Airborne Museum 'Hartenstein': beelden van de oorlog

Het is goed om die rust op je in te laten werken, en te bekijken wat het museum zoal te bieden heeft. Het is meer dan op het eerste gezicht lijkt. Direct bij binnenkomst valt een vitrinekast op, met daarin allerlei brochures en ander materiaal dat met de slag om Arnhem te maken heeft.

Helemaal rechtsonderin ligt een jeugdboek van Jan van Reenen, Oorlog in Oosterbeek, voor de prijs van € 7, 50. Wellicht een aanrader om te lezen voordat je dit museum bezoekt? In de eerste zaal wordt een presentatie getoond over het verloop van de Slag om Arnhem. Deze vond plaats van 17 september tot dinsdag 26 september 1944 en kreeg de naam Operatie 'Market Garden'. De Geallieerden wilden de Duitsers verrassen door alle bruggen over de rivieren en kanalen tussen Eindhoven en Arnhem te veroveren. Tegelijkertijd zouden de grondtroepen oprukken vanaf de Nederlands-Belgische grens, tot over de grote rivieren. Eenmaal over de Rijn, was men snel in staat om ook naar Berlijn door te stoten. Men was erg optimistisch over het slagen van de operatie. De Duitsers waren een beetje in paniek geraakt door de snelle opmars van de geallieerden in Frankrijk, en daarom verwachtte men niet veel tegenstand. De oorlog zou voor kerst 1944 afgelopen zijn. Maar het liep allemaal anders.

John D. Frost

Op zondagmiddag 17 september landt onder een strakblauwe, heldere hemel een compleet luchtlandingsleger in de omgeving van Arnhem. De beelden die in het museum hiervan te zien zijn, zijn zwart-wit, maar het moet een prachtig gezicht zijn. Er zijn niet voldoende vliegtuigen en daarom wordt de landing van de 1e Britse Airborne Divisie over drie dagen verdeeld. Na de landing blijft een deel van de troepen achter om het landingsterrein te bewaken, terwijl tweeduizend man optrekt naar de Rijnbrug in Arnhem. Geheel onverwacht stuit een groot deel van de troepen op Duitse tegenstand en loopt het in de omgeving van Oosterbeek vast. Alleen het bataljon onder bevel van luitenant-kolonel John D. Frost weet die avond de Rijnbrug te bereiken. Zij houden een deel van de brug tot donderdagochtend 21 september in handen, maar dan zijn de voorraden en munitie op. Ze moeten de brug opgeven en de mannen probeerden te ontsnappen.

De overige troepen lukt het ondertussen totaal niet om de Rijnbrug te bereiken. Zij graven zich in in Oosterbeek en omgeving. In het centrum van het gebied dat de Engelsen zo in handen hebben, staat hotel 'Hartenstein', het gebouw waarin nu het Airborne Museum is gevestigd. In het museum wordt per dag een goed beeld gegeven van wat zich afgespeeld heeft in de slag. Er is veel fotomateriaal met bijbehorende tekst, vitrines met uitrustingen, handvuurwapens en verbandmaterialen van de Duitsers en de Britten. Dankzij de video in de eerste zaal van het museum, heb je al een aardig beeld van het verloop van de veldslag.

Mislukking

Het gevecht om Arnhem werd uiteindelijk een grote mislukking en dat is eigenlijk het meest schrijnende aan dit museum. Ruim tienduizend Britse manschappen werden ingeschakeld om aan de operatie deel te nemen; zelfs een legertje van vijftienhonderd Polen is op 21 september geland om de Engelsen bij te staan. Maar de tegenstand van de Duitsers was sterker dan verwacht en de bevoorrading van de troepen liep helemaal in het honderd. De voorraden werden door vliegtuigen gedropt op plaatsen die niet in handen van de Engelse troepen waren. Slechts acht procent van de voorraden kwam in handen van de Engelsen terecht. Er werd dus honger geleden, al hielpen dappere burgers zoveel waar mogelijk was. Ook waren er veel gewonden, terwijl er niet voldoende middelen waren om hen te verzorgen.

En ondertussen hadden er steeds weer gevechten plaats. De burgers moesten worden geëvacueerd. Engelsen gingen op verkenningstocht, waarbij ze dan onverwacht op Duitsers stuiten, met alle gevolgen van dien. Kortom: het was een chaos.

Er was nauwelijks radiocontact mogelijk, de communicatie was ronduit slecht. Op één van de videofilmpjes wordt dit geïllustreerd met het verhaal van een veteraan. Hij vertelt over zijn belevenissen op de laatste dag van de Slag om Arnhem.

Met zijn mannen ligt hij in de buurt van hotel 'Hartenstein' en besluit een kijkje te gaan nemen, omdat hij niet weet wat die dag de bedoeling is. Als hij in het hotel arriveert, treft hij alleen nog maar uitgeputte en moedeloze gewonden aan. De rest van de mensen is 's nachts vertrokken. Zo snel mogelijk probeert de genoemde veteraan met zijn mannen uit het gebied te ontsnappen, maar hun poging eindigt helaas in krijgsgevangenschap.

De prijs van de slag was hoog. Ongeveer 6000 soldaten werden krijgsgevangenen, 1600 gewonden bleven achter met degenen die hen verzorgden, slechts 2300 mannen ontsnapten op tijd uit het gebied. Op de militaire begraafplaats in Oosterbeek liggen 1754 graven. Op de meeste grafstenen is een naam vermeld, maar er zijn ook veel graven met de tekst 'Known unto God'.

Vrede

Alle spannende jeugdboeken ten spijt: de prijs van een oorlog is en blijft hoog. In het Airborne Museum 'Hartenstein' gaat het met name over de Engelse en Nederlandse kant van de Slag om Arnhem. Maar het is goed om te bedenken dat er ook een Duits verhaal is, met zijn eigen gewonden en doden. Als je daar zestig jaar later over nadenkt, besef je hoeveel verdriet en narigheid een oorlog teweegbrengt. Laten we daarom dankbaar zijn dat we in vrijheid leven en bidden om vrede voor al die landen die vandaag in oorlog zijn.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen