"Wetenschappelijke rondedans op de vierkante centimeter"

Sinds de Verlichting, dus zo'n 250 jaar geleden, gelooft men in de wetenschap. Zo wil ik het inderdaad benoemen: de mens gelooft in de wetenschap, en dan nog vooral in de natuurwetenschap: medicijnen, natuurkunde, informatietechnologie, noem maar op. Iets is pas waar als het wetenschappelijk bewezen is. Het wetenschappelijk bewijs is het einde van alle tegenspraak.

Een beetje arrogant gaf men in de achttiende eeuw het eigen tijdperk daarom de naam Verlichting. Kennis brengt licht. Kennis brengt de wereld moreel op een hoger peil. Open de scholen, onderwijs het volk, en je kunt de gevangenissen sluiten.

En natuurlijk is de kennis enorm toegenomen. Geweldige gebieden van kennis zijn ontsloten, van nano-technologie tot astronomie. Toegenomen kennis heeft nieuwe mogelijkheden gecreëerd. Vooral de kennis op medisch gebied is enorm toegenomen en heeft geweldige gevolgen gehad voor de bestrijding van ziekten.

Maar dan! Wat hebben we aan al die kennis? Want de vraag is natuurlijk niet of we meer weten. De vraag is of dat wat toegevoegd heeft aan ons leven. Heeft de exponentiele toename van kennis bijgedragen tot oplossingen voor de werkelijke problemen van het leven? Dat is de vraag! Dat lijkt me moeilijk vol te houden.

Want immers, is de honger op de aarde minder geworden, door de geweldige kennisexplosie van biologische processen? Is de opmars van de Sahara tegengehouden? Zijn er minder verwoestende natuurrampen?

Sterven er minder kinderen nu de kraamzorg is verbeterd, maar er in abortusklinieken duizenden en duizenden babys worden vermorzeld? Zijn er minder ernstige infectieziekten? Is het veiliger geworden op de wereld? Ziet de toekomst van de wereld er werkelijk beter uit, nu we zoveel meer weten?

Stuurloos

Je moet daarbij bedenken dat de toename van kennis zich

vooral gericht heeft op het mechanische en op materiele dingen. Het is vooral de natuurwetenschappelijke kennis die de eerste prijs in ontvangst denkt te nemen. Daar zit een geweldig stuk scheefgroei. Onze kennis van de dingen die het leven werkelijk bepalen, die werkelijk belangrijk zijn, is helemaal niet toegenomen. We kunnen mogelijk meer problemen analyseren, maar slagen er op geen enkele wijze in door de kennis die dat oplevert, het leven te verrijken. Op dat punt is de duisternis dieper dan ooit.

Is door de sociale wetenschappen, of door de communicatiewetenschap en - techniek, de eenzaamheid verminderd in ons land? De kennis van de psychiatrie is vanaf niets enorm gegroeid, maar lopen er minder mensen dan vroeger die vast in het leven? Is door de onderwijskunde en de pedagogiek de relatie met de jongeren beter geworden? Heeft de wereldwijde studie culturele antropologie ertoe bijgedragen dat de verschillende bevolkingsgroepen beter met elkaar kunnen samenleven? Heeft de filosofie in de laatste eeuwen bijgedragen aan het antwoord op de vraag, waarom wij op deze aarde zijn. Integendeel. En dan heb ik het nog niet eens over de onthutsende gevolgen van de academische theologiebeoefening in de laatste decennia. Het lijkt wel of de mensheid met al die kennis alleen maar stuurlozer is geworden. Het is blijkbaar nodig om allerlei stichtingen op te richten die ouders adviezen geven bij de opvoeding van hun kinderen, die echtparen huwelijksbegeleiding bieden, die individuen coachen in hun bestedingspatroon.

Al die beloften van de wetenschap, van het verlichtingsdenken: je zou erom moeten lachen, als het allemaal niet zo triest en verwoestend was. Want uiteindelijk heeft die toename van kennis geleid tot een versnelling van het secularisatieproces. Het heeft onze aandacht steeds meer gericht op de tastbare wereld. Heeft eraan bijgedragen dat God verdween uit het westerse wereldbeeld. De mens kon zichzelf voortaan wel redden en zijn eigen wereld vorm geven.

Wijsheid

En - of je het gelooft of niet - er zijn jongeren met een goed verstand, met een bovengemiddelde intelligentie, die denken dat wetenschap hen een grote voorsprong geeft op hun vrienden die in de bouw werken of achter de kassa zitten. Ze kijken met hun vwo-diploma en hun studentenkaart een beetje neer op hun ongeschoolde ouders of grootouders.

Het is een list van de duivel. Door hun confrontatie met de

arrogante wetenschap, denken ze boven hun milieu uit te stijgen. Er groeien zo opvattingen uit elkaar. Relaties komen onder druk te staan. Er komt verdeeldheid en frustratie. De studenten voelen zich niet meer thuis in het gezin waaruit ze komen en in de kerk waarin ze gedoopt zijn. Ze weten nu beter. Ze zijn verlicht.

Ze beseffen niet wat de wetenschap feitelijk is. Een geleerde kijkt met zijn telescoop naar een klein rondje van de werkelijkheid. Hij voert een wetenschappelijke rondedans uit op de vierkante centimeter van zijn vakgebied. En meent maar al te vaak dat hij daarmee de juiste bril op heeft om het leven te beoordelen. Met die specialistische kennis, denkt hij generalistische uitspraken te kunnen doen.

Onzin natuurlijk. En je weet dat ook eigenlijk wel. Dat het niets voorstelt, al die geleerdheid. Want als je diep in de problemen zit en je wilt er met iemand praten, dan kijk je niet naar de diploma's. Dan denk je niet: wie heeft in mijn kennissenkring het meest gestudeerd. Welke ingenieur zit er in onze gemeente. Laat ik daar eens naar toe gaan.

Als er werkelijk problemen in je leven zijn, zoek je iemand op de wijs is. Die levenswijsheid heeft. Die vertrouwen biedt. Die misschien zelf ook het een en ander heeft meegemaakt. Die kan luisteren.

Licht

Ik wil nog een stap verder gaan. Sla de Bergrede eens op in je Bijbel. Martin Lloyd-Jones heeft er een indrukwekkende verklaring over geschreven. In die Bergrede zei de Heere Jezus tot zijn discipelen: Gij zijt het licht der wereld.

De wereld verkeerde blijkbaar in een verstikkende duisternis. Ook in de tijd van de Heere Jezus. Er waren uiterst slimme en ook wijze filosofen geweest, van wie we tot op de dag van vandaag de werken met bewondering kunnen lezen: Socrates, Plato, Aristoteles en vele anderen.

Maar wat doet de Heere Jezus? Hij loopt al die geleerde koppen, die op het aardse podium staan, voorbij en stopt achteraan bij een stelletje simpele, ongeleerde vissers.

Hij legt de hand op hun schouder en zegt: Gij zijt het licht der wereld. Wie deelt in hèt Licht der wereld, schijnt daar zelf blijkbaar ook wat van af in de duistere omgeving.

Sterker: zij vormen het licht der wereld. Er is maar één uitweg uit de duisternis van deze wereld. Er is maar een groep mensen die in de sombere, perspectiefloze wereld een rol van betekenis kan spelen: discipelen van Jezus Christus, omdat Hij het Licht der wereld is.

Dat licht heb jij nodig. Zonder dat licht zul je de werkelijkheid nooit in het juiste licht zien. Hoeveel je ook studeert, de essentie der dingen gaat aan je voorbij. Het maakt je tot een ootmoedige student. In het licht, dat de Heere Jezus hier bedoelt, stelt wereldse wetenschap namelijk niets voor. De gemeente van Korinthe had niet veel wijzen naar het vlees nodig. Het dwaze der wereld heeft God uitverkoren, opdat Hij de wijzen beschamen zou (1 Korinthe 1:27).

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen