Weren van televisie en filteren internet is niet genoeg

Computers zijn niet meer weg te denken uit de samenleving. Daarom is het van groot belang om kinderen te vormen, ook op het terrein van mediagebruik. Ouders dragen een grote verantwoordelijkheid met het oog op hun kinderen. Bij de doop hebben vader en moeder beloofd hun kinderen te "zullen onderwijzen en te doen onderwijzen". Verantwoord mediagebruik begint daarom bij een zorgvuldige keuze door de ouders.

De computer en een aansluiting op internet worden steeds meer een onmisbaar hulpmiddel voor studie en communicatie. Maar liefst zeventig procent van de gezinnen met opgroeiende kinderen in de Gereformeerde Gemeenten hebben een internetaansluiting. Meestal een aansluiting zonder filter, met alle gevaren die daarbij horen. Een goede, Bijbelse mediaopvoeding is daarom nodig. Een filter moet daarbij wel de eerste stap zijn. Maar daarmee zijn we er niet. Ook op ouders die wel een gefilterde vorm van internet hebben of ouders die thuis misschien geen internet hebben, rust de taak kinderen te leren op een goede manier om te gaan met moderne media. De uitdagingen blijven daarmee immers niet alleen thuis voor het oprapen, maar ook op school of bij vriendjes. Bovendien beperkt de mediaopvoeding zich niet alleen tot internet. Spelletjes en mobiele telefoons, om een paar voorbeelden te noemen, horen ook bij de 'moderne media'.

Voorlezen en voorleven

De vorming van het geweten is een belangrijk element in de opvoeding. In het kinderleven is het nodig dat er regels en afspraken, geboden en verboden aan de kinderen worden aangereikt. Gods Woord en Zijn geboden vormen de bron van deze normen en waarden (Romeinen 7: 7).

Bijbelse gewetensvorming is onmogelijk zonder onderwijs in de wet des Heeren. De inhoud van Gods wet moet op een liefdevolle wijze aan het kinderhart worden gelegd. Het is belangrijk dat kinderen leren dat hartelijke, persoonlijke kennis van zonde en schuld niet wordt gewerkt door het geweten, maar door de wet. Daarbij maakt de Heere gebruik van het geweten en de gewetensvorming in de jeugdjaren. Spurgeon zegt dat kinderen moeten leren inzien, wat voor groot kwaad de zonde is.

Het gaat om het vormen van een geweten dat door Gods geboden wordt beheerst en bij het ouder worden de vraag gaat stellen: Heere, wat wilt Gij dat ik doen zal? Hoe belangrijk is dat in deze maatschappij. Want alleen televisie weren en internet filteren is niet genoeg: het gaat om de grondhouding, om het hart van de jongeren. Waarmee zal de jongeling zijn pad, door ijdelheden omsingeld, rein bewaren? Gewis, als hij het houdt naar Gods Woord!

Aan de ene kant gebeurt het overdragen van deze Bijbelse normen en waarden onbewust: uit gewoonte. Jongeren kopiëren het gedrag van ouders en andere opvoeders. Woorden, gebaren, daden, maar ook (motieven voor bepaalde) keuzes, nemen kinderen over. Een kloof tussen leer en leven heeft dikwijls funeste gevolgen voor de godsdienstige ontwikkeling bij kinderen. Uit een onderzoek is gebleken, dat niet wat de identificatiefiguur zegt, maar wat hij of zij doet bepalend is voor de geloofsoverdracht. Het is daarom belangrijk te doen wat zelf wordt gezegd.

Een ouder die de kinderen een tijdslimiet oplegt voor computergebruik en zelf de rest van de avond achter het beeldscherm doorbrengt, overtuigt niet. Voorlezen en voorleven!

Het is dan ook de vraag waarom veel ouders er toch voor kiezen, om maar een voorbeeld te noemen, een open internetverbinding te nemen of te houden. Zien ouders de gevaren niet? Of is het vanwege de kosten, die overigens vaak laag zijn? Jongeren beslissen toch niet over internetaansluiting? De Schrift roept op tot een christelijke levenshouding, waarbij het gebod van God richtinggevend is.

Bouwstenen

Het overdragen van Bijbelse normen en waarden moet aan de andere kant echter ook bewust gebeuren. Het is daarbij belangrijk dat kinderen leren dat er regels zijn. Die regels moeten duidelijk zijn. Die regels moeten ook worden uitgelegd: waarom mag dit niet en waarom mag dat niet. Tegelijk is het zo dat teveel regels niet vormen. Een kind kan zo worden ingesnoerd in een harnas van geboden en verboden, dat het kindergeweten niet meer spreekt, maar blokkeert! Een goed evenwicht tussen te veel en te weinig regels is uiterst belangrijk. Gewetensvorming vraagt oefenruimte om de gestelde normen in praktijk te brengen.

Godsdienstige opvoeding mag nooit alleen zijn 'Je mag niet dit'. En: 'Je mag niet dat'. Want tegenover die regels staat - als het goed is - ook iets waardevols: de rijkdom van het leven naar geboden van de Heere.

Regels zijn er om nageleefd te worden. Opvoeden in de vreze des Heeren vraagt een wakend toezien op kinderen en - in het bijzonder - op tieners. Denk aan muziekkeuze, lectuur, gebruik van computerspelletjes en dvd's, vrijetijdsbesteding en omgang met vrienden. Niet als een politieagent, maar gedreven door liefde met het eeuwig heil van de jongeren als drijfveer.

Jacobus Koelman geeft in zijn Plichten der ouders aan: Straf uw kinderen niet te weinig, niet te veel en niet te laat. Niet te weinig, anders zullen ze zonder vrees voor straf opgroeien en heeft de straf geen effect. Niet te veel, zodat we geen moedeloosheid of haat aankweken. Gewetensvorming heeft dus ook te maken met straffen. De duidelijke regels moeten worden gehandhaafd.

Tegelijk mag daarbij het gesprek niet ontbreken. Het gesprek is een bijzonder opvoedingsmiddel, zeker ook voor de gewetensvorming. Met name in de puberteitsjaren is de gewetensvorming direct in het geding. Dat betreft ook het terrein van mediagebruik. Vragen genoeg: "Waarom hebben wij geen tv?" En: "Mag dit computerspelletje ook al niet? Hier mag ook niks!" Of: "Waarom hebben wij geen dvd-speler?"

Tieners moeten leren om straks eigen gewetensbeslissingen te nemen. Belangrijk is om in dit gesprek bouwstenen aan te geven waarmee jongeren zelf eigen beslissingen kunnen nemen: Bijbelse argumenten, ethische overwegingen. Kennis van deze zaken is daarom voor ouders onmisbaar.

Hulp en leiding

Wie helpt de jongeren daarbij? In de wereld van vandaag krijgen ze geen Bijbels antwoord. Daarom zal in het gezin, op de catechisatie, op de tienerclub of jeugdvereniging en op school richting gegeven moeten worden. Ouders en opvoeders zullen moeten luisteren naar de vragen van jongeren en hen serieus moeten nemen. Wees bereid te luisteren, toon liefde, geduld en begrip.

Tips

1. Gebruik internet alleen voor bepaalde doelen. Bijvoorbeeld studie, werk, communicatie met medestudenten, collega's, familie, vrienden, nuttige toepassingen zoals de NS reisplanner, de telefoongids, routeplanners en informatieve websites. De verleidingen, valkuilen en dwaalwegen op internet zijn te groot om dit medium te gebruiken voor verstrooiing.
2. Gebruik internet alleen via een filter. Internetprovider Kliksafe biedt voor gezinnen op dit moment de beste oplossing.
3. Voorkom surfen. Doelgericht informatie zoeken op internet voorkomt dat tijd verprutst wordt en verkeerde informatie opgeroepen wordt. Dat moet geleerd worden. Maak zoveel mogelijk gebruik van het rechtstreeks intypen van het benodigde internetadres.
4. Houd de historie van bezochte sites bij. Hierbij moeten ouders hun kinderen natuurlijk controleren, maar ook het internetgedrag van ouders moet inzichtelijk zijn. Ook zij zijn tenslotte geneigd tot het kwade dat op internet te vinden is. MS Internet Explorer houdt de historie bij, maar die is eenvoudig te wissen. Er zijn ook aparte programma's beschikbaar die het surfgedrag bijhouden, bijvoorbeeld NetAccountability, Netnanny en X3watch Accountability Software.
5. Spreek tijdslimieten af. Die kunnen uiteraard per gebruiker verschillen. Doel hiervan is om ongebreideld gebruik van internet te voorkomen en gericht en efficiënt computergebruik te bevorderen.
6. Zet de computer op een zichtbare plek. Dit is nodig om er zicht op te houden. Veel internetleed ontstaat wanneer 'niemand' het ziet. De concrete plek zal van de ruimte en persoonlijke voorkeur afhangen.
7. Verstrek nooit persoonlijke informatie. Denk aan telefoonnummer, adres, wachtwoorden of creditcardinformatie.
8. Leer kinderen vreemde dingen te melden.
9. Verbied chatten via een openbare chatroom.
10. Sluit reclamebanners of andere links uit die suggestief, obsceen, kleinerend of bedreigend zijn.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen