"Geef handvatten voor het gesprek"

Hoe ontstaat het idee voor een boek over media-opvoeding?

FvH: "Laurens en ik zaten voor de tweede achtereenvolgende keer in de synodale commissie, die zich bezig hield met het thema moderne media. Tijdens de lezingen en presentaties die we in dat verband in het land gaven, merkten we allebei dat veel ouders op het gebied van ICT-toepassingen veel minder kennis in huis hebben dan hun kinderen. Eén van de vaders zei tijdens een bijeenkomst in één van onze gemeenten: 'Het enige dat ik weet, is hoe ik een computer moet uitkrijgen. Ik trek gewoon de stekker eruit'. Vaak vroegen ouders op die avonden dan ook: 'Wat speelt er eigenlijk allemaal op media-gebied en hoe kunnen we dat aan de orde stellen in ons gezin? Geef ons alsjeblieft concrete handvatten voor het gesprek met onze kinderen'."

LK: "Uit de gesprekken met ouders over dit thema en de reacties op media-avonden, bleek duidelijk dat veel ouders weinig kennis en vaardigheden hadden op dit terrein. Omdat wij in onze kring de TV - terecht! - weren uit de gezinnen, zijn we ook nooit gedwongen om na te denken over mediale opvoeding. Door de opkomst van de moderne media is die situatie volstrekt veranderd en weten veel ouders het niet meer. Wij vonden dat wij daar iets mee moesten doen."

Wat is je persoonlijke betrokkenheid op dit onderwerp?

LK: "Moderne media trekken aan. Ik heb daar, vanuit de technische achtergrond die ik heb, zeker ook last van. Ik merk dat het aanbod en de vorm aansluiten bij de begeerten van mijn eigen hart. Het kost echt strijd om daar tegenin te gaan, waarbij ik sterk ervaar dat die strijd zonder de Heere niet kan worden gestreden. Het is ten diepste een geestelijke strijd. Jongeren hebben hetzelfde hart als ik. Helaas zie je vaak weinig van die strijd. Met alle gevolgen van dien. Dat grijpt me aan, zeker ook als ik merk dat de aantrekkingskracht van de media het wint van de zeggingskracht van de Bijbel in hun leven. Je wilt zo graag dat jongeren de waarde leren inzien van een leven in de vreze des Heeren."

Wat is daarin het belang van media-opvoeding in het gezin?

FvH: "Het gezin is bij uitstek de plaats waar opvoeding en vorming een plaats hebben. Juist de dagelijkse voorvallen kunnen aanleiding zijn voor een diepgaand en openhartig gesprek. Een gesprek waarin wordt geluisterd naar het kind, maar waarin ook de Bijbelse normen en waarden kunnen worden doorgegeven. Zowel het huwelijksformulier als het doopformulier zeggen hierover waardevolle dingen: ouders hebben beloofd hun kinderen 'in de voorzeide leer naar hun vermogen te onderwijzen'."

Hebben ouders wat aan dit boek?

LK: "Het boek is zo opgezet dat er aan de ene kant een stuk verdieping wordt geboden, terwijl er aan de andere kant ook nadrukkelijk aandacht wordt besteed aan praktische toerusting. Zo gaan J.H. Mauritz en S.M. de Bruijn meer in op achtergronden en ontwikkelingen, terwijl hoofdstukken zoals van A.A. Gorter, A.P.A. Overbeeke en W.L. van der Staaij meer ingaan op concrete zaken zoals internet, computerspellen en het gebruik van DVD's. Het boek is niet alleen bedoeld om te lezen, maar vooral om het gesprek in het gezin en de gewetensvorming van de kinderen te bevorderen."

Elk hoofdstuk wordt afgesloten met enkele vragen, opdrachten en tips. Waarom?

FvH: "Het was niet onze bedoeling om een boek te laten verschijnen dat na lezing in de kast verdwijnt. Uit het onderzoek van het Reformatorisch Dagblad bleek dat een deel van de kinderen de begeleiding door ouders bij bijvoorbeeld computergebruik niet ervaren, of in ieder geval niet als zodanig herkenden. En dat terwijl ouders aangaven, dat zij behoorlijk veel tijd aan begeleiding op mediagebied besteden. De vragen, opdrachten en tips zijn als het ware een handreiking om het gesprek aan te gaan."

In het laatste hoofdstuk gaat ds. W. Silfhout in op de vernieuwing van het hart. Hoe verhoudt zich dit tot de gewetensvorming die door jullie wordt benadrukt?

FvH: Een goed functionerend geweten kan afhouden van te zondigen met de media. Iemand met zo'n geweten heeft zich de waarden die God in Zijn Woord geeft, eigen gemaakt en wil leven overeenkomstig de daaruit voortvloeiende normen en leefregels. Een geweten functioneert dus goed als het goed vindt, wat de Heere goed vindt en als het haat, wat God haat. Toch kunnen ouders er niet voor zorgen dat hun kinderen een volmaakt geweten krijgen. We zijn immers allen, groot en klein, zondige schepselen, die eerlijk gemaakt moeten worden voor God, ook wat betreft onze gewetensfunctie. Daarom hebben zowel ouders als kinderen hartvernieuwende genade nodig om naar Gods geboden te kunnen leven. Alleen een geweten dat gevormd is door Gods Geest kan echt een kompas zijn. Alleen door wedergeboorte en (dagelijkse) bekering is er sprake van een leven voor Gods aangezicht, in geloofsverbondenheid aan Christus, Die volmaakt gehoorzaamde aan de wil van Zijn Vader."

LK: "In het leven naar Gods inzettingen ligt grote loon. Daarin speelt de gewetensvorming van onze kinderen een grote rol. Het bewaart hen middelijkerwijs bij het Woord. Zonder bekering en geloof leidt het echter niet tot het hoge doel waartoe de Heere ons roept: een leven tot Zijn eer. Ik zou geen avond over dit thema willen houden zonder te benadrukken dat bekering nodig is, maar ook mógelijk is. Alleen door een leven in de vreze des Heeren wijkt men af van het kwaad, zegt Spreuken 16: 6. Ik ben daar de laatste jaren sterk van overtuigd geraakt."

Graag een reactie op de volgende begrippen uit het boek.

DVD

FvH: "Als informatiedrager een prachtige uitvinding. Helaas wordt de DVD als opslagmedium voor bijvoorbeeld speelfilms nogal eens kritiekloos binnengehaald. Zelfs onschuldige speelfilms als 'De Kameleon' en 'Dik Trom' bevatten passages die gewoonweg niet door de beugel kunnen. Eén van de leerlingen op school zei pas: 'Als ik een vloek hoor of een prikkelende passage zie in een speelfilm, denk ik: dat heeft de filmmaker zo gewild, het is niet mijn keuze'. Maar hij blijft ze draaien. Op deze manier wennen we aan de ergste dingen."

Matigheid

LK: Eén van de moeilijkste dingen in onze tijd. Matigheid valt niet voor niets onder de vrucht van de Geest in Galaten 5: 22. Het staat haaks op de werken van het vlees. Alleen die van Christus zijn, kennen iets van die matigheid. We moeten met name onze jongeren ertoe blijven oproepen, ook al staat het soms ver bij hen vandaan."

Filter

FvH: "Geen enkel filter is waterdicht. Het is wel een uitstekend hulpmiddel om je af te kunnen schermen voor veel ongewenste informatie of beelden. Filters kunnen echter nooit de rol van ons geweten overnemen. Soms zeggen mensen: 'Als je maar dicht bij de Heere leeft, heb je geen filter nodig'. Natuurlijk is het zo dat Jozef, toen hij dicht bij de Heere leefde, de verleiding van de vrouw van Potifar kon weerstaan. Toch hoeven we daarmee niet het filter als hulpmiddel over te slaan. Juist als iemand dicht bij de Heere leeft, zal hij erkennen dat hij in eigen kracht niet kan. Als hij dan toch internet moet gebruiken, laat hij dat dan mét een filter doen."

Games

FvH: "In het hoofdstuk over spelletjes gaat Niek Overbeeke op een evenwichtige manier op dit onderwerp in. Hij concludeert: 'Het is te kort door de bocht om te stellen dat er geen enkel goed computerspel is. Het merendeel moet echter worden afgewezen'. Daarbij sluit ik mij helemaal aan."

LK: "Binnen een evenwichtige vrijetijdsbesteding kunnen ze een plek hebben, maar helaas zijn er weinig verantwoorde computerspellen. Sla de Intertoys-gids er maar op na. Bovendien ligt verslaving op de loer. De spellen zijn zo levensecht en aantrekkelijk dat het moeilijk is om erbij vandaan te blijven. Veel ouders worstelen daarmee."

Overdenking toekomende leven

LK: "Alleen de Heilige Geest brengt tot die overdenking. Dat zet de moderne media in het juiste licht. Er is naast entertainment veel noodzakelijk en nuttig gebruik, maar we hebben hier geen blijvende stad. We zijn op doorreis. Straks staan we voor Gods rechterstoel, maar nu, in de werkelijkheid van alledag, leven we óók voor Gods aangezicht. Dat besef moet ons brengen tot die overdenking."

Tasten in de toekomst

"Wat betreft de plaats die de techniek inneemt ten opzichte van de mens, zijn er twee ogenschijnlijk tegengestelde bewegingen zichtbaar. Naarmate computers beter zelfstandig ingewikkelde taken kunnen uitvoeren, ontstaat de indruk van kunstmatige intelligentie. De stofzuigrobot, de automatische grasmaaier en de sprekende navigatiesystemen zijn de voorlopers van een stroom aan apparaten die menselijke trekjes vertonen. Naast die 'vermenselijking' van dingen, is er de 'verdinging' van mensen. Dat komt tot uiting in de gedachte van de maakbare mens, beenprotheses die vanuit de hersenen bestuurd worden, camerapillen die de darmen inspecteren of reserveorganen uit gekloonde embryo's. Sommige wetenschappers menen dat er mengvormen zullen ontstaan van biologische en niet-biologische intelligentie (populair gezegd: een harde schijf gekoppeld aan de hersenen). In beide gevallen kan dit gemakkelijk leiden tot een beheersingsdrang waarbij techniek gaat heersen in plaats van dienen. Het besef van afhankelijkheid van God zoals Zondag 10 van de Heidelbergse Catechismus die beschrijft, verdwijnt daarmee.

Een ander gevolg van deze ontwikkelingen betreft de woordcultuur. Het gebruik van SMS, chat en MSN leidt tot ander taalgebruik. Het geschreven woord - ook het Woord - en het vermogen om zich daarop te concentreren komen onder druk te staan."

S.M. de Bruijn

Media en gewetensvorming

"Waarom gaat het in een boek over media-opvoeding over gewetensvorming? Omdat het juist in de omgang met de media aankomt op een goed functionerend geweten. De wereld verandert met de media in een razendsnel tempo. Concrete afspraken en standpunten over media zijn soms zo weer verouderd. Om niet meegevoerd te worden met elke verandering en vernieuwing is een Bijbels opvoedingspatroon onmisbaar. Wat de media laten zien en horen is veelal door en door werelds. Oude christelijke waarden en normen worden vaak afgeschreven, onbijbelse waarden en normen worden veelal doorgegeven. Hiertegenover is het nodig dat de gebruiker zijn eigen persoonlijkheid behoudt, zelfstandig denkt en verantwoordelijk handelt. Met het oog op de keuzes die jongeren op het terrein van mediagebruik zullen moeten maken, is een goed functionerend geweten van groot belang. Op dit moment kunnen we de televisie nog weren en afstand bewaren tot het internet door middel van filtering. Maar straks lopen onze jongeren ermee in hun binnenzak. Het gaat om de grondhouding, om het hart van jongeren. Waarmee zal een jongere zijn pad, door ijdelheden omsingeld, rein bewaren? Als hij het houdt naar Gods Woord (Psalm 119: 9)."

A.M.P.C. van Hartingsveldt-Moree

Internet

"Met downloaden wordt bedoeld dat we van internet programma's halen die we op de eigen pc kunnen installeren, of muziek ophalen die we via de pc kunnen afspelen, of video's die we op de pc kunnen bekijken. In veel gevallen gaat het om geoorloofde en nuttige toepassingen. Zo staan er veel handige gratis programma's op internet voor allerlei verschillende doeleinden.. Ook kan een keur aan goede en mooie muziek worden gedownload, die via de pc of MP3-speler beluisterd kan worden. Veel leuke en leerzame computerspelletjes mogen gratis van het internet worden gehaald. Maar ook hier wordt het goede gebruik overschaduwd door een zeer grootschalig misbruik. Zo kan de inhoud van het materiaal dat kan worden gedownload lang niet altijd door de beugel. Het overgrote deel van de muziek die van internet wordt gehaald, is volstrekt onverantwoord. Veel spelletjes zijn gewelddadig of erotisch getint. Om nog maar te zwijgen over het gehalte van verreweg de meeste films en videofragmenten. Ook is een belangrijk deel van de op internet aangeboden programma's, computerspellen, muziek en films illegaal."

A.A. Gorter

Pastorale aantekeningen

"Gun uw kinderen niet alleen de mogelijkheid en de ruimte om met de dingen van Gods Koninkrijk bezig te zijn, maar schep die ruimte ook. Zij moeten later niet kunnen zeggen: 'Onze ouders hebben ons altijd onze zin gegeven, ook als het ging om de moderne media, maar ze hebben zich niets gelegen laten liggen aan het heil van onze zielen. Ons niet uit liefde gewaarschuwd, toen we zo opgingen in de mogelijkheden van onze mobiele telefoon. Ons niet achter de computer vandaan gehaald toen we als verslaafd waren aan het beeldscherm'. Krachtens de doopbelofte wordt van u gevraagd uw kinderen op te voeden in de vreze des Heeren. Het huwelijksformulier zegt het nog scherper: in de waarachtige kennis en vrees Gods, Hem tot eer en tot hun zaligheid. Het vraagt om er op toe te zien dat apert zondige zaken buiten de deur worden gehouden, dat bij twijfelachtige zaken distantie wordt in acht genomen en bij geoorloofde zaken matigheid wordt betracht."

ds. W. Silfhout

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen