"Totale chaos in het hoofd"

"Man, man wat is die jongen druk zeg. Hij praat altijd, beweegt altijd, draait constant op een veel te hoog hoog toerental. Da's vast een ADHDer, " zo klinkt het nogal eens in de volksmond. In dit artikel willen we samen kijken of we dat stempel wel zo snel op bepaalde kinderen en jongeren mogen drukken. Is ADHD soms een soort 'containerbegrip' aan het worden? ledereen die druk is, plakken we het etiket 'ADHD-er' op zijn leven. Al dan niet terecht!

Je vraagt je waarschijnlijk af: wat zijn dan de kenmerken van ADHD? De twee belangrijkste gedragskenmerken zijn: aandachtsstoornis en hyperactiviteit/impulsiviteit. Het zal je duidelijk zijn dat die twee kenmerken in allerlei gradaties kunnen voorkomen. Er zijn kinderen, die er zo veel last van hebben dat er behoefte is aan een duidelijke diagnose en een behandeling. Bij weer anderen zeg je: "Er is iets aan de hand met dat kind, maar wat het precies is? " En het kind zelf heeft wellicht nergens last van! We moeten het stempeltje maar niet te snel plakken.

Het eerste kenmerk van ADHD - aandachtsstoornis - is niet eens zo makkelijk te omschrijven. Wat verstaan wij nu onder aandacht?

Denk in dit geval maar aan kinderen en jongeren die grote moeite hebben om hun aandacht bij het werk, hun spel of gesprek te houden, Hoe dat komt? Wel, ze zijn minder goed in staat om onbe-

langrijke prikkels van binnenuit of van buitenaf te negeren. Ze springen van de hak op de tak in hun spel, in hun werk, in hun praten en denken.

Als er stil gewerkt wordt in de klas horen zij in de verte al een vliegtuig aankomen of een vrachtauto op de dijk. Elk vliegje of spinnetje zien ze en als er teveel prikkels tegelijk op hen afkomen, wordt het een totale chaos in hun hoofd. Er woedt een hersenstorm!

Beweging

Het tweede gedragskenmerk hyperactiviteit/impulsiviteit heeft betrekking op de manier waarop ADHD-ers zich bewegen en gedragen. Je ziet een ADHD-er vaak allerlei bewegingen maken, die helemaal niet nodig zijn. Ze draaien, friemelen aan een pen, een paperclip, een dopje, ze frunniken, tikken onophoudelijk met een pen of potlood, ze staan steeds op en plukken aan andere kinderen.

Vooral op jonge leeftijd zijn kinderen met ADHD voortdurend in beweging en ze kunnen amper op hun stoel blijven zitten Je begrijpt dat stil zitten op school, in de kerk, op de club enorm veel energie van hen vraagt! Trouwens... ook van hun ouders en leerkrachten en clubleiders! De onrust uit zich ook in heel veel en heel druk praten.

ADHD-ers zijn ook behoorlijk impulsief. Ze doen heel veel dingen zonder er bij na te denken. Ze horen een opdracht maar half en denken hem in zijn geheel te begrijpen en gaan aan de slag. Er wordt meteen gereageerd, terwijl er helemaal niet nagedacht is over een mogelijke strategie in de zin van: eerst doe ik dit, dan vervolg ik met dat... Nee, meteen handelen.

En dan ziet het resultaat er niet altijd even fraai uit...

De juf heeft bijvoorbeeld gezegd: "Jongens, eerst rekenen, heb je je taak klaar, dan mag je op de computer rekenspelletjes doen." Maar wat doet ADHD-er Tiemen? Hij heeft zijn rekenles klaar en duikt achter de computer om daar heerlijke, spannende spelletjes te gaan doen in plaats van rekenspelletjes! Op je beurt wachten bij een spelletje op het plein? Liever niet! Even wachten? Voordringen gaat sneller! Wachten tot anderen zijn uitgepraat? Dat is een lastige opdracht. En juist deze dingen zorgen ervoor dat ze niet bepaald populair worden bij groepsgenoten.

Hoe komt het toch?

Laat het ons helder zijn, dat kinderen en jongeren met ADHD het bepaald niet gemakkelijk hebben. Sommige mensen denken, dat het storende gedrag met opzet wordt veroorzaakt, maar niets is minder waar. Er is geen sprake van onwil, maar van onvermogen! Ze doen het echt niet expres. Wetenschappers zeggen, dat deze kinderen en jongeren een storing hebben in hun hersenen en dan in het gedeelte van het 'remsysteem'. Normaliter hebben wij in onze hersenen een 'rem' zitten, die er voor zorgt dat wij niet op alle prikkels van buitenaf en binnenuit reageren. Dat remsysteem selecteert in feite alle prikkels voor ons en alleen wat van belang is, blijft op de 'zeef' liggen; de rest zakt er door. Een kind met ADHD heeft dus zwak ontwikkelde remmen. Dat remsy-

steem, om het beeld maar vast te houden, speelt een geweldige rol bij concentratie, bij het regelen van ons gedrag, bij de planning van dingen die er moeten gebeuren. Daarbij beïnvloedt het systeem de emoties, de motivatie en het geheugen. Zie je hoe dankbaar we zouden moeten zijn als bij ons dat remsysteem wel goed is ontwikkeld?

Komt het weel voor?

Als er veel etiketten worden uitgedeeld - "da's zeker een ADHD-er" - zouden we daar de conclusie uit kunnen trekken dat ADHD veel voorkomt. Maar eerlijk waar; de term wordt te pas en te onpas gebruikt en daar moeten we maar niet aan mee doen. ADHD kan alleen worden vastgesteld door middel van een zeer uitgebreid, nauwgezet onderzoek door een gespecialiseerde kinderarts of kinderpsychiater. En wanneer wordt de diagnose ADHD nu gesteld? Alleen als er een ernstige vorm van aandachtstekort en impulsiviteit/hyperactiviteit wordt waargenomen. Naar schatting heeft twee procent van de kinderen van 5 tot 1 k jaar een 'echte ADHD'. Opvallend is, dat de diagnose ADHD vier keer meer is vastgesteld bij jongens dan bij meisjes! Bij meisjes is er vaak minder

scorend of agressief gedrag te zien en daardoor worden ze minder snel opgemerkt.

Overal problemen?

Wie goed heeft nagedacht over de stoornis in het remsysteem in de hersenen zal begrijpen, dat het leven voor ADHD-ers niet eenvoudig is.

Concentratieproblemen, gedragsproblemen, niet kunnen plannen, een geheugen wat minder functioneert... Dat zorgt natuurlijk op school voor problemen. Van de ADHD-ers heeft dan ook maar liefst zo'n twintig tot vijftig procent leerproblemen in de vorm van taal-, lees-en rekenproblemen! Komen daarbij dan nog gedragsproblemen, is de relatie met de leerkracht en met de andere kinderen verstoord, dan stapelen de problemen zich steeds hoger op.

Niet zelden ontwikkelen kinderen en jongeren met ADHD een behoorlijk negatief zelfbeeld met grote faalangst en dat heeft funeste gevolgen. Om zich staande te houden gaan ze meer en meer stoer gedrag vertonen en ze hangen de clown uit in de klas. Het gevolg is dat er nog meer onrust ontstaat in de klas, niet tot vreugde van de leerkracht en de negatieve cirkel draait!

Wat een opdracht is het voor leerkrachten om ook deze kinderen en jongeren op te vangen en ze toch een positief zelfbeeld bij te brengen. Ook ADHD-ers moeten voelen dat ze er mogen zijn, ook zij moeten zich veilig kunnen voelen en het gevoel hebben van een relatie. Leerkrachten zullen daar zeker bij ondersteuning moeten krijgen. De overheid vraagt aan de 'gewone basisschool' steeds indringender dat ook kinderen met ADHD opgevangen moeten kunnen worden.

Dat zoiets niet eenvoudig is, blijkt nu wel uit de praktijk! Ook de clubleiding vraagt zich wel eens af: "Hoe zal het vanavond gaan met onze levenslustige ADHD-er?

Zal ze aanspreekbaar zijn op haar gedrag? "

Tips

In het omgaan met 'onze' ADHD-ers thuis, op school en op de vereniging zijn wel een aantal afspraken te maken, die hen helpen het leven iets aangenamer te maken. Een paar tips: • Zorg dat een dag(deel) overzichtelijk is met behulp van plaatsjes, een rooster, een agenda en ruim daarbij ook in, dat kinderen of jongeren goed weten wanneer een activiteit begint en eindigt.

• Zorg voor opgeruimde kasten, tafels en laatjes. Rommel nodigt uit tot chaotisch handelen; zorg zelf een voorbeeld te zijn van netheid en orde.

• Zorg voor vaste opbergplaatsen van materialen, speelgoed, schoolspullen, zodat kinderen blindelings weten waar ze hun spullen kunnen vinden.

• Zorg bij uitleg voor korte zinnen; waak ervoor lange redevoeringen te houden tegen ADHD-ers. Laat de uitleg ook interactief zijn. Stel zelf korte vragen, gebruik eenvoudige taal.

• Zorg ervoor dat er niet meer dan één opdracht tegelijk wordt gegeven.

• Zorg voor een paar duidelijke, positief geformuleerde regels. Maak ze zo mogelijk samen met de kinderen en jongeren.

• Zorg ervoor zelf als opvoeder en vriend (in) goed volgbaar te zijn.

Gods leiding

We belijden samen, dat er in ons leven geen toeval is, geen noodlot wat onverwachts toeslaat, maar dat de Heere ons aller leven leidt. Niet altijd beleven we ook wat we belijden. Er zijn ouders, die het echt moeilijk vinden dat zij een kind met ADHD hebben gekregen. En eerlijk is eerlijk: het is ook niet eenvoudig om er altijd weer voor hen te zijn, te voorkomen, dat er dingen misgaan. Soms ben je zelf als opvoeder ook zo moe, mis je de energie en hoe snel draai je dan met elkaar in een maalstroom van zorg en verdriet. Andere kinderen in het gezin reageren ook op hun broer(tje) of zus(je) en ook zij hebben aandacht nodig, 't Is zeker aan te bevelen hulp en begeleiding te vragen voor de opvoeding van de ADHD-er. Om het samen vol te houden. Tegelijkertijd zegt het huwelijksformulier zo mooi, dat God de gehuwden "Zijn hulp en bijstand altijd wil bewijzen, ook wanneer men zulks allerminst verwacht."

Laten we echter de ADHD-ers zelf niet vergeten. Worstelen zij zelf niet met de vraag waarom God hun dit kruis heeft opgelegd? Als zij dit artikel lezen, zou ik juist tegen hen willen zeggen: "Het is goed voor een man (vrouw) dat hij het juk in zijn jeugd draagt; hij zitte eenzaam en zwijge stil, omdat Hij het hem opgelegd heeft." God vergist Zich niet en nooit, ook niet in jouw leven. In Zijn wijsheid legt Hij ons soms een kruis op, opdat we al jong zullen leren: "Hier beneden is het niet!" Sterkte toegewenst in al jouw wegen!

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen