De kerk weer in beeld?

Vlak voordat politiek Den Haag leegliep voor de grote zomervakantie (reces noemen ze het daar) gebeurde er op het altijd spannende terrein van kerk en staat iets buitengewoon interessants. In de hoofdstroom van het politieke nieuws sneeuwde het onder, maar wie er belangstelling voor had, kon het zien. De kerk zei de staat de wacht aan. De Protestantse Kerk in Nederland en de Raad van Kerken kwamen met een rapport dat de overheid opriep tot een ander beleid.

Mooi zo. denk je dan. Zo hoort het toch? Kerk en staat zijn weliswaar gescheiden, maar de kerk heeft wel een boodschap die ook de overheid aangaat. Niets voor niets hebben we als Gereformeerde Gemeenten een speciaal deputaatschap voor de Hoge Overheid. En dat dominee J.G. Heetderks, voorzitter van de PKN-synode, zo af en toe bij premier J. P. Balkenende of bij de Tweede Kamer over de vloer komt, valt alleen maar toe te juichen.

Toch was er deze keer iets vreemds aan de hand. Het rapport van de PKN en de Raad van Kerken ging niet over waarden en normen, over het drugsbeleid of over abortus en euthanasie, maar over armoede. De oproep tot een ander beleid was gericht aan minister A.J. de Geus van Sociale Zaken. In de kern kwam het erop neer: doe snel meer voor de minima, want die moeten steeds vaker een beroep doen op onze diaconieën.

Aanvullende hulp

Waarom is dat vreemd? In artikel 26 van onze goeie ouwe Dordtse Kerkorde staat toch al dat de diakenen "ter plaatse waar huiszittenmeesters of andere aalmoezeniers" zijn, moeten begeren "goede correspondentie met hen te willen onderhouden"? Die huiszittenmeesters en aalmoezeniers waar het over gaat, zijn toch de voorlopers van de ambtenaren die tegenwoordig de uitkeringen uitdelen?

naren die tegenwoordig de uitkeringen uitdelen? Jazeker, maar wie er de verklaring van ds. K. de Gier bijneemt, ontdekt dat het hier niet kan gaan om oproepen om toch eens iets meer voor de minima (als groep) te doen. Er moest worden voorkomen dat sommige armen dubbele steun zouden ontvangen, zowel van de kerk als van de staat. Ook moest door goed overleg worden voorkomen dat de overheid de armen van de kerkelijke gemeente uit "weerzin tegen de religie" zou voorbijgaan. Maar de kern waarvan de Dordtse Kerkorde wilde uitgaan, was het zogenaamde subsidiariteitsbeginsel: éérst moesten familie en diakonie de armen helpen, pas dan - aanvullend - de overheid. "De overheid wilde zelfs in sommige provinciën de diakonieën geheel opzij schuiven, " schrijft ds. De Gier in zijn boek, "opdat de armen alleen verzorgd zouden worden uit de verschillende fondsen van de Staat. Maar de Synoden hebben zich hier met kracht tegen verzet."

Wat hebben deze synoden goed ingezien dat een door de staat "georganiseerde solidariteit, " waar mensen SPleider J. Marijnissen en zijn PvdA-collega W. Bos de mond van vol hebben, eigenlijk helemaal geen solidariteit is. Wat heeft zo'n systeem nog met liefde en christelijke barmhartigheid van doen? Onze mooie verzorgingsstaat, met regelingen van wieg tot graf, is in wezen kil en liefdeloos. Het klinkt mooi: vadertje Staat regelt het wel! Maar intussen verleren we het omzien naar elkaar.

Niet narrig doen

"De grote lijn in de achterliggende twee eeuwen is dat 'de staat' gewonnen heeft van 'de kerk."' vatte dr. C. P. Polderman in 2002 samen in zijn boekje De kerk gepasseerd. Maar juist nu het onder de kabinetten-Balkenende allemaal wat minder moet met de verzorgingsstaat, die onbetaalbaar dreigt te worden, staan de PKN en de Raad van Kerken op de stoep bij minister De Geus. Moet hij meer doen voor de Nederlandse minima, zoals ds. Heetderks zegt. omdat ze in toenemende mate weer een beroep doen op kerkelijke diaconieën? Terecht heeft De Geus erop gewezen dat de kerken óók best iets kunnen doen. De kerk zou toch de laatste moeten zijn om daar narrig over te doen? Het is mooi dat de kerk het opneemt voor de armen, zonder meer. Maar laten diaconieën elk middel aangrijpen om weer van betekenis te worden nu de overheid een stapje terug moet doen. Misschien heeft de stille armoede in Nederland niet meer om het lijf dan het niet mee kunnen op schoolreis, het vergoeden van de aanschaf van een kapotte koelkast of het helpen bij een schuldenlast - weinig vergeleken bij wat je aantreft in Afrika of Latijns-Amerika. Maar toch: relatieve nood is ook nood. Als maar christelijke barmhartigheid kan worden verleend! Goed doen aan allen, maar meest aan de huisgenoten

des geloofs (Galaten 6:10): at zou het mooi zijn als de kerk wat dat betreft weer meer kon gaan betekenen. Het gebeurt al wel, vaak in stilte, maar het zou op grotere schaal mogen. Niet opdat mensen christen zouden worden om den brode. Wel omdat de kerk haar Meester wil navolgen, Die niet moe werd uit te delen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen