Kindermishandeling: onvermogen kinderen bescherming en opvoeding te geven

Wanneer is er sprake van kindermishandeling?

"Het is heel belangrijk dat we als ouders beseffen dat een kind door de Heere aan onze zorg is toevertrouwd met het doel het op te voeden naar de volwassenheid en zelfstandigheid. Ouders mogen het kind verzorgen, beschermen en begeleiden vanuit respect voor de eigenheid, de eigen persoon die het kind is. Dat betekent ook dat het kind de aandacht mag vragen die het nodig heeft, en dat je als ouders regelmatig op zoek moet gaan naar wat nu de beste aanpak voor ieder uniek kind is.

Dat betekent ook dat het best heel wat moeite mag kosten om op te voeden. Wanneer dit besef naar de achtergrond verdwijnt, of wanneer er misschien door omstandigheden geen ruimte of energie meer is om echt oog voor het kind te hebben, kan het gevaarlijk worden.

Natuurlijk is er wel eens geen tijd om iets uit te leggen, om antwoord te geven op een lastige vraag. Maar wanneer het leiding geven aan een kind alleen maar meer door commando's gebeurt, er op fouten meteen fikse straffen worden gegeven, het kind zeer regelmatig negatief en afbrekend, vernederend, wordt toegesproken, er makkelijk klappen of erger uitgedeeld worden, als kinderen niet voldoende lichamelijke verzorging en voeding krijgen, en als dit alles langere tijd, misschien jaren doorgaat, spreek je van kindermishandeling. Je kunt in dit verband onderscheiden in psychische, lichamelijk en seksuele kindermishandeling. Van verwaarlozing spreek je als de nadruk niet zozeer ligt op actief geweld of seksueel misbruik, maar als het kind de nodige psychische en lichamelijke warmte, aandacht en verzorging moet missen.

Als we nadenken over de oorzaken van een en ander moet je in veel gevallen zeggen dat er sprake is van onvermogen bij de ouders om hun kinderen werkelijk de bescherming en opvoeding te geven die ze nodig hebben. Toch moeten we er aan toevoegen dat er in veel gevallen van actieve mishandeling en seksueel misbruik ook een element van pure zondigheid, gewetenloosheid en egoïsme bij de dader op de voorgrond kan staan. Seksueel misbruik buiten en binnen het gezin is strafbaar gesteld, lichamelijke mishandeling in veel gevallen ook."

Waaraan kun je mishandeling of verwaarlozing herkennen?

"Daar moet je een beetje oog voor krijgen. In zijn algemeenheid kun je zeggen: als er niet goed voor een kind wordt gezorgd, zie je daarvan signalen. Bij mishandeling bijvoorbeeld in de vorm van wel erg vaak voorkomende blauwe plekken en verwondingen. Kinderen die dit meemaken zijn er soms heel goed in met allerlei smoezen de aandacht af te leiden. Verder aan het uiterlijk van het kind: een onverzorgd uiterlijk, te mager of juist te dik, ongewassen kleding.

Maar ook vaak aan het gedrag van het kind: bijvoorbeeld in teruggetrokkenheid, een timide uitstraling, weinig zelfvertrouwen, soms ook in pestgedrag: andermans grenzen te vaak overschrijden, snel ruzie en vechten. Kinderen die te maken hebben met seksuele mishandeling vermijden soms ieder lichamelijk contact, of - en dit is even opvallend - geven in het contact met leeftijdgenoten en volwassenen seksuele signalen af, met andere woorden zoeken op seksuele wijze het contact."

Wat zijn signalen van psychische mishandeling?

"Die liggen vaak in het verlengde van bovenstaande. Deze kinderen kunnen er evenwel soms prima verzorgd en gekleed uitzien, maar innerlijk toch in de kou staan en zich diep ongelukkig voelen."

Praten kinderen over hun ervaringen?

"Dat is heel verschillend, maar heel vaak is het zo dat kinderen heel lang geneigd zijn hun situatie als heel normaal te beschouwen. Het blijkt dat kinderen hun ouders veelal toch heel hoog hebben, en lang geneigd zijn de schuld bij zichzelf te zoeken. Pas op oudere leeftijd en door de omgang met anderen realiseren ze zich soms dat wat er met hen gebeurt niet normaal is.

Maar ook dan is het nog vaak een hele drempel om er mee naar buiten te treden en hulp te vragen. Kinderen zijn vaak bang voor de gevolgen: mogelijk straf voor de dader, voor henzelf in sommige gevallen een uithuisplaatsing. Kinderen uit christelijke kring denken soms dat het vijfde gebod hen verbiedt over mishandelende ouders te klagen.Toch komen kinderen soms zover dat ze, vaak aanvankelijk onzeker en aarzelend, aandacht gaan vragen voor hun situatie, bij bijvoorbeeld een vriendinnetje, een vertrouwde leerkracht, leidster van de jeugdclub of kampleider."

Welke vragen stel je aan een kind als je vermoedens hebt dat er sprake is van mishandeling?

"Heel belangrijk is om voorzichtig en veilig met het kind om te gaan rondom deze materie. Meestal zal het gesprek gedaan worden door iemand die een zekere relatie met het kind heeft. Probeer het niet te snel beladen te maken. Misschien schrik je erg van wat je hoort, maar hou die schrik toch een beetje binnen, anders stopt het kind misschien. Onderneem niet te snel actie. Zeg dat je er even over na wilt denken en dat je er op terugkomt. Wees daar ook betrouwbaar in: als je een tijd noemt, kom die dan ook na.

Verder: een kind vraagt soms dat je er met niemand anders over praat. Stel het kind dan zo goed mogelijk gerust door het te verzekeren dat je er heel voorzichtig mee om zult gaan, maar het kan nodig zijn dat je wel met enkele anderen overleg hebt. Wat ook heel belangrijk is: dat je met respect over de ouders blijft spreken, en niet door emoties misschien je negatief gaat uiten over ouderfiguren, ook al doet het kind dit misschien zelf wel.

Lijkt de situatie ernstig dan is het belangrijk dat er hulp in het gezin of rondom de jongere op gang gebracht wordt. Soms is het mogelijk dit in een gesprek met de ouders aan te geven. In andere gevallen zullen de ouders hiervoor niet open staan en is bemoeienis van een instantie als Advies- en Meldpunt Kindermishandeling en Raad voor de Kinderbescherming noodzakelijk."

Wat doet het Advies- en Meldpunt kindermishandeling? 

"HetAMK is een hulpverleningsinstelling die landelijk vertegenwoordigd is en veel deskundigheid heeft op het gebied van kindermishandeling. Hier kan telefonisch contact - desgewenst anoniem - mee worden opgenomen om advies te vragen hoe te handelen bij vermeende signalen. Ook kan hier een melding worden gedaan wanneer de signalen serieus blijken te zijn en het niet eenvoudig is hulp in te zetten. Het AMK doet dan onderzoek bij de school, huisarts, en gaat in gesprek met de ouders om hen te stimuleren hulpverlening te aanvaarden. Op deze mannier krijgen we bij De Vluchtheuvel soms ook aanmeldingen binnen. Weigeren de ouders hulp, dan kan via de Raad voor de Kinderbescherming gedwongen hulpverlening worden ingezet.

Wanneer iemand in het contact met jongeren signalen heeft opgevangen van verwaarlozing of mishandeling en er is behoefte aan nader advies dan is het AMK een goede mogelijkheid. Ook De Vluchtheuvel kan hiervoor worden geraadpleegd."

Informatie

Spreekuur voor aanmelding en advies bij De Vluchtheuvel (tussen 10 en 12 uur): (0348) 489990.Telefoonnummer AMK (0900) 123 1230. Internet: www.amk-nederland.nl of www.kindermishandeling.info.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen