André Hazes

Twaalf jaar moet ik zijn geweest toen het Nederlands voetbalelftal in Duitsland Europees kampioen werd. Uit die tijd herinner ik mij het lied "Nederland, o Nederland, jij bent de kampioen". Inderdaad, van de bekende volkszanger André Hazes. Thuis was het niet gewenst, maar als jongetjes onder elkaar konden we het heerlijk zingen, trots op 'onze' dappere voetbalprestatie. Ik denk dat ik er toen iets van heb geproefd hoe meeslepend de liedjes van Hazes kunnen zijn.

Verder heb ik de popzanger niet zo gevolgd en weinig tot geen muziek van hem beluisterd. Twee weken geleden kwam hij ineens weer mijn blikveld binnen. En hoe! Er was geen ontkomen aan. André's hart had het begeven en vrijwel alle media besteedden er veel, heel veel aandacht aan. Hazes was het gesprek van de dag. Hij werd bejubeld en beweend. Het halve volk leek deel te nemen in een collectieve rouw.

Het had wel iets van de uitbarsting van rouw die twee jaar geleden volgde op de dood van Pim Fortuyn. Vooral tussen de stille tocht voor Fortuyn en de herdenkingsceremonie die Hazes ten deel viel zijn parallellen te trekken. Sniffende vrouwen en snikkende mannen. Overal zoeken mensen steun bij elkaar. Massaal rouwbeklag. Een bedrukte en gelaten sfeer. En overal de overtuiging dat Nederland nooit meer hetzelfde zal zijn.

Veel commentatoren hebben zich al verbaasd over die massale uitingen van rouw. Vroeger kenden we die niet, althans niet op die manier. Waar komen ze dan vandaan? Is het omdat mensen tegenwoordig zoveel opener zijn over hun emoties? Heeft het iets met de opkomst van de televisie te maken? Of komt het misschien doordat veel mensen, die in religieus opzicht nergens meer aan doen, nu hun diepste gevoelens aan aardse zaken verbinden?

Iets religieus

Even terug naar de herdenkingsbijeenkomst ter ere van Hazes en de stille tocht voor Fortuyn. Je zou inderdaad aan iets religieus gaan denken als je er zonder voorkennis in terecht kwam. Want je ziet kaarsen, bloemen en eerbiedig zwijgende mensen die samen kennelijk iets heel dieps beleven. Zoals je ze ook in kerken kunt tegenkomen. Vandaar dat al heel wat keren is geconstateerd dat dit soort zaken de plaats heeft ingenomen van de godsdienst.

We hebben het dan over idolen, de sterren van de moderne samenleving. Met behulp van de moderne media weten zij een grote plaats te veroveren in de harten van het volk. Of ze nu liedjes maken, een programma presenteren, sporten of politiek bedrijven. Mensen spiegelen zich aan hen, identificeren zich ermee. In die zin lijken het inderdaad een soort goden, afgoden welteverstaan. Vooral bij het topvoetbal komen vaak ook religieuze termen om de hoek kijken.

Toch blijft het wat onbevredigend om te spreken over een nieuwe soort religie, die de plaats inneemt van het christelijk geloof. Het nalopen van idolen is zeker niet één-op-één te vergelijken met serieuze godsdienst. Het heeft iets veel vluchtigers, iets veel goedkopers. Zolang de voetbalprof doelpunten maakt, heet hij een godenzoon. Scoort hij een tijdje niet, dan valt hij zomaar uit de gratie en wordt uitgejouwd.

Sterfelijkheid

De rouw over Fortuyn is inmiddels vrijwel geheel verdwenen. De emoties rond Hazes zullen ook weer snel betijen. Maar hoe valt die massale rouw dan te verklaren? Hoe komt het dat totaal verschillende mensen zich intens verbonden kunnen voelen bij het wegvallen van een idool? Waaraan ligt het dat grote mannen wankelen en vrouwen huilen vanwege de dood van iemand die ze niet eens persoonlijk hebben gekend?

In werkelijkheid ligt dat niet aan de idool. Het gehuil om een Fortuyn of een Hazes is van geen kanten te vergelijken met het geween van de dochters van Jeruzalem, die hun rechtvaardige Heere Zijn kruisgang zagen maken. De moderne emoties gaan ten diepste over de mensen zelf. Zij hebben zich vergaand geïdentificeerd met iemand, die nu het tijdelijke met het eeuwige moet verwisselen. Dat confronteert ze met hun eigen sterfelijkheid.

Het confronteert ze er ook mee hoe onverbiddelijk de dood is. Die wacht lang niet altijd tot iemand oud en der dagen zat is. Die wacht er ook niet op tot iemand zijn taken heeft afgerond. Te vroeg gestorven, is dan de gangbare mening. Pijnlijk getroffen door deze ervaring zoeken mensen, die geheel op het hier en nu zijn gericht, troost en steun bij lotgenoten.

Wie zijn mijn lotgenoten? Ik mag hopen dat het mensen zijn die beseffen dat het ware leven, lieven, loven hier niet is. Die wetenschap heeft ware christenen van alle tijden en plaatsen bewaard voor massahysterie en obsessieve omgang met de dood. Hen is een beter lot bereid. Hun heilzon is aan het dagen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen