Het theocratisch ideaal

De Heere God heeft de overheid opdracht gegeven om "niet alleen acht te nemen en te waken over de politie, maar ook de hand te houden aan de heilige Kerkedienst; om te weren en uit te roeien alle afgoderij, en valse godsdienst, om het rijk des antichrists te gronde te werpen, en het Koninkrijk van Jezus Christus te doen vorderen, het Woord des Evangelies overal te doen prediken, opdat God van een iegelijk geëerd en gediend worde, gelijk Hij in zijn Woord gebiedt."

Zo staat het althans in artikel 36 van de Nederlandse Geloofsbelijdenis. Vooral de schuingedrukte woorden zijn in de loop der geschiedenis fel bekritiseerd. Moet de overheid dwaalgodsdiensten of godsdienstige dwalingen strafbaar stellen? En wat is dan wel of niet een valse godsdienst? Geldt dat alleen de islam, of ook het jodendom en misschien zelfs de roomse kerk?

De gereformeerde voorman dr. Abraham Kuyper, precies honderd jaar geleden nog minister-president, was het met de 21 schuingedrukte woorden oneens. Onder zijn leiding werden ze - óók precies een eeuw terug - door de synode van de Gereformeerde Kerken officieel geschrapt. Ds. G.H. Kersten vond dat onterecht. Hij richtte in 1918 de Staatkundi Gereformeerde Partij (SGP) op. Deze partij wilde wél vasthouden aan de theocratische gedachte, zoals die in Reformatie en Nadere Reformatie was beleden. Anno 2005 zit diezelfde SGP, inmiddels de oudste politie-

ke partij, in het beklaagdenbankje. Het zou een partij zijn van fundamentalisten, die hun geloof via de politiek willen opleggen aan andersdenkenden. Al gauw worden SGPers op één lijn geplaatst met islamitische extremisten. En wie houdt daarbij nog in het oog dat zij het gebruik van geweld altijd nadrukkelijk hebben afgewezen?

Geen coup

Nu kunnen wij onder elkaar vaststellen dat de SGP eigenlijk een heel normale, democratische partij is. SGP-ers zijn er allerminst op uit om een coup te plegen. Ook hebben ze niet de behoefte om joden, moslims of seculieren met het mes op de keel een gereformeerde belijdenis te ontfutselen. We kunnen zonder meer aannemen wat partijleider Van der Vlies kortgeleden aangaf: "Liberalen én moslims zijn veilig bij de SGP."

Maar daarmee zijn we er niet. We zullen moeten erkennen dat de theocratische gedachte problematisch is geworden. Het ongeloof rukt op en we moeten ons verdedigen tegen een seculiere meerderheid, die zich nu eens ergert aan het gebeier van kerkklokken, dan weer het christelijk onderwijs wil aanpakken en die zich soms zelfs afvraagt of bijbelse standpunten nog wel hardop uitgesproken mogen worden.

Tegenover die meerderheid beroepen we ons op de vrijheid van onderwijs of op de godsdienstvrijheid. Maar wie de theocratie aanhangt, heeft juist met deze grondrechten moeite. Zij bieden valse godsdiensten immers alle ruimte en stellen bijvoorbeeld moslims in staat hun eigen scholen te stichten. Ziedaar het dilemma. De voorzitter en de jeugdwerkadviseur van de SGP-jongeren noemden het onlangs een "toenemende spagaat."

Kun je als christen nog opkomen voor theocratische politiek in een samenleving die niet meer christelijk is? Moeten SGP-ers van een niet-christelijke overheid verlangen dat zij onderscheid maakt tussen de ware en de valse godsdienst? SGP-denker L.M.P. Scholten zei daar moeite mee te hebben. Ook onze eigen ds. W. Visscher, die in het RD pleitte voor werkafspraken met joden en moslims tegen de aanvallen vanuit het anti-religieuze kamp, zal de spanning voelen. Want hoe soepel loopt zoiets, als sommige SGP-politici tegen de bouw van moskeeën stemmen? Daar lijkt iets te wrikken.

Bezinning

Wat een dilemma. Misschien moeten we het wel een duivels dilemma noemen. Natuurlijk, je zou eruit zijn als je de theocratie afschaft. Maar wie zijn wij, zondige mensen, om God Zijn eerlijke recht op heel ons hart, heel ons verstand en heel onze samenleving te ontzeggen? Jezus, de Kurios, leert ons bidden: "Uw wil geschiedde, gelijk in de hemel, alzo ook op de aarde." Dus ook in de politiek. En wat is beter voor ieder mens dan te gehoorzamen aan Gods goede geboden? Mag je als christen-politicus die oproep ooit nalaten?

Hooguit zouden SGP-ers zich in het licht (of donker? ) van de tijd opnieuw moeten bezinnen op de kloof tussen ideaal en werkelijkheid, iets waarvoor de al genoemde SGP-jongeren hebben gepleit. Wellicht heeft Groen van Prinsterer ze daarbij nog iets te bieden. Gedwongen door de nood der tijd ging hij met twee woorden spreken. Als compromis aanvaardde hij het ontstaan van bijzondere scholen, maar behield zijn ideaal van openbaar christelijk onderwijs. Maar zal bezinning helpen? Of nadert de werkelijk bijbelgetrouwe politiek, of het nu bij de SGP is of bij de Christenunie, zo langzamerhand z'n einde? We moeten het niet uitsluiten. In Engeland waarschuwde Jayne Ozanne, topadviseur van de Anglicaanse kerk, al voor een nieuwe periode van vervolging, waarbij het geloof in ondergrondse privésferen wordt teruggedrongen. Ook in Nederland gaan de ontwikkelingen soms verrassend snel. Laten we maar nuchter zijn, en waken in de gebeden.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen