te langzaam en je kunt er niet lekker op bewegen. Muziek moet meer pit hebben, meer actie.

Orkesten en koren die klassieke muziek beoefenen, spelen en zingen vaak muziek die al 100 tot 400 jaar oud is. Als een muziekliefhebber uit de negentiende eeuw in staat zou zijn onze concertzalen te bezoeken, zou hij niet eens in de gaten hebben in een andere eeuw te zijn beland. Pas als hij naar buiten gaat, zal hij ontdekken dat het publiek in de twintigste eeuw op muziekgebied een totaal andere weg is in geslagen. Het is dus geen wonder dat jongeren zich steeds meer van de klassieke muziek afkeren. Zij hebben niet altijd een boodschap aan wat zij beschouwen als oude-knarren-muziek. Zij hebben hun eigen en eigentijdse muziek.

Nu rijst de vraag of het oordeel over klassieke muziek terecht is. Klopt het dat de prachtige Derde Symfonie van Ludwig van Beethoven ouderwets is, omdat die is gecomponeerd in 1803? Is het waar dat het Eerste Pia-noconcert van Johannes Brahms (1833-1897) te lang duurt? En zit er inderdaad geen pit in het ontroerende Celloconcert van Edward Elgar (1857-1934)?

De keuze voor muziek heeft vooral te maken met de tijd waarin we leven. Alles is snel, flitsend en hard. Dat zie je ook terug in de hedendaagse muziek. Langzame muziek vinden velen al snel saai, vooral als het dan nog eens tien minuten duurt. Velen kiezen daarom voor vlotte muziek, het liefst met een ritmische begeleiding. Dat klinkt immers lekker. Tegelijk bestaan er veel misverstanden bestaan over klassieke muziek. De muziek zou 'zwaar' zijn om te luisteren, vaak 'sloom' of 'saai'. Heel vaak zijn deze gedachten een gevolg van opper-

vlakkig luisteren. Klassieke muziek vraagt een andere instelling van luisteren. Bij goed luisteren, dus niet zomaar aanhoren, zul je ontdekken dat die muziek helemaal niet sloom, saai of zwaar hoeft te zijn! Vele componisten schreven al meesterwerken toen ze jong waren. Zo schreef Felix Mendelssohn-Bartholdy zijn beste werk, 'A Midsummer Night's Dream, toen hij 16 was! Zeker geen oude knar...

Popmuziek

Eigenlijk is het heel moeilijk om aan te geven wat klassieke muziek is. We beschouwen de chansons (liederen) uit de Renaissance (1400-1600) als klassieke muziek; ze worden ook uitgevoerd tijdens het Oude Muziekfestival in Utrecht. In die tijd waren het echter 'popliedjes', omdat er vaak straatdeuntjes in waren verwerkt. We beschouwen de liederen van Maarten Luther nu als kerkmuziek, terwijl die melodieën in die tijd populaire meezingers waren. Maar ook een liedje als 'Yesterday' van de Beatles, een vorm van rock and roll, wordt door sommige musicologen nu gezien als licht klassiek. De scheidslijn is moeilijk aan te geven. Volgens mij ligt er een belangrijk verschil in het doel van de muziek: Popmuziek (in de brede zin van het woord, als afkorting van populaire muziek) heeft als doel om goed en behapbaar te klinken. Een nummer duurt zo'n vier, vijf minuten, melodieën zijn makkelijk mee te zingen en het is de componist niet in de eerste plaats te doen om schoonheid en kunst. Een compositie van bijvoorbeeld Marco Borsato blinkt niet uit door een knappe schrijfwijze. ingewikkelde akkoorden of muzikale spanning. Als je dus met piano en zanger zo'n compositie zou doorspelen, is het eigenlijk gewoon heel saai. Het gaat juist om de uitvoering met alles erop en eraan van Marco Borsato zelf, het liefst live! Dan krijg je hier een kick van. En dat is ook het doel van popmuziek.

Leren luisteren

Klassieke muziek is ook muziek voor luisteraars, het liefst zoveel mogelijk. De componist heeft uiteraard ook de bedoeling dat de luisteraar enthousiast over zijn stuk. Maar in de eerste plaats volgt de componist zijn muzikale hart. Dit muzikale hart is gevormd door zijn opleiding, door zijn muzikaliteit en door zijn genialiteit. De componist probeert vooral 'de muziek een dienst te bewijzen'. Een compositie van bijvoorbeeld Johann Sebastian Bach leest en voelt als werk van een genie. Je ziet het aan de melodieën, aan de samenklanken (harmonieën), aan de opbouw van het stuk. Het is alsof er een knap bouwwerk wordt gebouwd. Als ik nu aan de piano dit stuk ga doorspelen, is het al heel bijzonder, ook al is het voor orkest geschreven! Het is kunst.

Misschien zeg je nu: het lijkt er dus op dat je voor klassieke muziek moet hebben geleerd.

Ik denk het niet, ik denk dat je alleen moet leren luisteren. Heel veel muziekstukken hebben een verhaal in zich. Dit kan een verhaal zijn over de natuur, over de liefde, het kan een bijbelse gebeurtenis vertellen, enzovoort. Je kunt al proberen of je dit kunt ontdekken. Zo is de bekende Vijfde Symfonie van Beethoven geschreven nadat het publiek had ontdekt dat hij doof was. Door zijn doofheid mislukte een concert, het publiek lachte hem uit. Beethoven was hier zo boos over, hij vond zijn 'lot' zo tragisch, dat hij dit muziekstuk heeft geschreven. Met deze informatie luister je heel anders naar deze muziek. Je wordt er in meegesleept, het heeft zeggingskracht!

Maatgevend

Is klassieke muziek christelijker dan popmuziek? Ik zou het niet altijd durven zeggen. Liefdesliedjes van bijvoorbeeld Guus Meeuwis of Marco Borsato zijn inhoudsloos, maar dat zou ook gezegd kunnen worden van de liefdesliedjes van John Downland (componist uit de Renaissance). De levensstijl van vele popmusici is niet christelijk. Maar de levensstijl van componisten was ook niet altijd christelijk.

Moeten we vanwege de levensstijl dan direct alle muziek afkeuren? Nee, tenzij je merkt dat die levensstijl voor jou van invloed is. Dit is een gevaar binnen de popmuziek. Vanwege de populariteit en de enorme mediabelangstelling wordt de levensstijl van een bekende artiest als maatgevend gezien! Let daar goed op!

Ten slotte is het een opdracht om in je leven op zoek te gaan naar kwaliteit, naar goede muziek. Je leven is kostbaar, ga daar dan ook zorgvuldig mee om. God heeft ons muziek gegeven, in de eerste plaats om Hem te dienen. Daarom is kerkmuziek zo belangrijk. Daarom is kwaliteit in kerkmuziek zo belangrijk. Maak daarom je keuzes in muziek duidelijk. Weet wat je luistert en luister bewust!

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen