"Christus blijft over als het enige fundament"

Wie was Thomas Boston?

"Boston werd in 1676 geboren in het Schotse stadje Duns. Zijn ouders behoorden niet tot de staatskerk van die dagen, de Anglicaanse kerk. Schotland zuchtte in die dagen onder de regering van Karel II, die een fel vervolger was van diegenen die hun plaats in de Anglicaanse kerk verlaten hadden. In 1688 waren de vervolgingen voorbij en werd koning Karel II opgevolgd door de Hollandse stadhouder Willem III.

Thomas was een leergierige jongen, die reeds op zevenjarige leeftijd in staat was de Bijbel te lezen. Na enkele jaren de Latijnse school bezocht te hebben, ging Thomas theologie studeren in Edinburgh. Aan het einde van zijn theologische opleiding nam hij een beroep aan naar de gemeente van Simprin. In deze gemeente ontmoet Boston veel onkunde en onverschilligheid. Hij begint zijn ambtelijke arbeid daarom met te preken over de natuurstaat van de mens.

In zijn huwelijksleven heeft Boston veel verdriet ondervonden. Van de tien kinderen die zij ontvingen, zijn er zes op jeugdige leeftijd overleden. Bovendien leed zijn vrouw Katharina aan ernstige depressies, waardoor hij haar gedurende veel jaren nooit alleen kon laten."

Kunt u iets zeggen over de theologische twisten in die dagen?

"In de beginperiode van de achttiende eeuw ontspon zich een theologisch geschil. De aanleiding hiervan was een boekje van de Engelsman Edward Fisher. Dit boekje was verschenen in 1645 en werd door Boston bij één van zijn gemeenteleden aangetroffen. De inhoud van het boekje Het Merg van het Evangelie trof hem diep en zette hem aan het denken. Wat hij hier las, streed met de in de Schotse kerk gekoesterde leer van de deugdzaamheid. De kerk in Schotland was besmet geraakt met de voorlopers van de Verlichting en meende dat een deugdzaam leven van berouw en boete een voorwaarde voor genade was. Boston en elf andere predikanten kwamen al spoedig in conflict met de Schotse kerk. Het geschil spitste zich toe op het zogenaamde 'neonomianisme'. Deze stroming van het neonomianisme maakt van het Evangelie een nieuwe wet. De zondaar moet voldoen aan voorwaarden als berouw en boetvaardigheid voordat hij of zij tot Christus mag vluchten. Boston en zijn collegapredikanten hebben zich hier heftig tegen verzet. Zij wezen op het onvoorwaardelijke karakter van het vluchten tot Christus. Berouw is geen voorwaarde waar vooraf aan voldaan moet worden, maar wordt door de Heilige Geest gewerkt in het vluchten tot Christus. In 1722 werden Boston en de elf andere predikanten afgezet.

De vragen waar het in die dagen om ging, zijn nog steeds heel belangrijk. Er zijn geen voorwaarden in de genade, waaraan de mens moet voldoen. De Heere vervult immers Zelf de voorwaarden in Zijn uitverkorenen. De afgelopen zomerperiode bezocht ik één van de Zomerkampen in België. Daar heb ik nog met de jongeren over deze vragen doorgesproken. Het geloof is een gave van God. Het is belangrijk om dit Bijbelse gegeven te laten staan. In pinkstergroepen valt bijvoorbeeld alle nadruk op het feit dat je moet geloven. Dan raakt het feit dat het geloof een gave is op de achtergrond. Het is zo belangrijk dat we van de spanning tussen verkiezing en verantwoordelijkheid geen kloppend systeem maken. De beloften van God zijn niet om te begrijpen maar om werkzaam mee te zijn. Boston is een theoloog die deze spanning volledig liet staan en die op een evenwichtige wijze aan de aspecten van verkiezing en verantwoordelijkheid een eigen plaats gaf. Daarom waardeer ik Boston ook zo."

Heeft het theologisch denken van Boston ook uitwerking in de Gereformeerde Gemeenten?

"Op de theologische school van onze gemeenten wordt ook les gegeven uit de werken van Boston. Vooral het boek De Viervoudige Staat wordt veel gebruikt. Zo ben ik tijdens mijn classicaal examen nog bevraagd op de twaalf bijlslagen, die in dit boek worden beschreven."

Wat bedoelt Boston met die bijlslagen?

"Door middel van deze twaalf bijlslagen probeert Boston een beschrijving te geven van de bekering. Met het woord 'bijlslag' wordt bedoeld dat de zondaar wordt afgehouwen van de oude stam van de zonde. De eerste bijlslag treft de mens in het hart. De Heilige Geest werpt enige lichtstralen in het hart van de slapende zondaar en laat hem zien dat hij een verloren zondaar is. De volgende bijlslagen laten een proces zien, waarbij de mens geleerd wordt dat niets van hem in aanmerking komt. Op deze manier blijft Christus over als het enige fundament waarop gebouwd kan worden. Bij de twaalfde bijlslag wordt de mens ingeënt in Christus.

Deze bijlslagen zijn een rijke verwoording van de bekering van een zondaar. We moeten er echter wel voor oppassen dat dit geen systeem wordt. De bijlslagen zijn immers een beschrijving van een wijze waarop de zondaar uit de natuurlijke stam genomen en wordt ingeënt in Christus."

Welke invloed heeft Boston nog meer gehad voor onze gemeenten?

"In het boekje Louter Genade, dat op last van de Generale Synode van 2001 is uitgekomen, zijn veel verwijzingen naar Thomas Boston terug te vinden. Ook de wijze waarop Boston omgaat met de leer van het genadeverbond heeft onze gemeenten gestempeld. Zo zijn de leeruitspraken van 1931 gebaseerd op het onderscheid tussen wezen en bediening van het verbond. Het wezen van het verbond omvat de uitverkorenen, terwijl de bediening van het verbond de gehele gemeente omvat. Het is kenmerkend voor de Gereformeerde Gemeenten dat de prediking betrekking heeft op heel de gemeente."

Kunt u iets meer vertellen over de inhoud van Bostons belangrijkste boek 'De Viervoudige Staat'?

"Het is een boek dat ontstaan is uit een serie preken, die later in druk zijn uitgegeven. Het boek geeft een pastorale dogmatiek en geen droge beschrijving van de geloofsleer. Elke lezer wordt persoonlijk aangesproken. Aan het einde van ieder hoofdstuk heeft hij een woord voor onbekeerden. Zij worden dan aangespoord om de Heere te bidden en te smeken om bekering.

Zoals de titel van het boek al aangeeft, worden vier staten van de mens behandeld. Het woord 'staat' kan hier het beste weergegeven worden als plaats ten opzichte van de Heere.

Allereerst gaat Boston in op de staat der rechtheid. De mens was in het paradijs onschuldig ten opzichte van God. Daar kwam verandering in door de zondeval. De mens verloor de staat der rechtheid en kwam in een staat van algehele verdorvenheid. De zonde van de mensheid en de ellende die hieruit voortvloeit, krijgen in dit gedeelte de aandacht.

Daarna beschrijft Boston de staat der genade, waarin de wedergeboorte en de vereniging met Christus beschreven worden. De vierde staat gaat over de eeuwige bestemming van de mens. Dit is een aangrijpend gedeelte, waarin Boston de heerlijkheid van het hemelse leven tegenover de eeuwige rampzaligheid plaatst.

In het afgelopen winterseizoen heb ik op enkele gemeenteavonden dit boek van Thomas Boston behandeld. Ik heb toen werkelijk gesidderd, toen ik het gedeelte van de eeuwige toom op de zonde moest behandelen. Toch is het een onderdeel van de geloofsleer dat niet mag worden verzwegen."

Kunt u aangeven waarom dit boek bij velen zo'n diepe indruk heeft achtergelaten?

"Het boek neemt de mens als het ware bij de hand. Het boek heeft een woord voor onverschilligen, voor mensen die uiterlijk netjes leven en voor kinderen Gods. Ook maakt het boek onderscheid tussen gelovigen en heeft het een woord voor zuigelingen, meer gevorderden en bevestigden. Op deze manier voelt iedere lezer zich aangesproken.

Een ander sterk punt van het boek is de beeldende schrijfwijze van Boston. Vooral in de gedeelten over de hemel en de hel komt deze beeldende wijze van schrijven naar voren en wordt in aangrijpende beelden het leven in hemel en hel weergegeven."

Wat kunnen wij nu nog leren van Thomas Boston?

"Van Thomas Boston kunnen wij in onze tijd nog heel veel leren. Allereerst als predikant. Als dominee moet je een boodschap hebben voor alle hoorders. Dit houdt in dat je niet alleen de jongens en meisjes moet noemen, maar ze ook daadwerkelijk bij de preek betrekken. Een ander belangrijk leerpunt uit de werken van Boston is het gebruik van voorbeelden uit het dagelijks leven. Op deze manier is het mogelijk om de boodschap met een eenvoudig beeld te verduidelijken.

Wanneer we meer inhoudelijk naar het leven en het werk van Boston kijken, zien we dat hij de staat van de onwedergeboren mens zo treffend weergeeft. Een onbekeerd mens is een lichaam dat helemaal ontwricht is en waarbij alle ledematen weer op de goede plaats gezet moeten worden. Op deze wijze geeft hij aan dat een totale verandering en herschikking moet plaatsvinden in het leven van een zondaar. Maar hij geeft ook de weg aan waarin die verandering plaats heeft. Hij wijst steeds heen naar het volbrachte werk van Christus."

Fragmenten uit: Thomas Boston, Zoekt dagelijks Zijn aangezicht. Bijbels dagboek (Houten: Den Hertog 2003).

Zondaar, hoe zult u God in het aangezicht zien als u eenmaal voor Zijn rechterstoel moet verschijnen, en u hebt Zijn verzoek om tot Hem te komen geweigerd? Hoe zult u terugzien op de liefde die u hebt verworpen? Wat zult u doen als Hij zal komen in Zijn toorn tot u die nu niet tot Hem komen wilt nu Hij u roept? 

Misschien zegt iemand van u: Is het mogelijk dat Hij mij, ellendige, walgelijke zondaar, roept? Ik antwoord: wij hebben algemene nodigingen die door geen voorwaarden belemmerd worden. Er zijn vrije aanbiedingen die aan allen gedaan worden die willen komen. O alle gij dorstigen, komt tot de wateren... En de Geest en de bruid zeggen: Kom! En die het hoort, zegge: Kom! En die dorst heeft, kome; en die wil, neme het water des levens om niet. De Heere toont uitdrukkelijk aan dat de ellende of onwaardigheid van iemand die komen wil, geen belemmering is: Al waren uw zonden als scharlaken, zij zullen wit worden als sneeuw.

Wat wilt u nog meer? Wij zijn heden in de Naam van onze Meester gezonden om u te dwingen bij Hem binnen te komen, wat uw toestand ook zijn mag. Eigenlijk zouden wij u één voor één moeten komen vertellen dat u het bent die door Christus geroepen wordt. Indien gijlieden willig zijt en hoort, zo zult gij het goede dezes lands eten. Maar indien gij weigert en wederspannig zijt, zo zult gij van het zwaard gegeten worden; want de mond des HEEREN heeft het gesproken. 

Durft u niet tot Christus te gaan? Durft u Zijn nodiging niet te omhelzen? Durft u het grote gebod van God niet te gehoorzamen? Mogelijk zegt u: mijn zonden zijn talloos en zeer gruwelijk. Kan er voor mij nog plaats zijn? Durft zo'n vuil, goddeloos en ellendig mens als ik ben, tot Hem te komen? Ik antwoord: als elke zonde van u zo groot was als een berg, en al waren zij zo talrijk als het zand der zee, toch is het bloed van Christus, omdat dit het bloed van de Zoon van God is, in staat om al die zonden uit te delgen. En het bloed van Jezus Christus, Zijn Zoon, reinigt ons van alle zonde. Leg dan uw schuld en onwaardigheid op Hem, Die gans begeerlijk is. Eerder zullen de rotsen zinken onder het gewicht van een vogel die erop neerstrijkt, dan dat dat bloed voor u ontoereikend zal zijn. 

Moet uw ziekte u er dan van weerhouden naar een dokter te gaan? Durft u niet tot de fontein te komen om u te wassen, omdat u onrein bent? Voor wie anders is de fontein geopend dan voor onreine zondaren? Het probleem tussen Christus en u is niet of Christus Zich zo laag wil bukken om zo' n vuile ziel te wassen in Zijn bloed. De vraag is wel of u de Zoon van God beledigen zult door Zijn aanbod af te slaan! Als walgelijkheid en onwaardigheid zondaren buiten Christus hadden kunnen houden, zou er nooit een adamskind binnenkomen. Blader uw Bijbel door en kijk of u iemand kunt vinden die aan Zijn deur gestorven is, omdat hij te walgelijk en te ellendig was! 

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen