"De groep die doorgaat, kijkt er echt naar uit"

Veel ouderen zijn eenzaam, maar niet allemaal. Veel jongeren zijn alleen met zichzelf bezig, maar niet allemaal. Jongeren en ouderen lijken in verschillende werelden te leven. Als je ze met elkaar in contact brengt, blijkt dat toch mee te vallen. Om zulke contacten te bevorderen, is de Jeugdbond samen met het Landelijk Contact Jeugdverenigingen Christelijke Gereformeerde Kerken (LCJ) en de Stichting Gereformeerde Zorgcentra Zuid-Holland  (SGZZH) een project gestart met de naam 'Zorg voor elkaar'.

Maaike: "Ik denk dat het er vooral om gaat, dat veel ouderen eenzaam zijn. Daarnaast zijn er veel jongeren die vragen hebben waar ouderen hen in zouden kunnen helpen. Die worden nu bij elkaar gebracht. Tijden veranderen, maar veel in een mensenleven blijft hetzelfde. Je moet daarin wel reëel blijven: niet alle ouderen bij ons in Boskoop hadden behoefte aan bezoek. Maar de groep die doorgaat, kijkt er echt naar uit. Die mensen vertellen vaak heel veel en daar kun je iets mee in je eigen leven."

Kletsen

Marja Molenaar en Maaike Verhoeks waren enthousiast om mee te doen aan de voorbereidingen van dit project en hopen op de komende landelijke instructie-avonden ook een presentatie te geven. Beiden hadden al positieve ervaringen met ouderen opgedaan in hun bijbaantjes: Maaike als receptioniste/telefoniste in een zorgcentrum en Marja als werkster bij oudere mensen in vooral aanleunwoningen. Marja: "Ik mocht er drie uur over doen om een huisje schoon te maken, maar de meeste mensen waren niet zo vies en poetsten zelf nog van alles. Ze deden dan grote moeite om je op een stoel te houden, kwamen met een eitje, nog eens koffie. En maar kletsen."

Naast hun werkervaring hebben de twee dames uit Boskoop zich ook vaak ingezet tijdens de middagen voor 65-plussers die de JeV daar elk jaar in de kerstvakantie organiseert. Maaike: "Dat doen we in Boskoop al sinds de jaren '70. We verdelen de adressen en gaan de mensen langs om hen uit te nodigen. Dat worden vaak al bezoekmiddagen op zich." Zo'n gezamenlijke bijeenkomst bevordert het contact tussen jong en oud, vinden de meisjes. Maaike: "De ouderen praten onderling natuurlijk veel, maar je merkt dat ze het leuk vinden om ons bezig te zien en met ons te praten." Volgens Marja is zo'n middag "de topper van het jaar! Wij zijn lekker aan het regelen en zij hebben een leuke middag. En al loop je veel te rennen, je komt toch koffie brengen en bent met ze bezig. Je leert elkaar daardoor ook wat kennen, zodat je op een ander moment eerder een praatje met elkaar maakt."

Aan de slag

Zo'n bijeenkomst met ouderen is één van de activiteiten die terug te vinden zijn op de cd-rom die bij het project ontwikkeld is. Een introductie-avond, een 'Zorg-voor-elkaar-week', bezoekwerk, een klusjesbank en inbreng van ouderen op de vereniging zijn de andere items. Je kunt de cd-rom als JeV aanvragen, een commissie instellen en er direct mee aan de slag gaan; de cd-rom levert een compleet draaiboek en geeft aan van vergadering tot vergadering hoe en wanneer je dingen moet regelen. Je vindt er bijvoorbeeld een compleet programma van een introductie-avond en de voorbereiding daarvan, voorbeeld-enquêtes om aan jongeren én ouderen te vragen hoe vaak ze een bezoek willen brengen of bezoek krijgen en wat ze dan eventueel zouden willen doen. Ook bevat het schijfje een database om die gegevens op te slaan en aan elkaar te koppelen, zodat je een jongere en een oudere met dezelfde interesses bij elkaar kunt brengen.

Vier +16-verenigingen hebben inmiddels proefgedraaid: Boskoop, Dordrecht en Vlaardingen (JBGG) en de LCJ-vereniging van Sliedrecht. In Boskoop is door het project weinig veranderd: een bijeenkomst werd immers al jaarlijks gehouden en de jongeren dachten dat er aan een klussenbank niet veel behoefte was. Wel heeft de opstartcommissie contact gehad met een oudere meneer uit de gemeente om ideeën uit te wisselen en het bezoekwerk is meer gestructureerd. Maaike: "Wij moesten vijftien jongeren en wat meer ouderen indelen, dan heb je niet zoveel te koppelen. Dus we hebben de adressen gewoon verdeeld." Je kunt de richtlijnen van de cd-rom uiteraard aanpassen aan de plaatselijke situatie.

Voor elkaar

Het project is er duidelijk op gericht om ouderen en jongeren bij elkaar te krijgen. Hebben zowel de ouderen als de jongeren daar iets aan? Is het inderdaad 'zorg voor elkaar', dus twee-richtingsverkeer?

Maaike: "Het viel mij een beetje tegen dat ouderen die wel enthousiast waren voor de bejaardenmiddag, dat veel minder waren voor bezoekjes van jongeren. Misschien moeten ze daar eerst aan wennen. Na de introductie-avond gingen de jongeren heel enthousiast op pad en toen bleek dat ze niet overal met open armen ontvangen werden. Daar moet je reëel in zijn. En volhouden en geduld hebben."

"Dat volhouden kan voor de jongeren best moeilijk zijn", zegt Marja. "Ik vind de ouderenbezoekjes heel leuk om op te starten. Het is de basis van het project dat jongeren bij ouderen op bezoek gaan en blijven gaan. Maar de meeste jongeren hebben weinig tijd en een commissie moet daar soms wel aan trekken, zodat het niet verflauwt." Als je echt iets van elkaar wilt leren, moet je proberen om ook zinvol contact te hebben. Marja: "Ouderen kunnen meeleven met jongeren, zich inleven in de wereld waarin wij leven en andersom."

"Het is per persoon heel verschillend of dat lukt", vindt Maaike. "De ene oudere praat vooral over zichzelf, terwijl een ander echt moeite doet om je opleiding te begrijpen en verder te vragen. Je kunt zelf ook een beetje nagaan wat de oudere vroeger gedaan heeft. En foto's kijken is altijd leuk." Marja: "Als ze echt hun hele familie afgaan dan moet je een beetje creatief zijn om het gesprek om te buigen. Maar ook al gaan de gesprekken gewoon over het weer en de kinderen en kleinkinderen, als je ziet hoe ze ervan genieten als je komt en misschien een eindje met ze wandelt! Dan merk je dat je echt iets kunt betekenen. Het klinkt misschien hoogdravend, maar ik denk dat het goed is om te leren iets over te hebben voor een ander. Ook al heb je misschien geen zin, je gaat toch en dan blijkt dat het nog leuk is ook en dat je waardering krijgt."

Samen wandelen, boodschappen of een spelletje doen, zijn activiteiten waar je samen van kunt genieten. Maar je moet zelf een beetje actief zijn, ook als JeV, vindt Maaike. "Ik weet van één mevrouw die aanbood om ons te leren borduren, maar meestal vinden ouderen het moeilijk om aan te geven waar ze iets over weten of wat ze jongeren te bieden hebben. Op een verenigingsavond kun je best een oudere uitnodigen om bijvoorbeeld over de oorlog te vertellen. Van die levenservaring kun je als jongere leren." Dat werd duidelijk toen een man op de Boskoopse bejaardenmiddag het woord nam om te bedanken, vertelt Maaike. "Hij zei: 'Je hoort wel: 'de jeugd van tegenwoordig'. Maar wat jullie vanmiddag gezien hebben, is ook 'jeugd van tegenwoordig'.' Daarna vertelde hij uit zijn eigen leven hoe hij God had leren kennen. Wie op het Woord des Heeren verstandiglijk let, ik weet het nog. Dat sprak erg aan, ook omdat je merkte dat hij ons dat toewenste. Heel waardevol."

"Ik heb meegedaan vanuit één van de proefgemeenten waar het project gestart is. We hebben van de grond af bekeken hoe we het op gingen zetten", vertelt Gerco Faas uit Dordrecht. "We wilden erachter komen wat ouderen aansprak en wat jongeren wilden en hoe we dat bij elkaar konden krijgen. In onze gemeente hebben we een commissie gevormd van één jongen, twee meisjes en één oudere. We hebben bij de vrouwenvereniging een lijst van alle ouderen gevraagd en daaruit is een selectie gemaakt. Die mensen hebben bezoek gehad en een enquête ingevuld. Een deel gaf aan het leuk te vinden als er vaker jongeren zouden komen, anderen hadden daar geen behoefte aan of geen tijd voor.

Bij ons draait het project nu meer dan een jaar, maar het gaat langzaam. We hebben in de kerkbode gezet dat ouderen, als ze bezoek of hulp willen, kunnen bellen, maar er blijkt niet zoveel vraag te zijn naar jongeren die klusjes komen doen. Misschien uit bescheidenheid. Ik coördineerde klusjes en weet van een mevrouw die wekelijks voorgelezen wordt. Zelf kom ik bij een dame die hulp vraagt bij de computer. Dan praten we heel gezellig over van alles, bijvoorbeeld haar vrijwilligerswerk. De volgende keer gaat ze me een boek met schilderijen laten zien. Van de jongeren die echte visites doen, hoor ik ook dat gezelligheid het probleem niet is: meer hoe je op tijd weg komt."

Martijn en Robert Stremler uit Sliedrecht werden vanuit het LCJ gevraagd om de database te maken die op de cd-rom is gezet. Martijn: "Met deze database is het mogelijk om alle gegevens van de ouderen op te slaan, samen met wat zij willen en wat de jongeren voor hen willen doen. Zo kun je vraag en aanbod koppelen, overzichten maken van wat er afgesproken is en die aan de jongeren meegeven. De vergaderingen die met de vier pilotverenigingen gehouden zijn, hebben wij ook bijgewoond, zodat we er samen achter kwamen hoe alles opgezet kon worden. We weten natuurlijk niet of iedereen eruit haalt wat erin zit. Je kunt er veel mee doen, dus je moet wel een JeV-lid opzoeken dat een beetje met computers overweg kan."

JeV Vlaardingen in actie voor ouderen

Ouderen zijn vaak minder mobiel. Zeker ouderen die noodgedwongen gebruik moeten maken van een rolstoel. De JeV van Vlaardingen hielp door een fiets te bekostigen.

Vrijwilligers van zorgcentrum 'Uitzicht' in Vlaardingen en leden van de plaatselijke +16-vereniging 'Onderzoekt de Schriften', boden op 8 juli een elektrische rolstoelfiets aan, aan de bewoners van het verzorgingstehuis.

Omdat Uitzicht 30 jaar bestaat, wilden de vrijwilligers een leuk cadeau aan de bewoners aanbieden. Omdat met ouderen vaak eenzelfde korte rondje wordt gelopen met de rolstoel, viel de keuze al snel op de speciale fiets. Bij de rolstoelfiets zit de berijder achterop een fiets en de oudere zit voorop in een stoel. Om het de bestuurder wat makkelijker te maken, is de fiets voorzien van een elektromotor.

De stoel aan de voorkant is los te koppelen van de fiets. Daardoor kan de stoel als rolstoel worden gebruikt in bijvoorbeeld een winkelcentrum of voor een bezoek aan de huisarts. Omdat de fiets bijna zesduizend euro kostte, werd de JeV ingeschakeld. JeV-leden schreven sponsors aan, vrijwilligers van 'Uitzicht' organiseerden een markt en zetten verkoopacties op touw. In een half jaar tijd lag het benodigde bedrag op tafel. En omdat Vlaardingen één van de gemeenten is die betrokken was bij het project 'Zorg voor elkaar', kunnen ook de leden van 'Onderzoekt de Schriften' aan de slag met de rolstoel-fiets.

"Praktijk verschilt erg per plaats"

Anthony van den Ende was projectmedewerker voor 'Zorg voor elkaar'. Hij kijkt terug op het project.

"Een beetje afwachtend maar enthousiast, zo leek me de groep jongeren en 70-plussers die voor me zat. Ze waren van vier verschillende plaatsen gekomen, sommigen uit een stadsgemeente, sommigen van het zogenaamde platteland. Ik was een beetje nerveus: kon ik aan hun verwachtingen beantwoorden? Wat verwachtten ze eigenlijk?

Deze groep moest gaan uittesten wat achter het bureau was bedacht. Zij waren de mensen die het belangrijkste deel van het project moesten gaan vormgeven. In de loop van het jaar 2003 kwamen we erachter dat de praktijk per plaats erg verschilt, vaak toch weer net anders als van tevoren gedacht. We konden niet zomaar een stappenplan geven voor meer contact tussen 70-plussers en jongeren. In de ene gemeente was een klusbank meer op zijn plaats. Een andere jeugdvereniging richtte zich vooral op bezoekwerk. Al naar gelang de grootte van de jeugdvereniging en het aantal ouderen in de gemeente.

Samen zijn we er uitgekomen. We hebben een goed model ontworpen op de cd-rom. Ook dankzij de jongens die er later bijkwamen om de cd-rom te ontwikkelen.

Ik ben erg blij dat 'mijn' project nu ook bruikbaar is voor andere jeugdverenigingen. Het is verrijkend om als jongere contact te hebben met ouderen. Alleen het luisteren naar hun geschiedenis al is vaak een ervaring apart.

Ik wens de mensen die een project in hun eigen plaats op willen pakken Gods zegen hierbij."

De cd-rom 'Zorg voor elkaar' is bedoeld voor verenigingen die aan de slag willen met een project voor ouderen. De cd en begeleidende brochure is door verenigingen te bestellen bij de Jeugdbond: (0348) 489948 of e-mail: jbgg@cbgg.nl. In oktober organiseert de Jeugdbond vier instructieavonden voor leidinggevenden +12, bestuursleden en voorzitters. Op deze avonden wordt onder andere het project 'Zorg voor elkaar' gepresenteerd. Voor de pauze is er een korte algemene inleiding. Na de pauze gaat de groep uiteen in workshops. Graag vooraf opgeven: (0348) 489948 of e-mail: jbgg@cbgg.nl of http://www.jbgg.nl. Zie ook de mededeling achterin Daniël.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen